ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 4 Ιουλίου 2015

ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΝΑΙ


του Ευθύμη Δημόπουλου
Όταν το 1979 ο Κων/νος Καραμανλής υπέγραφε τη συνθήκη προσχώρησης της χώρας στην ευρωπαϊκή κοινότητα είχε τη βεβαιότητα ότι με την ιστορική αυτή επιλογή η Ελλάδα εμπεδώνει την εθνική ανεξαρτησία, κατοχυρώνει τις δημοκρατικές της ελευθερίες και επιταχύνει την οικονομική της ανάπτυξη. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν επιβεβαιώθηκε πλήρως. Τα σύνορά μας είναι πιο ασφαλή, η δημοκρατία εδραιώθηκε ενώ το βιοτικό μας επίπεδο βελτιώθηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε ξεπεράσαμε οριστικά τη μεταπολεμική μας υστέρηση.
Από τότε για τους Έλληνες η Ευρώπη δεν είναι μόνο μια ήπειρος. Δεν ανήκουμε μόνο στη «γεωγραφική» Ευρώπη την οποία πολλοί ανιστόρητοι προπαγανδίζουν ανεύθυνα. Για το ελληνικό κράτος και τους έλληνες πολίτες η Ευρώπη είναι κυρίως μια ένωση πολιτική και οικονομική, μια πολιτισμική οντότητα της οποίας είναι ενεργά μέλη. Μας το δίδαξε η εμπειρία μας αλλά και οι αγώνες, οι προσδοκίες των ανατολικοευρωπαίων και βαλκάνιων γειτόνων μας. Δεν είμαστε τόσο αυτοκαταστροφικοί, ούτε τόσο αχάριστοι, για να αρνηθούμε, ψηφίζοντας ΟΧΙ, έναν κόσμο που στις πύλες εισόδου του συσσωρεύονται υποψήφια κράτη και πλήθη απελπισμένων μεταναστών.
Ωστόσο η σχέση με την Ευρώπη δοκιμάστηκε σκληρά όλη αυτή την πενταετία της κρίσης. Συχνά δε και με λάθη ή σκοπιμότητες των εταίρων μας. Όμως γνωρίζουμε καλά όλοι μας, (το εξομολογούμαστε στις καθημερινές μας συζητήσεις, όταν περιγράφουμε γλαφυρά το χαοτικό και άφιλο Ελλαδιστάν), ότι η μεγάλη ευθύνη είναι δική μας.  Ευθύνη κομμάτων, πολιτικών ηγεσιών, προνομίων μεγάλων και διάσπαρτων μικρών. Η πολιτική αποσιώπηση αυτής της ευθύνης δημιούργησε ένα κενό το οποίο καλύφθηκε από το σύγχρονο εθνικό μας μύθο: «για όλα φταίνε οι ξένοι».
Το μύθο αυτό «καβάλησαν» ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση και τα κόμματα που τη στηρίζουν. Στους πέντε μήνες διαπραγμάτευσης αγνόησαν τους κανόνες της ευρωπαϊκής συνεννόησης, όλες τις προτροπές και τις προειδοποιήσεις των εταίρων. Αλλά δεν αρκέστηκαν σε αυτό. Πίστεψαν με ισχυρή δόση εθνικής μεγαλομανίας ότι είναι σε θέση να μπλοκάρουν το ευρωπαϊκό σύστημα και να συνεγείρουν τους λαούς που ζουν στις «γκρίζες ευρωπαϊκές κοινωνίες». Υπακούοντας λοιπόν «στη φωνή της Ιστορίας», που τους καλούσε από το υπερπέραν (η περίφημη «ελληνική ώρα της Ευρώπης»), μετέτρεψαν τη χώρα (μια χώρα καταχρεωμένη και σχεδόν νεκρή παραγωγικά) σε κράτος – σαμποτέρ, απειλώντας τις τύχες της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομίας. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Ξέμειναν από συμμάχους, τάισαν το στρατόπεδο του ευρωπαϊκού λαϊκισμού, έκαψαν όλο το πολιτισμικό κεφάλαιο του φιλελληνισμού, προκάλεσαν κυβερνήσεις, ενόχλησαν τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς και απομονώθηκαν.
Επειδή όμως ο πρωθυπουργός η κυβέρνησή του στερούνται πολιτικής ταπεινοφροσύνης δεν θέλουν να παραδεχτούν την αποτυχία τους. Έτσι στήνουν με δόλιο τρόπο ένα δημοψήφισμα – κατασκεύασμα και ζητούν από τον ελληνικό λαό να γίνει η ανθρώπινη ασπίδα που θα τους προστατεύσει από τις συνέπειες ενός πολέμου που οι ίδιοι φαντασιώθηκαν και οι ίδιοι κήρυξαν.  Τέτοιο πολιτικό κυνισμό έχουμε να δούμε στη χώρα από τα σκοτεινά χρόνια του εμφυλίου.
Μέσα σε λίγες μέρες από την κήρυξη του δημοψηφίσματος η καθημερινότητά μας ανατράπηκε.  Όλα όσα είχαμε πετύχει με πέντε χρόνια θυσιών εξαχνώθηκαν. Οι πάντες προειδοποιούν ότι η κατάσταση θα εξελιχθεί δραματικά στο αμέσως επόμενο διάστημα και ο πρωθυπουργός κραυγάζει, στους όλο και πιο παραληρηματικούς λόγους του, ότι «είμαστε ήδη νικητές». Μέσα σε αυτό το πρωθυπουργικό παραλήρημα ανακατεύονται επικίνδυνα: η θερμή στήριξη της Χρυσής, οι άναρθρες ακροδεξιές κραυγές για το ρόλο του στρατού, οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων, οι διώξεις κατά γελοιογράφων και οι δεκάρικοι της Ζωής Κωσταντοπούλου για το «μεγαλείο της ελευθερίας και τη χαμέρπεια των καταθέσεων».
Όλα αυτά δείχνουν ότι την Κυριακή δεν αποφασίζουμε για  το ΦΠΑ, το ύψος των επικουρικών και την ηλικία εξόδου στη σύνταξη αλλά για πράγματα ζωτικά για το μέλλον της χώρας.
Αποφασίζουμε για το αν θέλουμε να είμαστε μέλη της Ε.Ε., αν θα έχουμε νόμισμα το ευρώ, αν θα διατηρήσουμε το βιοτικό επίπεδο σαράντα μεταπολιτευτικών χρόνων και αν θα περιφρουρήσουμε τη δημοκρατία.
Γι’ αυτό το ΝΑΙ πρέπει να είναι διπλό: για την Ελλάδα στην Ευρώπη και τη δημοκρατία.

1 σχόλιο: