ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 15 Μαΐου 2015

«Βαθύ» και ποιοτικό πανεπιστήμιο




του Κίμωνα Χατζημπίρου από το ΒΗΜΑ

Δεν φοβάμαι την κρίση όσο υπάρχουν πανεπιστήμια. Η αισιοδοξία του Μπιλ Γκέιτς βασίζεται στην υψηλή ποιότητα των αμερικανικών πανεπιστημίων και στην προσδοκία ακόμα μεγαλύτερης επένδυσης στην εκπαίδευση. Ο Γουόρεν Μπάφετ τονίζει ότι οι απόφοιτοι των καλών πανεπιστημίων θα βρουν στη σταδιοδρομία τους την ευκαιρία να απολαύσουν τους καρπούς της γνώσης που απέκτησαν. Συνομιλώντας το 2009 με φοιτητές του Columbia, συμφώνησαν και οι δύο ότι «αν συνεχίσουμε να επενδύουμε στην επιστήμη και την τεχνολογία, θα ανακαλύψουμε τα εργαλεία για να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον».

Πώς καταφέραμε στην Ελλάδα να ισχύει το αντίθετο; Τα πανεπιστήμια, αντί για πύλες εξόδου από την κρίση, έχουν γίνει θερμοκήπια που την καλλιεργούν. Ακρως συντηρητικοί οργανισμοί, αρνούνται να εξελιχθούν, ενώ η κοινωνία τα χρηματοδοτεί με αυξανόμενη δυσφορία. Οπισθοδρομικές κυβερνητικές πολιτικές εκκολάπτονται συνήθως στην αναχρονιστική πανεπιστημιακή πραγματικότητα. Μειοψηφίες με αυταρχικές πρακτικές ακυρώνουν την ουσία των δημοκρατικών διαδικασιών, ωθούν στα άκρα τις συντεχνιακές λογικές, ασκούν απροσχημάτιστη βία για να «περιφρουρήσουν» απεργίες, καταλήψεις και αυθαιρεσίες, διατηρούν ανεξέλεγκτα «άβατα», παρεμποδίζουν λειτουργίες, διαλύουν συνεδριάσεις, επιβάλλουν «συνδιοίκηση» με τους όρους ενός «βαθέος πανεπιστημίου» που συνιστά ανάχωμα για την ανάδειξη ποιοτικών ιδρυμάτων.

Το «βαθύ πανεπιστήμιο» απεχθάνεται την κανονικότητα. Αυτή όμως αποτελεί τη βάση για να εξασφαλισθεί η αποδοτικότητα, να ανθήσει η εργατικότητα, να αναδυθούν οι επιστημονικές εξάρσεις και οι εμπνεύσεις μέσα από την κανονική δουλειά χιλιάδων φοιτητών και δασκάλων. Ο επαναστατικός ρόλος του πανεπιστημίου πραγματώνεται όταν η γνώση παράγεται, όχι όταν υπονομεύεται. Οταν η φοιτητική καθημερινότητα είναι αβέβαιη, διαβρώνονται οι δημιουργικές τάσεις και πριμοδοτείται μια πνευματική οκνηρία. Την αβεβαιότητα θα ανέτρεπε ένα απαραβίαστο ακαδημαϊκό ημερολόγιο με το οποίο καθένας γνωρίζει ότι τα μαθήματα, τα σεμινάρια, οι προσκεκλημένες διαλέξεις, οι εξετάσεις, οι συνεδριάσεις, τα ταξίδια, οι εργασίες πεδίου θα πραγματοποιηθούν βάσει του προγράμματος τη συγκεκριμένη μέρα, εκτός αν συμβεί κάποια μείζων καταστροφή. Οι συνέπειες μιας ακύρωσης λόγω απεργίας, κατάληψης κ.λπ. θα ήταν σαφείς, αναπότρεπτες και οδυνηρές για όλους.

Το «βαθύ πανεπιστήμιο» απεχθάνεται την ηλεκτρονική ψηφοφορία. Αυτή αποτελεί το καλύτερο εργαλείο για την πραγμάτωση της ισότητας, με συνέπεια την αφαίρεση της εξουσίας από τις δυναμικές ομάδες. Η ψήφος του χαλκέντερου συνδικαλιστή, που αγορεύει με τις ώρες, αντέχει πολύωρες συνεδριάσεις, τρέχει παντού και είναι διαθέσιμος οποτεδήποτε μέσα στο 24ωρο, δεν αξίζει περισσότερο από την ψήφο του ανθρώπου χαμηλών τόνων που βαριέται τις ατέλειωτες διαδικασίες ή βλέπει αμήχανα τις μαζικές εκδηλώσεις, του φοιτητή ή του ερευνητή που προτιμά να περνά τις ώρες του με διάβασμα ή στο εργαστήριο, έχει όμως άποψη και θέλει να συμμετέχει στα κοινά πατώντας το ηλεκτρονικό κουμπί που του δίνει τη δυνατότητα να επιλέξει.  

Το ποιοτικό πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται να εξοστρακίζει τους «αιώνιους» φοιτητές. Μπορούν κάλλιστα να χωρέσουν φοιτητές δεύτερης ταχύτητας, που ακολουθούν τον δικό τους ρυθμό, με μικρές υποχρεώσεις και λίγα δικαιώματα ώστε να μην επιβαρύνουν το σύνολο. Δεν μπορεί βέβαια να ανεχθεί τον νεποτισμό ή την ιδιοτέλεια κάποιου καθηγητικού κατεστημένου. Δεν μπορεί να δέχεται αμέτρητες μετεγγραφές που νοθεύουν την αξιοκρατία της εισαγωγής. Δεν μπορεί να ισοπεδώνει την ιεραρχία των γνώσεων σε κάθε έτος με το να μην ορίζει προαπαιτούμενα μαθήματα. Δεν μπορεί να εξορκίζει την επιχειρηματικότητα που αποτελεί τον σημαντικότερο και φυσιολογικότερο προορισμό των αποφοίτων του. Δεν μπορεί, τη στιγμή που η χώρα πτωχεύει, να αρνείται τη δωρεάν προστασία της προσωπικότητας και της ελευθερίας του ατόμου που προσφέρεται από τη δημόσια δύναμη σε κάθε δημόσιο χώρο και να ματαιοπονεί αναζητώντας πανάκριβες και αναξιόπιστες λύσεις ιδιωτικής αστυνόμευσης.   

Το σημερινό υπουργείο δεν στοχεύει στην ανάδειξη ενός ποιοτικού πανεπιστημίου. Εχει δεσμεύσεις και εξοφλητέα γραμμάτια προς το βαθύ πανεπιστήμιο. Από την άλλη, τα μεταρρυθμιστικά βήματα του παρελθόντος ήταν δειλά, μη συνεκτικά και αλληλοαναιρούμενα. Οι πρυτανικές αρχές, στην πλειονότητά τους, αποδείχθηκαν κατώτερες των δύσκολων περιστάσεων. Οι σημαντικοί καθηγητές από το εξωτερικό και άλλοι αξιόλογοι πολίτες που κλήθηκαν να στελεχώσουν τα Συμβούλια Ιδρυμάτων βρέθηκαν έκθαμβοι μπροστά σε έναν παραλογισμό! Κανείς δεν τολμά να αγγίξει τα επικίνδυνα προβλήματα. Μήπως όλα αυτά συνιστούν ισχυρές ενδείξεις πως μια αλλαγή προερχόμενη από το εσωτερικό των υπαρχόντων ιδρυμάτων είναι ανέφικτη;

Ο κ. Κίμων Χατζημπίρος είναι καθηγητής ΕΜΠ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου