ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 3 Ιουλίου 2015

Καληνύχτα σ' όσους αγρυπνούν


του Δημήτρη Παρίση

Κάθε δευτερόλεπτο, κάθε ώρα, κάθε εικοσιτετράωρο, η χώρα αποσυντίθεται έτι περαιτέρω.
Ιδίως μετά την τραπεζική αργία, ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας εμφανίζει συντριπτικές, μη αναστρέψιμες απώλειες.
Παρά ταύτα.
Παρά ταύτα ο ένοικος του Μαξίμου κι ο γύρω του εσμός ερασιτεχνών εξακολουθούν να νοιάζονται μόνο για τη συνέχιση των πειραμάτων πάνω στη χώρα. Καθώς και για τη μακροημέρευση του αλλοπρόσαλλου μαγαζιού τους.

Αρκετά μετά τις συγκεντρώσεις, στη Σταδίου και στη Πανεπιστημίου. Ελάχιστοι οι περαστικοί και τ' αυτοκίνητα. Η σιγαλιά της νύχτας που έχει αρχίσει στρώνεται στους δρόμους. Η ζέστη κι η υγρασία στο πρόσωπο μου. Ο από μέρες εντός μου κατοικοεδρεύων εφιάλτης με περιτριγυρίζει. Μάταια προσπαθώ να μυρίσω αλλού. Δεν κατορθώνω ν' αποφύγω τη τσίκνα του λουκάνικου που όπως - όπως σερβιρίστηκε απ' τον πλανόδιο στους οπαδούς κάποιου ακόμη γκρουπούσκουλου, με καλόπαιδα των Εξαρχείων. Η τσίκνα, οι επέτειοι, τα μνημόσυνα, η καθημαγμένη, πλην αείποτε ηρωική αριστερά.

Αναρωτιέμαι αν απ' τη Μεταπολίτευση και μετά έχει ξαναπαιχτεί στα ζάρια η χώρα, με τέτοιο ζήλο. Τόσες φορές, κάθε μέρα κι επί σειρά μηνών. 

Αναρωτιέμαι αν οι ψυχικές διαταραχές, ή οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη της προσωπικότητας κομματικών στελεχών είχαν κι άλλοτε επώδυνες εθνικές συνέπειες. 

Αναρωτιέμαι πώς και γίνεται να επιβιώνει ο νεοσταλινισμός τόσες δεκαετίες μετά τον Μπρέζνιεφ και την πτώση του τείχους. Αν η πάλαι ποτέ Ανανεωτική Αριστερά, αρχήθεν κιόλας, δεν ήταν ούτε ανανεωτική, ούτε αριστερά, ή μήπως η μετάλλαξη επισυνέβη καθ' οδόν, ντροπαλά - ντροπαλά. 

Επίσης αν οι μετέπειτα επιμειξίες απλώς επιδείνωσαν τα πράματα, ή ήταν η αποφασιστική τομή σ' αυτή τη μακρόσυρτη διαδικασία μεταλλάξεως. 

Τέλος αν στο ιστορικό τοπίο εν γένει, η επανάσταση, ή η φερόμενη ως επανάσταση φλερτάρει συχνά - πυκνά περισσότερο με τον θάνατο και λιγότερο με τις δυνάμεις της ζωής. Κι αν απλώς, απλούστατα δηλαδή, καθυστερήσαμε να σκεφτούμε τη σοσιαλδημοκρατία και το φιλελευθερισμό.

Αλλά τώρα έχουμε μπροστά μας δημοψήφισμα και προέχει το "ναι". Δηλαδή η μισοφωτισμένη έξοδος διαφυγής από τη φρίκη. Από τη φρίκη που και τα πιο μαύρα σενάρια, ως προς τις μακρόπνοες σκέψεις και βλέψεις της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, είχαν παραβλέψει.


Καληνύχτα σ' όσους αγρυπνούν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου