ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 14 Ιουλίου 2015

Ευθύμης Δημόπουλος: Ραδιενεργά κατάλοιπα


του Ευθύμη Δημόπουλου

Ο πρωθυπουργός δεν «στούκαρε» τη χώρα. Ίσως συναισθάνθηκε τις ευθύνες του, ίσως τρόμαξε, ίσως κατάλαβε τι συμβαίνει. Όποια και αν είναι η αιτία πήρε μια σωτήρια απόφαση. Ωστόσο, θα διακινδυνεύσει ξανά την ασφάλεια και την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, αν δεν αλλάξει σταδιακά (αλλά γρήγορα) το σκελετό του πολιτικού του αφηγήματος. 

Αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς μια στοιχειώδη πολιτική ειλικρίνεια και αυτοκριτική. Δεν μπορεί να γίνει, αν ο πρωθυπουργός επιδιώξει να διαχειριστεί τη συμφωνία επικαλούμενος κυρίως την απειλή του «πολιτικού Grexit» και τη θεωρία του «πραξικοπήματος». Δεν μπορεί να γίνει, αν αναπαράγει και συντηρεί την ερμηνεία της «εθνικής ταπείνωσης» που ερεθίζει τα εθνικά αντανακλαστικά και στερεότυπα της κοινής γνώμης. Δεν μπορεί να γίνει, αν συνεχίσει ο πρωθυπουργός να φαντασιώνεται ότι είναι ο σπορέας της νέας Ευρώπης και ότι πολύ σύντομα αυτές «οι γκρίζες προτεσταντικές κοινωνίες» θα εξεγερθούν. Δεν μπορεί να γίνει με την τακτική «του αίλουρου που κρύβεται υπομονετικά μες τις φυλλωσιές», για να χυμήξει και πάλι όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, όπως υποστηρίζουν οι διανοούμενοι του ΣΥΡΙΖΑ (Α. Λιάκος). 

Δε φτάνει λοιπόν ο πρωθυπουργός να υποστηριχθεί από τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις μόνο με τη σιωπή και την εν λευκώ αποδοχή του, γιατί μόνο αυτός (όπως υποστηρίζεται) είναι ικανός να διαχειριστεί την κρισιμότητα των στιγμών και να φέρει σε πέρας τη «βρώμικη δουλειά». Σίγουρα αυτή η τακτική έχει βάση, αλλά ταυτόχρονα η αντιπολίτευση πρέπει καθημερινά να τον ελέγχει (όχι με οξύτητα αλλά με σταθερότητα και με επιμονή) αν αποδομεί το εθνολαϊκιστικό αφήγημα παλιό (προ συμφωνίας) ή νέο (μετά τη συμφωνία) που υφαίνεται.

Με κύριο υπεύθυνο (αν και όχι μοναδικό) τον Τσίπρα εξερράγη στη διάρκεια των χρόνων της κρίσης ένα δεύτερο εθνικιστικό Τσερνόμπιλ, μετά το σκοπιανό και το μακεδονικό των Σαμαρά – Χριστόδουλου. Τώρα η ελληνική κοινή γνώμη είναι γεμάτη από τα ραδιενεργά κατάλοιπα αυτής της εθνικολαϊκιστικής αφήγησης. Οι ιδέες, τα συνθήματα, οι αναλύσεις, η προπαγάνδα, οι πολιτικές δράσεις, τελικά όλη η πολιτική κουλτούρα των κομμάτων δεν είναι μόνο πολιτικάντικες «παρόλες» όπως ισχυρίζονται κάποιοι. Αποκτούν χώρο, σώμα και δύναμη μέσα σε μια κοινωνία. Εγκαθίστανται στη δημόσια ζωή και προσφέρουν στέγη σε συμφέροντα και φανατισμούς. 

Επομένως ο Τσίπρας αν θέλει να ανταποκριθεί στην κρισιμότητα της κατάστασης οφείλει όχι μόνο να σεβαστεί τη συμφωνία και το μέλλον της χώρας, όχι μόνο να κόψει τη σύμφυση ανάμεσα σε αυτόν και τους «δραχμόβιους» στο ΣΥΡΙΖΑ αλλά επιπλέον να λειτουργήσει σαν τους ήρωες - πυροσβέστες που έριχναν τσιμέντο στα ρήγματα του Τσερνόμπιλ. Να πάψει να εκλύει με το δημόσιο λόγο του τη ραδιενέργεια του εθνικισμού. Ακόμη και αν κάποιοι από αυτούς τους πυροσβέστες δεν έζησαν για πολύ, όλοι τους θυμούνται με ευγνωμοσύνη.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου