ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2015

Σωτήρης Νίκας: Μέσα σε πέντε μήνες χάθηκαν όλα...


από την Καθημερινή

Τι μπορεί να συμβεί μέσα σε πέντε μήνες σε μία οικονομία; Από την απογείωση μέχρι και την καταστροφή της, θα μπορούσε να πει κανείς.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το μόνο σίγουρο είναι ότι –στην κυριολεξία– την τελευταία στιγμή αποφεύχθηκε το σενάριο της πλήρους καταστροφής. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι επιπτώσεις των τελευταίων 5 μηνών δεν αποτελούν ένα σοβαρό πισωγύρισμα στα οικονομικά μεγέθη της χώρας, τη στιγμή, δε, που η κατάσταση στο τέλος του 2014 έδειχνε –αν μη τι άλλο– να σταθεροποιείται. Ακόμη μεγαλύτερη ζημιά, όμως, συντελέσθηκε τις τελευταίες 20 ημέρες, κατά τις οποίες το κλείσιμο των τραπεζών και η επιβολή των capital controls «πάγωσαν» και τις ελάχιστες δραστηριότητες που υπήρχαν.
Μία διαπραγματευτική πορεία πέντε μηνών έφθασε την προηγούμενη εβδομάδα στο τέλος της. Πριν από την έναρξη του νέου κύκλου διαβουλεύσεων Αθήνας - δανειστών, που θα έχουν ως στόχο την οριστικοποίηση του νέου Μνημονίου εντός ενός μηνός, η «Κ» προχωράει σε μία αποτίμηση όχι τόσο της συμφωνίας της Δευτέρας, αλλά κυρίως της επίπτωσης που είχαν στην πραγματική οικονομία οι επιλογές της κυβέρνησης στο πεδίο των διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια του τελευταίου 5μήνου:
• ΑΕΠ: Στα τέλη του 2014 η Κομισιόν προέβλεπε ανάπτυξη 2,5% φέτος. Σήμερα εκτιμά ότι η Ελλάδα θα βιώσει και πάλι ύφεση, με τον ρυθμό να φθάνει ακόμη και στο 4%. Επί της ουσίας, η απώλεια έναντι του προβλεπόμενου ΑΕΠ ανέρχεται σε περίπου 11 δισ. ευρώ. Ομως, τις περισσότερες απώλειες θα τις καταγράψει η οικονομία λόγω της τραπεζικής αργίας και των capital controls. Μέχρι το τέλος Ιουνίου η Κομισιόν εκτιμούσε ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 0,5%. Μετά τα μέτρα στον τραπεζικό τομέα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε εκ νέου την πρόβλεψή της στο -4%. Στην πράξη, μόνο από την επιβολή των capital controls και το κλείσιμο των τραπεζών, το ΑΕΠ θα είναι κατά 8 δισ. ευρώ λιγότερο, από το σύνολο των 11 δισ. ευρώ σε σχέση με τις αρχές του έτους.
• Νέο δάνειο: Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με τους δανειστές να υπάρχει από φέτος μία προληπτική πιστωτική γραμμή στήριξης της τάξης των 15 δισ. ευρώ, μόνο για το 2015. Στις 2 Ιουλίου το ΔΝΤ υπολόγιζε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα μεγάλο δάνειο, περίπου 59 δισ. ευρώ, για το διάστημα Ιουλίου 2015 - Δεκεμβρίου 2018. Ωστόσο, τώρα, το ύψος του νέου δανείου έχει αυξηθεί στα 85 δισ. ευρώ για την τριετία Αυγούστου 2015 - Ιουλίου 2018. Δηλαδή, έχει αυξηθεί κατά 26 δισ. ευρώ μέσα σε λιγότερο από 20 ημέρες. Σε σχέση, δε, με τις αρχές του έτους, αντί ενδεχόμενου δανεισμού για ένα χρόνο, η χώρα χρειάζεται πλέον νέο τριετές δάνειο.
• Χρέος: Πριν από περίπου ένα χρόνο (Απρίλιο 2014), το ΔΝΤ προέβλεπε ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα διαμορφωνόταν το 2017 στο 152% του ΑΕΠ. Πριν από το δημοψήφισμα, το Ταμείο ανέβασε την εκτίμηση στο 169,7% του ΑΕΠ. Αυτή την εβδομάδα, όμως, την αναθεώρησε στα επίπεδα του 200% του ΑΕΠ. Η επιδείνωση των συνθηκών της ελληνικής οικονομίας οδήγησε σε αύξηση περίπου 50 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ (περί τα 90 δισ. ευρώ) την πρόβλεψη για το χρέος, ενώ μόνο τις τελευταίες 15 ημέρες αυξήθηκε κατά 30 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (περί τα 50 δισ. ευρώ).
• Τραπεζικές καταθέσεις: Πέρυσι τον Νοέμβριο το ύψος των καταθέσεων ήταν 164 δισ. ευρώ. Πλέον, οι καταθέτες έχουν περί τα 120 δισ. ευρώ. Στην πράξη, η περίοδος της διαπραγμάτευσης «έβγαλε» από το τραπεζικό σύστημα 44 δισ. ευρώ.
• Εσοδα προϋπολογισμού: Στο πρώτο εξάμηνο του έτους, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού καταγράφουν «μαύρη τρύπα» 1,6 δισ. ευρώ. Τα δε φορολογικά έσοδα παρουσιάζουν υστέρηση άνω των 2 δισ. ευρώ.
• Στάση πληρωμών: Η ανάγκη για διασφάλιση επαρκών ταμειακών διαθεσίμων ώστε να πληρώνονται μισθοί και συντάξεις οδήγησε την κυβέρνηση σταδιακά στην πλήρη στάση πληρωμών όλων των άλλων υποχρεώσεων του Δημοσίου. Συνολικά, στο πρώτο εξάμηνο οι κρατικές δαπάνες είναι κατά 4 δισ. ευρώ λιγότερες απ’ ό,τι προβλεπόταν να γίνουν. Μόνο τον Ιούνιο, το κράτος δεν πλήρωσε τίποτε άλλο εκτός από μισθούς και συντάξεις, με τις δαπάνες να είναι κατά 1,4 δισ. ευρώ λιγότερες απ’ ό,τι θα έπρεπε.
• Ληξιπρόθεσμα χρέη Δημοσίου: Αποτέλεσμα της στάσης πληρωμών είναι η εκτόξευση των οφειλών του κράτους. Στο πεντάμηνο Ιανουαρίου - Μαΐου 2015, τα ληξιπρόθεσμα χρέη έφθασαν στα 5 δισ. ευρώ (αυξημένα κατά 1,2 δισ. ευρώ σε σχέση με τις αρχές του έτους), ενώ εκτιμάται ότι τώρα ανέρχονται σε περίπου 7 δισ. ευρώ.
• Ρευστότητα φορέων του Δημοσίου: Για να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις του Δημοσίου, η κυβέρνηση «στέγνωσε» από ρευστό όλους τους κρατικούς φορείς. Στο τέλος Μαΐου είχε δανειστεί από αυτούς 10,7 δισ. ευρώ.
• Κεφάλαια ΤΧΣ: Τον Φεβρουάριο του 2015 η κυβέρνηση επέστρεψε στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (EFSF) τα 10,9 δισ. ευρώ που βρίσκονταν στο ΤΧΣ υπέρ της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών. Σύμφωνα με πληροφορίες, τώρα γίνεται συζήτηση για να ενταχθούν τα κεφάλαια αυτά στο νέο τριετές δάνειο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου