ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2015

Γιάννης Μαύρος: Ο Ρίχτερ, ο Λιάκος και η πολιτική θρησκεία του


από το Books' Journal
Μετά την αρχική εκκωφαντική σιωπή της προσκείμενης στον ΣΥΡΙΖΑ ακαδημαϊκής κοινότητας για το θέμα της δίκης Ρίχτερ, ο κ. Αντώνης Λιάκος, ο νεοδιορισμένος πρόεδρος της Επιτροπής Διαλόγου για την Παιδεία, σπάει αυτή την ιδιότυπη «ομερτά» και τοποθετείται με κείμενό του στο online περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ.
Η παρέμβαση Λιάκου έχει σημασία, διότι καταδικάζει απολύτως την «φαρσοκωμωδία» της δίκης του Ρεθύμνου εξ ονόματος της υπεράσπισης των δικαιωμάτων της ελεύθερης έκφρασης και ελεύθερης γνώμης. Είναι ενδιαφέρουσα στο βαθμό που διαφοροποιείται από την οιονεί επίσημη γραμμή των υποστηρικτών της κυβέρνησης. Γραμμή που δίνει έμφαση στην εργαλειοποίηση της δίκης από το «ακραίο Κέντρο» και τους «φιλελέδες», οι οποίοι αγκάλιασαν την προσέγγιση Ρίχτερ διότι σχετικοποιεί, και επομένως δικαιολογεί, την ναζιστική βία ως αντιβία και νόμιμη άμυνα απέναντι στα βαρβαρικά πολεμικά ήθη των κρητών ατάκτων. Αυτή η λογική της αμυντικής αντιβίας μπορεί εν συνεχεία να επεκταθεί συμπεριλαμβάνοντας τη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας από τις κατοχικές αρχές ως απάντηση στην πρωτογενή βία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ· ή, ακόμα πιο πρόσφατα, το εκλογικό φούσκωμα της Χρυσής Αυγής ως απάντηση στην εμφάνιση ενός μαχητικού αριστερού αντιμνημονιακού κινήματος.
Ο Λιάκος αποφεύγει αυτού του είδους την πολεμική και το «ναι μεν, αλλά», που επαναλαμβάνει διαπρυσίως το κατηγορητήριο της δίκης και εκδίδει καταδικαστική ετυμηγορία «στη συνείδηση του λαού». Στοχάζεται πάνω στους λόγους που συμβαίνουν τέτοιου είδους θλιβερές διώξεις και καταλήγει στο ότι  «η υποστασιοποιημένη ιστορία έχει αντικαταστήσει τη θρησκεία ως δημιουργός ταυτοτήτων»: η ταυτοτική λειτουργία της ιστορίας υπερισχύει της γνωσιακής, με την ερευνητική ιστοριογραφία να υποσκελίζεται από μια δημόσια ιστορία με έντονα συναισθηματικό φορτίο.
Ο ίδιος όμως αποφεύγει εντέχνως να προχωρήσει πέρα από τις ορθές θεωρητικές παρατηρήσεις του και να μιλήσει με συγκεκριμένους όρους, εδραζόμενους στην πραγματικότητα της παρούσας συνθήκης. Αποφεύγει να κάνει το λογικά αναγκαίο βήμα και να ολοκληρώσει τον παραγωγικό συλλογισμό του, προσφωνώντας αυτή την επικίνδυνη «ιστοριοθεολογία» με το τρέχον όνομά της. Διερωτάται για το «επίδικο» αλλά επίδικο δεν βλέπουμε.
Αυτή η μη κατονομαζόμενη πολιτική θρησκεία δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από τον μισαλλόδοξο και εχθροπαθή νεο-εαμισμό που ανδρώθηκε στις «αμεσοδημοκρατικές» πλατείες του 2011 και σήμερα αποτελεί το επίσημο κρατικό δόγμα ενός σταθερά διολισθαίνοντος στον αυταρχισμό καθεστώτος.
Η δίωξη Ρίχτερ δεν προέκυψε εν κενώ αέρος αλλά στο τοξικό κλίμα που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια από την ακραία εθνικιστική και συγχρόνως αντιδυτική/αντικαπιταλιστική ρητορική που μεταχειρίστηκαν συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις στο ράλι τους προς την εξουσία. Η δίκη Ρίχτερ είναι σύμπτωμα αυτής ακριβώς της δηλητηρίασης του δημόσιου λόγου από τους πραματευτάδες του ισοπεδωτικού αντιμνημονιασμού. Αυτό όμως πολύ δύσκολα θα μπορούσε να το παραδεχθεί ο κ. Λιάκος, που αποτέλεσε κι ο ίδιος ενεργό μέρος αυτού του μηχανισμού και αυτού του περιβάλλοντος.

Γιάννης Μαύρος. Υποψήφιος διδάκτορας Φιλοσοφίας της Ιστορίας στο τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

2 σχόλια:

  1. Απαντήσεις
    1. Τάσσο μια στολή παραλλαγής τη φοράνε πάντως και το παιχνίδι του αριστεροπατριώτη το παίζουν καλά. Απορώ πως δεν το βλέπεις.

      Διαγραφή