ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 1 Μαΐου 2015

Επικίνδυνη πολιτική ναφθαλίνη


του Αχιλλέα Γραβάνη από την Athens Voice
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ αλώνει ταχύτατα και δίχως ουσιαστική αντίσταση το κράτος, γεμίζοντάς το με κομματικούς της μουτζαχεντίν ή συγγενείς της. Εκβιάζει τον Τύπο με υπερβολικές οικονομικές αξιώσεις για να τον ελέγξει ή να τον αφανίσει και ανασυντάσσει την κομματική της ΕΡΤ. Αποδιοργάνωνει την Παιδεία γυρίζοντάς τη δεκαετίες πίσω, σε ένα αναχρονιστικό, περίκλειστο εκπαιδευτικό σύστημα, με εμφανή στόχο το συστηματικό ιδεολογικό έλεγχο της νέας γενιάς.
Παλαιοκομμουνιστικοί ή επιτηδευμένοι δραχμολάγνοι πόλοι της σπρώχνουν ενσυνείδητα τη χώρα εκτός Ευρώπης, σε περαιτέρω φτωχοποίηση, ώστε από απελπισία να αποδεχθεί ως αναγκαίο κακό την για χρόνια ποθούμενη «καθεστωτική» αλλαγή. Μόνη στον κόσμο η δύσμοιρη Ελλάδα αφιερώνει τις ελάχιστες κοινωνικές και πολιτικές της δυνάμεις για την ανάσταση ενός ιστορικά αποτυχημένου, κρατικίστικου κοινωνικο-οικονομικού μοντέλου του προηγούμενου αιώνα. Ένα κυβερνητικό συνονθύλευμα από καλοζωισμένους αστούς καριέρας, ιδεοληπτικούς παλαιομαρξιστές και συνωμοσιολόγους ακροδεξιούς διαφεντεύει τη χώρα στη δυσκολότερη σύγχρονη ιστορική της συγκυρία. Η ημιμάθεια και η ιδεοληψία τους δεν τους επιτρέπουν να διαμορφώσουν μια καινοτόμο, νέα πολιτική πρόταση για την έξοδο από την κρίση και το μέλλον της χώρας, γι’ αυτό τσαλαβουτούν στις γνωστές τους παρωχημένες και ιστορικά αποτυχημένες παλαιομαρξιστικές προσεγγίσεις του προηγούμενου αιώνα. Το βασικό του όπλο καθήλωσης της απελπισμένης κοινωνίας είναι ο εθνικός διχασμός και ο σταλινικού τύπου εκφοβισμός των πολιτικών αντιπάλων, στην κοινωνία, στη Βουλή. Περίτρανο παράδειγμα η ανεκδιήγητη πρόεδρός της.
Η αντίσταση σε αυτή την επικίνδυνη οπισθοδρόμιση της χώρας είναι δειλή και ελάχιστα αποτελεσματική. Οι φιλελεύθερες, δημοκρατικές  δυνάμεις, απαξιωμένες στην κοινωνία λόγω πρότερου άτιμου βίου και με προκλητικά ανύπαρκτη διάθεση ανανέωσης, εκφέρουν έναν παλαιοκομματικό λόγο βυθισμένες στα εγωκεντρικά, πελατειακά τους σύνδρομα. Ελάχιστοι πολίτες, πέρα από τους οπαδούς τους, τους ακούν. Οι ηγετικές τους δυνάμεις δεν διανοούνται να κάνουν ένα βήμα πίσω, διευκολύνοντας και οργανώνοντας την τόσο αναγκαία ανανέωση των κομμάτων τους σε πρόσωπα και ιδέες, όπως η κοινωνία απαιτεί και όπως προτάσσει η ιστορική, πατριωτική τους υποχρέωση. Επιπλέον, λόγω της απελπισμένα άκριτης κοινωνικής υποστήριξης στους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, αποφεύγουν την αντι-λαϊκιστική αντιπολίτευση. Έχουν μέσα στο DNA τους  το πολιτικό κόστος. Έχουν μάθει να καβαλούν το κύμα της κοινωνικής αντίδρασης. Αυτό δεν έκαναν και μετά τις πρόσφατες Ευρωεκλογές, μεταλλαγμένοι πλέον σε αντι-μνημονιακούς και σε πρώιμες «success stories»;
Η χώρα χρειάζεται επειγόντως ανανέωση του πολιτικού συστήματος. Χρειάζεται καταρχάς μία σύγχρονη κεντροδεξιά παράταξη. Η παρωχημένη λαϊκή Δεξιά του κ. Σαμαρά δεν έχει μέλλον. Τα νέα στελέχη της ΝΔ με σαφή ευρωπαϊκό κεντροδεξιό προσανατολισμό (Κ. Μητσοτάκης, Ν. Δένδιας, Ν. Μπακογιάννη κ.λπ.) έχουν ιστορική ευθύνη να προχωρήσουν μπροστά, μέσα ή έξω από το κοινωνικά συρρικνούμενο κόμμα τους. Το ΠΑΣΟΚ έχει πλήρως απαξιωθεί, παρά τον ουσιαστικό και χρήσιμο σημερινό λόγο του κ. Βενιζέλου. Κανείς πλέον δεν το ακούει, ακόμη και στα πολλά σωστά που λέει. Εάν επιδιώξει μία παλιοκομματική ανανέωση (Φ. Γεννηματά, Α. Λοβέρδος, Κ. Σκανδαλίδης) απλώς θα διασφαλίσει την έξοδό του από την επόμενη Βουλή και την είσοδό του στην ιστορία. Οι μόνες επιλογές του είναι η ουσιαστική ανανέωση σε επίπεδο αρχηγού και κορυφαίων στελεχών ή οι πρωτοβουλίες των στελεχών του για συμμετοχή σε ένα νεοδιαμορφούμενο κεντροδεξιό ή κεντροαριστερό φορέα.
Το Ποτάμι συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να αποτελέσει τον πόλο ενός νέου φιλο-ευρωπαϊκού κεντρώου μεταρρυθμιστικού πολιτικού φορέα. Δεν έχει ακόμη υποστεί τη φθορά της εξουσίας και έχει πλαισιωθεί από φρέσκους στην πολιτική, αξιόλογους στον επαγγελματικό τους χώρο πολίτες που συζητούν με την κοινωνία. Η ιστορική του όμως ευκαιρία να παίξει το ρόλο αυτό απαιτεί σαφή μηνύματα προς τους πολίτες αλλά και προς το πολιτικό σύστημα. Χρειάζεται οργανωτική ωρίμανση, σαφείς και όχι μόνο οραματικές κυβερνητικές προτάσεις, ικανό αριθμό άξιων πολιτικών στελεχών σε όλη την επικράτεια, και βέβαια θαρραλέες και γενναιόδωρες πολιτικές πρωτοβουλίες συνεργασίας. Ο κ. Θεοδωράκης δεν έχει την πολιτική εμπειρία των αλλών αρχηγών, έχει όμως μία ισχυρή βιωματική πολιτική σχέση με την κοινωνία και προσωποποιεί τον άφθαρτο, φρέσκο, επιτυχημένο επαγγελματικά πολιτικό της προσφοράς που αναζητούν οι πολίτες σήμερα. Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους οι προσδοκίες των πολιτών και οι ευθύνες του για το μέλλον πολιτικό συστήμα είναι αυξημένες.
Είναι περισσότερο από εμφανές επίσης ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών (75%) είναι αντίθετη με τους ιδεοληπτικούς, τυχοδιωκτικούς πειραματισμούς της αριστεροακροδεξιάς κυβέρνησης της πολιτικής ναφθαλίνης. Θέλει την Ελλάδα στην Ευρώπη. Aλλά, απογοητευμένη από τους προηγούμενους και εξουθενωμένη απο την κρίση, παρακολουθεί μουδιασμένη, ευελπιστώντας στη «σύνδεση» της κυβέρνησης με τον ορθολογισμό και τη μεταρρυθμιστική υπευθυνότητα. Όμως, ακόμη κι εάν πρόσκαιρα αυτό συμβεί με την «απελπισμένη» υπογραφή μιας συμφωνίας με τους εταίρους, οι τρεις μήνες στην εξουσία έδειξαν ότι μάλλον η κυβέρνηση θα συνεχίσει να κωλυσιεργεί, αποφεύγοντας να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις που δεν τις πιστεύει ιδεολογικά ή δεν τις επιθυμούν οι πολιτικοί πελάτες της. Οι πολυδιαφημισμένες, πολυαναμενόμενες, πολυπόθητες «κωλοτούμπες» της στοχεύουν κυρίως το ευρωπαϊκό κοινό και όχι την ουσία της πολιτικής. Κινδυνεύει έτσι η κοινωνία να «ξυπνήσει» σε έναν αδιανόητο εφιάλτη. Όταν βέβαια από φόβο, από απελπισία, αφήνεις τη ζωή σου στα χέρια εμφανώς ασυντόνιστων και δίχως πρόγραμμα ημιμαθών μάγων, υφίστασαι μοιρολατρικά και τα επίχειρά τους.
Η μόνη ουσιαστική, προς το παρόν, αντίσταση στην "καινοτόμο» εθνικολαϊκιστική, αριστεροακροδεξιά κυβέρνηση προέρχεται κυρίως από τη φιλελεύθερη, δημοκρατική Ευρώπη. Η ελπίδα είναι το επικείμενο σοκ να ξυπνήσει τις αληθινά προοδευτικές, παραγωγικές εγχώριες κοινωνικές δυνάμεις που υπάρχουν σε όλα τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου και που κρατούν το όποιο ελληνικό εποικοδόμημα έχει διασωθεί ακόμη στα πόδια του. Υπάρχουν και ρέουν διστακτικά στο background. Η ελπίδα είναι να αναδειχθούν ως κυρίαρχες έγκαιρα και όχι post-mortem…

Υ.Γ. Το κείμενο αφιερώνεται στον αποδημήσαντα φίλο Χρήστο Νικολάου, πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης, σαν ελάχιστος φόρος τιμής σε έναν αληθινό μεταρρυθμιστή στην Επιστήμη, στην Παιδεία, στην καινοτόμο οικονομία.

2 σχόλια:

  1. Κυριε Καθηγητα, μην το βαζετε κατω! Αλλα πολυ φοβαμαι οτι μεχρι να εκσυγχρονιστει η κεντροδεξια, να ανανεωθουν τα ΠΑΣΟΚ, και να ωριμασει το Ποταμι, θα εχουμε γινει η Βενεζουελα της Μεσογειου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Έχει γίνει πολύ κουραστική η άρνηση των Ελλήνων κυβερνώντων, πρώην και τωρινών, να καταθέσουν συγκεκριμένες, ρεαλιστικές και κοστολογημένες προτάσεις με μη υφεσιακές, εναλλακτικές μεταρρυθμίσεις, δηλαδή τα περιβόητα ισοδύναμα μέτρα.
    Γιατί άρνηση είναι. Μπορούν, αλλά δεν θέλουν. Δεν θέλουν για να μη θίξουν συγκεκριμένα, «εξασφαλισμένα» κοινωνικά στρώματα.
    Δεν γίνεται να αντιμετωπίζεις για δεύτερη ή τρίτη φορά την ίδια προβληματική κατάσταση με την ίδια βασική συνταγή θεραπείας και να περιμένεις διαφορετικό αποτέλεσμα. Δεν είναι λάθος πολιτική, είναι παράλογος τρόπος σκέψης. Δεν χρειάζονται Νόμπελ στη Θεωρία των Παιγνίων για να το καταλάβουν οι σημερινοί κυβερνώντες. Άς ξεσκονίσουν απλά τη Λογική του Αριστοτέλη.

    Ο «χρήσιμος κακός» Σόιμπλε και οι «αγορές»
    Μια συζήτηση με τον Μιχ. Μιχελή για τη διαχείριση της κρίσης από τον «καθοδηγούμενο ηγεμόνα» Γερμανία («der getriebene Hegemon» - Hans-Jürgen Urban της IG Metal) και για την διακομματική ανεπάρκεια του ελληνικού πολιτικού προσωπικού.
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2015/04/blog-post_26.html

    Γιόσκα Φίσερ: Ο Τσίπρας στη Χώρα των Ονείρων
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2015/05/blog-post.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή