ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 25 Οκτωβρίου 2015

Κίμων Χατζημπίρος: Δεύτερη φορά ...

Μια παλιά αφίσα σατίριζε σε διάφορες γλώσσες τους ευρωπαϊκούς λαούς. Οριζε τον Παράδεισο ως τον τόπο όπου οι Γερμανοί είναι μηχανικοί, οι Αγγλοι αστυνομικοί, οι Γάλλοι μάγειροι, οι Ελληνες εραστές, ενώ το όλο σύστημα οργανώνεται από τους Ελβετούς!
Αντίστοιχα, ως Κόλαση οριζόταν ο τόπος όπου οι Γερμανοί θα ήταν αστυνομικοί, οι Γάλλοι μηχανικοί, οι Αγγλοι μάγειροι, οι Ελβετοί εραστές, με το όλο σύστημα να οργανώνεται από τους Ελληνες!
Πώς θα όριζε άραγε ο ευφάνταστος δημιουργός της αφίσας τον τόπο όπου η κ. Χριστοδουλοπούλου διευθύνει τη μεταναστευτική πολιτική, ο κ. Μπαλτάς μεταρρυθμίζει την ανώτατη εκπαίδευση, ο κ. Κουράκης αναμορφώνει τα Λύκεια, ο κ. Κατρούγκαλος διεκπεραιώνει τα της εργασίας, ο κ. Δρίτσας αναπτύσσει τα λιμάνια, ο κ. Παρασκευόπουλος φροντίζει για τις φυλακές, ο κ. Κοτζιάς εξασφαλίζει τα εξωτερικά ζητήματα, ενώ το όλο σύστημα οργανώνεται από τον κ. Φλαμπουράρη;
Πάντως, οι Ελληνες ψηφοφόροι αποφάνθηκαν την 20ή Σεπτεμβρίου.
Επιβράβευσαν τα κυβερνητικά πεπραγμένα της περιόδου Φεβρουαρίου-Αυγούστου, όντας επαρκώς ενημερωμένοι για την υποβάθμιση της οικονομίας, της διεθνούς θέσης της χώρας, του Μεταναστευτικού, της Παιδείας, της Δικαιοσύνης κ.λπ.
Οι περισσότεροι πολίτες δεν είχαν αμφιβολίες ούτε για το μεγάλο μέγεθος των προβλημάτων ούτε για τις μικρές ικανότητες των προσώπων.
Εν γνώσει τους επέλεξαν τους ίδιους ανθρώπους για τα υπουργεία, εξαιρώντας μόνον όσους είχαν αποχωρήσει. Σε τι οφείλεται η μαζική υπερψήφιση του ΣΥΡΙΖΑ και η συνεχιζόμενη στήριξη στους ΑΝ.ΕΛΛ.;
Μια πρώτη απάντηση συνδέεται με την ελκυστική εικόνα του πρωθυπουργού: νέος, συμπαθής, αγωνιστής.
Τα έβαλε με τα θηρία, ας μην τα κατάφερε, πάντως πάλεψε μέχρι τέλους. Συναισθηματισμός, σε συνδυασμό και με κάποιους υπολογισμούς.
Βαριές οι υποχρεώσεις του τρίτου Μνημονίου, μήπως είναι καλύτερα ο δυναμικός πολιτικός να τις εφαρμόζει ως κυβερνήτης αντί να τις καταγγέλλει ως αντιπολίτευση;
Εξάλλου, η εν τοις πράγμασι κρατικοδίαιτη πλειονότητα του εκλογικού σώματος (συνταξιούχοι, αγρότες, υπάλληλοι υπουργείων, αυτοδιοίκησης και ΔΕΚΟ) μάλλον τρέφει την κρυφή ελπίδα ότι, έστω και συμβιβασμένος, ο ριζοσπάστης πρωθυπουργός θα αμβλύνει τις επερχόμενες φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις.
Μια δεύτερη απάντηση συνδέεται με τον διάχυτο ανορθολογισμό που εκδηλώνεται σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής.
Πόσοι πιστεύουν στην ορθολογική διαχείριση των προβλημάτων; Οι εξελίξεις εξαρτώνται από δική μας στρατηγική, σχέδιο και προτεραιότητες ή καθορίζονται από δυνάμεις που μας ξεπερνούν;
Σύμφωνα με ευρέως ριζωμένες πεποιθήσεις, τα οικονομικά της χώρας, η διεθνής πορεία της, τα μεταναστευτικά ρεύματα κ.λπ. εξαρτώνται από άπιαστα συμφέροντα και διεθνή κέντρα που συνωμοτούν για να καρπωθούν αυτό το πολύτιμο κομμάτι γης.
Μικρή σημασία έχει αν διαχειρίζονται τα θέματα οι πιο άξιοι ή κάποιοι δεύτεροι που θεωρούν πως ξέρουν τι πρέπει να γίνει.
Μια τρίτη απάντηση συνδέεται με την εντυπωσιακά σταθερή σύμπλευση ριζοσπαστικής αριστεράς και σοφτ ακροδεξιάς πάνω σε εθνικιστικό υπόβαθρο.
Αν παρακολουθήσει κανείς κάποιες αποχρώσεις δηλώσεων των κυβερνητικών εταίρων, αλλά ακόμα περισσότερο τη χύδην επιθετικότητα του υπόγειου κόσμου του διαδικτύου, ανακαλύπτει κοινά χαρακτηριστικά των δεξιόστροφων και αριστερόστροφων συνιστωσών μιας συμπαγούς εθνικιστικής αντίληψης.
Με υπόβαθρο ευεπίφορες έννοιες όπως εθνική ανεξαρτησία, ορθοδοξία, αξιοπρέπεια, παραδόσεις, πατροπαράδοτες συμπεριφορές, όλοι αυτοί γυρίζουν την πλάτη στην παγκόσμια πρόοδο, με αναχρονιστικές προβολές ελληνοχριστιανισμού, νεόκοπου αντιευρωπαϊσμού, παλιού αντιαμερικανισμού, ιστορικού αντιιμπεριαλισμού, παρορμητικά εμπνευσμένες από έναν χιλιετή αντιδυτικισμό.
Μια χαρά τους εκφράζει ο σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός.
Πιθανώς καμία από τις τρεις απαντήσεις δεν ανταποκρίνεται πλήρως στη λογική απορία του δυτικού ανθρώπου: γιατί αυτό το αποτέλεσμα;
Ο ελληνικός ανορθολογισμός ασφαλώς έχει παίξει τον ρόλο του, αλλά θα ήταν λάθος να του αποδοθεί ολόκληρη η ευθύνη. Η συναισθηματική αλλά και συμφεροντολογική ταύτιση του εκλογικού σώματος με τον πρωθυπουργό μόνο εν μέρει εξηγεί το φαινόμενο.
Ας μην υποτιμηθεί επίσης η σημασία του υπόγειου εθνικιστικού ρεύματος που σε αυτή τη φάση στηρίζει και τσιμεντώνει την αριστεροδεξιά σύγκλιση.
Εξάλλου, οι τρεις προσεγγίσεις διαπλέκονται αλληλοεπηρεαζόμενες.
Τούτων δοθέντων, ενόσω δεν αλλάζει η οικονομία μέσω μεγάλων ιδιωτικών επενδύσεων και η κοινωνία μέσω δυτικοευρωπαϊκής αξιοκρατίας, η χώρα θα δυσκολεύεται να δει την πραγματικότητα ως έχει.
Οι παράδοξες πολιτικές παρενέργειες είναι αναπόφευκτες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου