ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 8 Αυγούστου 2015

Γιάννης Παπαθεοδώρου: Το αστείο



Μετά τις τελευταίες δημοσιογραφικές αποκαλύψεις γύρω από τη συνεχιζόμενη «Βαρουφακειάδα», όλοι καταλάβαμε πως η απόσταση από το ηττημένο Plan A (της ανύπαρκτης διαπραγμάτευσης) έως το καταστροφικό Plan B (της «παράγκας της δραχμής») ήταν τελικά ελάχιστη, ακόμη και για τον ίδιο τον πρωθυπουργό, που κάλυψε πολιτικά τις αδιανόητες πράξεις και έκνομες προθέσεις του πρώην υπουργού του. Ο κ. Βαρουφάκης, πάντως, «αδειάζοντας» τον πρωθυπουργό παραδέχτηκε πως ο ίδιος θα πατούσε τελικά το «κουμπί» για την ενεργοποίηση του Plan B. Φαίνεται όμως ότι προσφάτως τα «αδειάσματα» ταιριάζουν στο ΣΥΡΙΖΑ: ο κ. Τσίπρας «άδειασε» τον κ. Φίλη που μίλησε για «ειδικό δικαστήριο», ο κ. Βαρουφάκης «άδειασε» τον κ. Τσίπρα που δεν τόλμησε να πατήσει το «κουμπί», ο κ. Πανούσης «άδειασε» τον κ. Βαρουφάκη κατηγορώντας τον περίπου για «εσχάτη προδοσία», ο κ. Βούτσης «άδειασε» τον κ. Πανούση μιλώντας για δηλώσεις «εκτός χρόνου και τόπου». «Και τα λοιπά και τα λοιπά. Λαμπρά ταιριάζουν όλα».

Πρώην και νυν υπουργοί βρίσκονται πλέον σε μια κωμική αντιπαράθεση μεταξύ τους για το πραγματικό ή υποθετικό νόημα των κινήσεων του κ. Βαρουφάκη, βαθαίνοντας, ολοένα και περισσότερο, το πρόβλημα της ακυβερνησίας. Την αλήθεια βέβαια τη γνωρίζουμε όλοι: το ενδεχόμενο του πραγματικού Grexit ήταν το μόνο που έπεισε τον κ. Τσίπρα να μην πατήσει το «κουμπί», για να μη «σκάσει η χειροβομβίδα» τα χέρια του. «Αδειάζοντας», με τη σειρά του, την ίδια την υπογραφή του, ο κ. Τσίπρας δήλωσε στη Βουλή: «κανείς δεν μπορεί να μας αποδώσει την ιδιοκτησία του προγράμματος, όπως την απέδιδαν στους προηγούμενους». Και έσπευσε να κατηγορήσει τα κόμματα που «βάζουν πλάτη» για τη σωτηρία της χώρας —και που δικαίως ελέγχουν τώρα μια κυβέρνηση με οριστικά χαμένη πλέον την κοινοβουλευτική εμπιστοσύνη— ότι τον ενοχλούν για ασήμαντα πράγματα. «Καταλαβαίνετε τι σαχλαμάρες μας λέτε μέσα στο Κοινοβούλιο;» ρώτησε σαρκαστικά ο κ. Τσίπρας, απευθυνόμενος στο κόμμα που τόλμησε να τον καλέσει να απαντήσει δημόσια στο βασικό και αυτονόητο ερώτημα: αν υπήρχε στρατηγική ρήξης, που εξέταζε και προετοίμαζε την έξοδο από το ευρώ.

Το θέμα είναι αν καταλαβαίνει τι «σαχλαμάρες» έχει πει εδώ και τόσα χρόνια ο κ. Τσίπρας. Το κόμμα του οδηγείται σε διάσπαση, ακριβώς επειδή ένα μεγάλο κομμάτι του εξέταζε και προετοίμαζε επιμελώς αυτή τη «δραχμική» στρατηγική, ενώ πουθενά στην κοινωνία δεν καταγραφόταν ως πλειοψηφική αυτή η αντίληψη και τάση. Το βροντερό «Όχι μέχρι το τέλος» διακινήθηκε μέσα στους κόλπους της θεσμικής παρωδίας που εξελίχτηκε σε δημοψήφισμα, με αποτέλεσμα το «ΌΧΙ» να εκλαμβάνεται από πολλούς ως συνώνυμο μιας ετεροχρονισμένης εκδίκησης απέναντι στη νομισματική ενοποίηση του «ευρώ». Και τέλος, ο ίδιος ο πρωθυπουργός σύντομα θα βρεθεί οριστικά εγκλωβισμένος στο δημοσιονομικό κενό της διακυβέρνησης του: τη δημιουργία πρωτογενούς ελλείμματος άνω των 6 δις. ευρώ, την ώρα που η οικονομική και κοινωνική κατάρρευση θα πλήττουν τα πιο αδύναμα και ευάλωτα στρώματα της ήδη δοκιμαζόμενης κοινωνίας. Το συνολικό ποσό της ζημιάς στην οικονομία αναμένεται να υπερβεί τα 25 δισεκατομμύρια ευρώ. Ακόμη και τότε όμως ο πρωθυπουργός δεν θα έχει λύσει το πιο σημαντικό πρόβλημα του: πώς η άγρια λιτότητα και η σαρωτική ύφεση του «Μνημονίου 3» θα μετατραπεί σε κυβερνητικό πρόγραμμα, που θα το υπηρετήσει το κόμμα του μέσω νέων εκλογών;

Ο κ. Τσίπρας δημαγωγεί πάνω στα ερείπια μιας χώρας, στην καταστροφή της οποίας πρωταγωνίστησε είτε με ολική άγνοια της πραγματικότητας είτε με τις μαγικές λύσεις μιας παλαιοημερολογίτικης αριστεράς.  Στο μεταξύ θα βαθαίνει το χάσμα με την εσωκομματική αντιπολίτευση, θα διευρύνεται το έλλειμμα εμπιστοσύνης με τους ευρωπαίους εταίρους, θα ρηγματώνεται η έτσι κι αλλιώς οριακή κοινοβουλευτική συναίνεση,  θα καθίσταται πλήρως αναποτελεσματική η εκτέλεση της νέας συμφωνίας, και θα γίνονται όλο και πιο πραγματικές οι επιπτώσεις των τραπεζικών «ελέγχων κεφαλαίου» στην απελπιστική καθημερινότητα. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρωθυπουργός θα ξεχάσει σύντομα τις «σαχλαμάρες» που έχει πει στο κόμμα του και θα βρεθεί αντιμέτωπος με «το αστείο» της διακυβέρνησής του. Όπως σωστά όμως είχε προειδοποιήσει ο Μίλαν Κούντερα με Το Αστείο του, στις δογματικές ιδέες χρειάζεται ελάχιστος χρόνος για να χάσουν το νόημα τους∙ ιδίως όταν πρόκειται να παραδοθούν στο γέλιο και στη λήθη. Οι επιλογές του κ. Τσίπρα είναι ελάχιστες. Η επιλογή της χώρας όμως είναι μόνο μία: να απαλλαγεί επιτέλους από τις σαχλαμάρες και τα αστεία. Ποιος είπε πως τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις;


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου