ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 16 Ιανουαρίου 2016

Δημήτρης Γκιόκας: Η ελευθερία χρειάζεται γενναιότητα


από το Liberal

Βασικά συστατικά μιας ελεύθερης και δημοκρατικής κοινωνίας είναι η ελεύθερη οικονομία και ο ελεύθερος ανταγωνισμός, με το κράτος σε ρόλο εγγυητή της ισορροπίας στην αγορά και της κοινωνικής συνοχής, και όχι σε ρόλο επιχειρηματία. Η Ελλάδα όμως τις τελευταίες δεκαετίες κινείται σε ακριβώς αντίθετο δρόμο. Η Ελληνική οικονομία είναι η τελευταία σοβιετικού τύπου στην Ευρώπη.
Ο κρατισμός επικρατεί παντού, ενώ οι χρόνιες στρεβλώσεις δημιουργούν ανυπέρβλητα εμπόδια στο επιχειρείν, εκκολάπτοντας τη διαπλοκή και τη συναλλαγή:
- Το δημόσιο αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο επιχειρηματία της χώρας, καθώς είναι ο βασικός μέτοχος σε 75 μεγάλες επιχειρήσεις
- Τα τελευταία 35 χρόνια το απώτατο όνειρο της μέσης ελληνικής οικογένειας είναι να διορίσει το παιδί της στο δημόσιο. Σχεδόν 2 εκατομμύρια προσλήψεις έχουν γίνει μέχρι σήμερα σε υπηρεσίες του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα
- 1.633 φορείς και οργανισμοί λειτουργούν υπό την εποπτεία του κράτους-πατερούλη, το οποίο επιπλέον μισθώνει από τρίτους 1.050 κτίρια (!) για να στεγάσει τις υπηρεσίες του.
- Η γραφειοκρατία, συνέπεια του πελατειακού κράτους, στερεί πόρους €12 δισ. ετησίως από την οικονομία
- 101 επαγγέλματα παραμένουν «κλειστά», με τους γνωστούς περιορισμούς και αγκυλώσεις.
Η επίπλαστη ανάπτυξη των δεκαετιών 1990, 2000, στηρίχθηκε σε δανεικά που έθρεψαν το κρατικοδίαιτο επιχειρείν και το καταναλωτικό μοντέλο οικονομίας. Οι εισαγωγές εκτινάχθηκαν, αλλά οι εξαγωγές παρέμειναν στάσιμες, ενώ αποσαρθρώθηκε σταδιακά ο παραγωγικός ιστός της χώρας. Τα δάνεια, που εκτοξεύθηκαν από €0,3 δισ. το 1974 σε €368 δις το 2012 προ PSI και σήμερα ανέρχονται σε €325 δισ.,  δεν πήγαν σε επενδύσεις, παραγωγή και καινοτομία, αλλά στην κάλυψη των συνεχώς διευρυμένων ελλειμμάτων του κράτους.
Το αποτέλεσμα ήταν η χρεοκοπία του 2010 και η είσοδός μας στο μνημόνιο. 6 χρόνια από τότε και το πολιτικό σύστημα αποδείχθηκε τελείως ανίκανο να διαχειριστεί την κρίση που το ίδιο δημιούργησε. Κανένα σχέδιο φυγής προς τα εμπρός, κανένα αναπτυξιακό πλάνο, καμία διάθεση περικοπής της σπατάλης. Η μοναδική του μέριμνα ήταν η διάσωση του πελατειακού κράτους και των συντεχνιών. Επιδόθηκε λοιπόν σε μια άγρια υπερφορολόγηση και σε τυφλές, οριζόντιες περικοπές επί δικαίων και αδίκων. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό:
- Συνολικά πάρθηκαν €61 δισ. μέτρα, που μείωσαν το εθνικό εισόδημα (ΑΕΠ) από €237 δισ. το 2009 σε €176 δισ. σήμερα (ακριβώς κατά €61 δισ!). Κάθε ένα δισ. μέτρων μείωνε το ΑΕΠ κατά ένα δισ. Ο περίφημος δηλαδή πολλαπλασιαστής ήταν 1,0x και όχι 0,5x, όπως προέβλεπε η τρόικα.
- Τα μισά μέτρα, €31 δισ., αφορούσαν αυξήσεις φόρων. Κι όμως τα δημόσια φορολογικά έσοδα όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά εμφανίζονται μειωμένα έναντι του 2009 κατά 5 δισ! Εκτινάχθηκαν ασφαλώς η ύφεση, η φοροδιαφυγή και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές.
- Παρότι επιβλήθηκαν περικοπές συνολικού ύψους €30 δισ. παρατηρούμε το εξής τραγελαφικό: τα κονδύλια για παιδεία, υγεία και πρόνοια είναι πολύ χαμηλότερα έναντι του μέσου όρου της Ευρώπης, αλλά η χώρα μας εμφανίζει μακράν τον πιο ακριβό δημόσιο τομέα, με τις δαπάνες κεντρικής κυβέρνησης να ανέρχονται στο 59% του εγχώριου εισοδήματος.
Αδιαμφισβήτητα η πολιτική αυτή εκτός από κοντόφθαλμη είναι και ατελέσφορη, διότι ο ιδιωτικός τομέας είναι αυτός που παράγει πλούτο και ανατροφοδοτεί το δημόσιο. Όσο παραπάνω συμπιέζεται η ιδιωτική πρωτοβουλία και η οικονομία δεν αφήνεται να λειτουργήσει ελεύθερη, τόσο πιο πιθανό είναι  πολύ σύντομα να «σκάσει» και να συμπαρασύρει και το κράτος στον όλεθρο.
Πρέπει επιτέλους να λειτουργήσουν οι θεσμοί, να θεσπιστούν δομές και κανόνες. Το σχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του κράτους έχει εκπονηθεί από υπηρεσιακά στελέχη, παραμένει όμως κλεισμένο στα συρτάρια επί σειρά ετών. Συγκεκριμένες προτάσεις για το κόψιμο της πολυνομίας, για διαφάνεια και online διακυβέρνηση (στα πρότυπα του αμερικάνικου performance.gov), καθώς και για σύγχρονο δημόσιο management, δυστυχώς δεν έχουν εφαρμοσθεί, πολύ απλά γιατί χτυπούν στη ρίζα του το πελατειακό κράτος.
Χρειάζεται λοιπόν παιδεία, ώστε να καλλιεργηθεί στους πολίτες η σημασία της συλλογικότητας και να αποτινάξει σταδιακά η κοινωνία τη νοοτροπία της συναλλαγής με το κράτος. Χρειάζεται επίσης γενναιότητα, για να συγκρουσθεί με πάγιες αντιλήψεις και συμφέροντα. «Ελεύθερον το εύψυχον», όπως διατύπωσε σοφά ο Περικλής το 430 πχ.
* Ο κ. Δημήτρης Γκιόκας είναι Οικονομικός Αναλυτής

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου