ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 29 Ιανουαρίου 2016

Δημήτρης Σκάλκος: Η νέα κανονικότητα


από το Amagi

Η Ελλάδα ζει στιγμές ενός ιδιότυπου «εξαιρετισμού». Αποκλεισμένη για χρόνια από τις διεθνείς αγορές, σε ασταθές πολιτικό περιβάλλον και με το κοινωνικό της σώμα να πορεύεται αμήχανο και κουρασμένο, η χώρα παλεύει να επιστρέψει σε κάποιας μορφής κανονικότητα. Η ανερμάτιστη διακυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ επέτεινε δραματικά την οικονομική ασφυξία, ενίσχυσε την πολιτική αβεβαιότητα και έσπρωξε τη χώρα στο χείλος μιας ιστορικής καταστροφής. Σήμερα επείγει η ανάταξη των δημόσιων οικονομικών, η ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής και η επανεκκίνηση της παραγωγικής μηχανής. Το Grexit πρέπει να ενταφιαστεί οριστικά.
Ωστόσο, η ζητούμενη επιστροφή στην κανονικότητα δεν πρέπει να ταυτίζεται με την ανασύσταση της προ-Μνημονίου εποχής. Αν και άβολη παραδοχή, η οικονομική μας κατάρρευση είχε πρωτίστως ενδογενή χαρακτηριστικά: με απλά λόγια, μόνοι εμείς υποθηκεύσαμε το μέλλον μας. Ο δημοσιονομικός λαϊκισμός, η διαρκής υποβάθμιση των θεσμών, ο ευτελισμός του πολιτικού λόγου, μπόλιασαν το έδαφος της σημερινής κρίσης. Χωρίς τα κατάλληλα θεσμικά και πολιτικά αντίβαρα, παραδώσαμε πρόθυμα τη χώρα στα ποικιλώνυμα ειδικά συμφέροντα που την παγίδευσαν στα δίχτυα της οικονομικής αναποτελεσματικότητας, της κοινωνικής στασιμότητας και της πολιτικής αναξιοπιστίας.
Έχοντας πλέον διδαχτεί με βίαιο τρόπο ότι τίποτε στέρεο δεν οικοδομείται πάνω σε σαθρά θεμέλια, καλούμαστε σήμερα να χτίσουμε στα χαλάσματα της οικονομικής και κοινωνικής ισοπέδωσης. Να δημιουργήσουμε όμως πάνω σε νέες βάσεις και όχι ανακυκλώνοντας τα παλαιά τοξικά υλικά του πελατειακού κράτους και των κατεστημένων συμφερόντων που καταπλάκωσαν την ελληνική κοινωνία.

Τα νέα υλικά περιλαμβάνουν θεσμικές ρυθμίσεις για τη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας (χρηματοδότηση των κομμάτων, λειτουργία των μέσων ενημέρωσης), ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα, την αποτελεσματική κοινωνική μέριμνα για τα ασθενέστερα μέλη της κοινωνίας, την επιλογή ενός παραγωγικού μοντέλου προσανατολισμένου στην απασχόληση, την ενίσχυση της κοινωνικής κινητικότητας μέσα από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ελεύθερη πρόσβαση σε ένα υψηλής ποιότητας εκπαιδευτικό σύστημα.
Κοινή συνισταμένη των ζητούμενων παρεμβάσεων πρέπει να είναι η άρση των πολυάριθμων οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων που δημιουργήθηκαν και παγιώθηκαν στη μεταπολιτευτική περίοδο, συνέπεια της σχεδόν καθολικής επικράτησης της αντίληψης που αντιμετώπιζε το κράτος ως «λάφυρο» των ευνοημένων του πολιτικού συστήματος (το ασφαλιστικό αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα).

Αλλά και οι αγορές εδράζονται σε ηθικές αξίες: η κατανομή των ωφελημάτων τους και ο τρόπος της λειτουργίας τους επηρεάζουν και επηρεάζονται από την πολιτική στήριξη που απολαμβάνουν και την κοινωνική συναίνεση που οικοδομούν. Η διάχυση των ωφελημάτων των αγορών σε ευρείες ομάδες του πληθυσμού και η δίκαιη αποζημίωση των «χαμένων» των μεταρρυθμίσεων, καθώς και ένα κοινωνικό «δίχτυ ασφαλείας» που αποτρέπει την κοινωνική περιθωριοποίηση και διασφαλίζει την ενεργό συμμετοχή στην οικονομική ζωή, πρέπει να αποτελέσουν το περιεχόμενο ενός ριζοσπαστικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων.

Για τις ζητούμενες αλλαγές απαιτείται μία νέα πολιτική ισορροπία. Δεν μπορούμε να στηριχτούμε στις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που ακόμη και σήμερα αντιμάχονται κάθε προσπάθεια ουσιαστικού εκσυγχρονισμού της χώρας. Οι πολιτικές δυνάμεις που καλούνται να υποστηρίξουν ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα εθνικής ανασυγκρότησης εντοπίζονται στον χώρο του προοδευτικού κέντρου: εξ ορισμού χώρος σύνθεσης και συναίνεσης (κατά ενδιαφέροντα τρόπο, ιστορικά ο όρος συναντάται για πρώτη φορά στη Βρετανία των τελών του 19ου αιώνα προκειμένου να περιγράψει την όσμωση των φιλελευθέρων με τα εργατικά στρώματα). Χώρος συνάντησης των δυνάμεων της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας, των Φιλελεύθερων μεταρρυθμιστών, της δημοκρατικής Αριστεράς και της ρεαλιστικής οικολογίας, το προοδευτικό κέντρο μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης για την αναγέννηση της χώρας. Με αφετηρία την προγραμματική σύγκλιση και τη δημιουργική σύνθεση των ιδεών τους, μπορούν να μεταβάλουν καταλυτικά τις ισορροπίες. Έπειτα μπορεί να ακολουθήσει η ανάδειξη των κατάλληλων, παλαιών και νέων, προσώπων που θα υπερασπιστούν και θα προωθήσουν τις μεταρρυθμιστικές πολιτικές.
Η επιστροφή σε μία νέα κανονικότητα είναι η μοναδική μας ελπίδα για να έχουμε ένα καλύτερο αύριο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου