ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2016

Παναγιώτης Γκλαβίνης: Ο κύριος Ντράγκι παίζει τα ρέστα του


Από το Liberal

Το εντυπωσιακό νέο πακέτο της ΕΚΤ που ανακοινώθηκε χθες περιλαμβάνει, εκτός από την ιστορική μείωση του βασικού επιτοκίου στο 0%, και μια πρωτοφανή επιθετική παροχή ρευστότητας στην ευρωπαϊκή οικονομία προς τρεις κατευθύνσεις:
· προς τη χρηματοδότηση των κρατών (επεκτείνεται),
· προς τη χρηματοδότηση των εταιριών (εισάγεται) και
· προς τη χρηματοδότηση των τραπεζών (ανανεώνεται).
Πρόκειται για μια συνεκτική και ολική δέσμη μέτρων, που έχει ένα ξεκάθαρο οικονομικό στόχο: να τονώσει την ασθενική ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας σε περιβάλλον προϊούσας παγκόσμιας ύφεσης λόγω των επιπτώσεων που επέφεραν στο μεταξύ στην πραγματική οικονομία η πτώση της τιμής του πετρελαίου, αφενός, και η αναπτυξιακή κόπωση των αναδυομένων οικονομιών, κυρίως δε της Κίνας, αφετέρου.
Ο κύριος Ντράγκι ήταν άτυχος. Το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης ήταν γι’ αυτόν ένα διπλό στοίχημα: αφενός οικονομικό, αφετέρου θεσμικό. Σε αντίθεση με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η μονεταριστική επιθετικότητα δεν ήταν ποτέ ένα γνήσιο εργαλείο ανάκαμψης στην Ευρωζώνη. Το έκανε για πρώτη φορά ο κ. Ντράγκι, λαμβάνοντας αφορμή όταν λάνσαρε το πρόγραμμά του από τον χαμηλό πληθωρισμό που συντηρούσε μια ισχνή ανάκαμψη στην Ευρώπη.
Κι όμως. Παρά τις επιφυλάξεις, κυρίως της Γερμανίας, το πρόγραμμά του φάνηκε στην αρχή να αποδίδει καρπούς. Πλην όμως ο κ. Ντράγκι ήταν άτυχος. Αμέσως μόλις σήκωσε το αεροπλάνο της ποσοτικής χαλάρωσης από το ευρωπαϊκό έδαφος, και μαζί του τον πληθωρισμό με τα αναιμικά ποσοστά μεγέθυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, χτυπήθηκε από δυο ρουκέτες. Η μια έγραφε πάνω «πετρέλαιο» και η άλλη «Κίνα».
 Όταν ξεκίνησε πράγματι να λειτουργεί το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, ούτε το πετρέλαιο, ούτε οι αναδυόμενες οικονομίες φαινόταν ότι θα εξελίσσονταν με τρόπο τέτοιο, ώστε να ακύρωναν την προωθητική δύναμη που ασκούσε στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Άλλωστε, ο ίδιος ο κ. Ντράγκι δεν πιστεύει ότι από μόνη της η νομισματική πολιτική μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη. Δεν είναι, λοιπόν, πούρος μονεταριστής, αν και η δουλειά του είν’ αυτή, πλην όμως για να δαμάζει τον πληθωρισμό. Όχι, όμως, και να τον προκαλεί.
Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το οικονομικό του στοίχημα. Το πρόγραμμά του καλούνταν πλέον να δοκιμαστεί σε δυσμενές αναπτυξιακό περιβάλλον. Και ή θα το άφηνε στην τύχη του, ή θα αύξαινε την δόση του φαρμάκου. Έκανε το δεύτερο. Έπαιξε κυριολεκτικά τα ρέστα του. Και μας λέει ότι έχει κι άλλα να παίξει και θα παίζει μέχρι να κερδίσει το στοίχημα που έβαλε. Όπως είπε κάποτε ότι θα το έκανε “whatever it takes” κι έπιασε. Τώρα, όμως, το χόντρυνε, καθώς το παιγνίδι χόντρυνε από μόνο του.
Η βασική του παραδοχή είναι ο κίνδυνος να οδηγηθεί η Ευρωζώνη σε ακόμη χαμηλότερα αναπτυξιακά επίπεδα. Αυτόν τον κίνδυνο έρχεται να αντιμετωπίσει με τις χθεσινές του ανακοινώσεις. Το στοίχημά του είναι μεγάλο. Η παρέμβασή του ξεφεύγει από τα όρια του μονεταριστικού και καθίσταται κυρίως οικονομική. Λόγος για τον οποίο αυξάνει το θεσμικό του βάρος στη λειτουργία της Ευρωζώνης, σε πείσμα της παρουσίας του κ. Dombrovskis στο χθεσινό συμβούλιο της ΕΚΤ.
Θα τον αδικούσαμε και πάλι αν δεν επισημαίναμε την έμφαση που έδωσε στο τέλος της παρέμβασής του στην αναγκαιότητα της συνδρομής όλων των κρίσιμων παραγόντων για να βγει η Ευρωζώνη σε μια βιώσιμη ανάκαμψη. Η μονεταριστική πολιτική, είπε, θα πρέπει να συνοδευτεί από την υιοθέτηση των απαραίτητων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, από τη μια μεριά, και την συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, από την άλλη.
Κάτι τέτοιο θα ίσχυε με βεβαιότητα αν τα μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης που ανακοινώθηκαν δεν ήταν τόσο εκτεταμένα και ικανά να κοιμίσουν τις Κυβερνήσεις που είναι διστακτικές στο να προχωρήσουν επιθετικά τις μεταρρυθμίσεις στις χώρες τους. Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, πως τα δικά μας ομόλογα καθίσταντο επιλέξιμα το καλοκαίρι για ανταλλαγή στο πλαίσιο του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπει στον πειρασμό να σταματήσει τις μεταρρυθμίσεις ενόψει πρόσκαιρων ωφελημάτων που μπορεί να επιφέρει μια τέτοια προοπτική;
Η πραγματική οικονομία, την οποία επιθυμεί να υπηρετήσει, όπως λέει, ο κ. Ντράγκι, και δεν έχουμε καμιά αμφιβολία για τις καλές προθέσεις του, ποτέ δεν ωφελήθηκε μεσο-μακροπρόθεσμα από τεχνητές εκ των άνω παρεμβάσεις, είτε πρόκειται για προστατευτικές πολιτικές, είτε για μονεταριστικές. Αυτές είχαν πάντοτε, αν είχαν, αποτέλεσμα, όταν εφαρμόζονταν στοχευμένα και βραχυπρόθεσμα. Εδώ ο κ. Ντράγκι μάς λέει ότι τα μέτρα του ήρθαν για να μείνουν. Αντέχει, άραγε, τόσο πολύ φούσκωμα ακόμη η ευρωπαϊκή οικονομία;
Ορισμένες αποφάσεις λαμβάνονται βάσει δεδομένων κι όχι βάσει απόψεων. Μπορεί τα δεδομένα που έχει στη διάθεσή του ο κ. Ντράγκι να του επιτρέπουν τα ρίσκα που πήρε χθες να βάλει κι άλλο κάρβουνο στη φωτιά. Είν’ αλήθεια πως το αεροπλάνο της Ευρωζώνης έχει πάρει την κατιούσα και, ως γνωστόν, για να σηκώσει κανείς ένα αεροπλάνο που πέφτει, θα πρέπει πρώτα να το επιταχύνει κι άλλο προς τα κάτω για ν’ αποκτήσει ισχύ, ώστε να το σταθεροποιήσει πριν το ανεβάσει και πάλι.
Αυτό φαίνεται να κάνει τώρα ο κ. Ντράγκι. Με πολύ μεγάλη αποφασιστικότητα, είν’ αλήθεια. Ελπίζουμε και ευχόμαστε να ξέρει τι κάνει. Προσδεθείτε, λοιπόν!

* Ο κ. Γκλαβίνης είναι αν. καθηγητής διεθνούς οικονομικού δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ

1 σχόλιο:

  1. Απέτυχε η «ποσοτική χαλάρωση» και το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ; Επισημάνσεις του καθηγητή Ρούντολφ Χίκελ (παν. Βρέμης)
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2016/03/blog-post_3.html

    Η γνώμη ενός φιλελεύθερου, αλλά ορθολογιστή: Ποσοτική χαλάρωση και δημόσιες επενδύσεις
    - Πάουλ Ντε Γκράουε (LSE)
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2016/03/blog-post_7.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή