ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 6 Απριλίου 2016

Θόδωρος Σούμας: Suntan, ένα φιλμ του Αργ. Παπαδημητρόπουλου




Ο Αργύρης Παπαδημητρόπουλος γύρισε το 2010 το πολύ άμεσο και δροσερό κοινωνικό φιλμ Wasted youth (σε συσκηνοθεσία Γιαν Φόγκελ), το οποίο χρησιμοποιεί την επικαιρότητα της εποχής του (εμπνέεται από το φόνο του Γρηγορόπουλου από τον αστυνόμο Κορκονέα), χωρίς να είναι ένα εύκολο και φτηνό πολιτικό φιλμ, μα εντελώς το αντίθετο... Έχει σαν θέμα την αιματηρή, μοιραία και φονική, τυχαία συνάντηση ενός ανέμελου, «εξεγερμένου» εφήβου και της παρέας του με έναν βουλιαγμένο στα ψυχολογικά του προβλήματα, αστυνόμο. Φρέσκος κι εύστοχος ρεαλισμός, άμεση κινηματογράφηση, στυλ που θυμίζει ντοκιμαντέρ.

Επίσης, ο Παπαδημητρόπουλος γύρισε το 2008 την αστυνομική κωμωδία Banκ bang, με πρωταγωνιστή τον αστείο B. Χαραλαμπόπουλο.
Το 2014 σκηνοθέτησε το δυνατό και ολοκληρωμένο, ερωτικό ψυχογράφημα Suntan. Αφηγείται τη ζωή ενός μοναχικού κι εσωστρεφούς, σαρανταπεντάρη γιατρού στην Αντίπαρο, το καταθλιπτικό χειμώνα και το ηλιόλουστο, γεμάτο τουρίστες καλοκαίρι. Το καλοκαίρι ο γιατρός, για να βγει απ' τη μιζέρια του, θα μπει σε μια παρέα νεαρών, γυμνιστών τουριστών -μερικοί Έλληνες, μερικοί ξένοι-, θα φλερτάρει, θα χορέψει σε κλαμπ, θα αρχίσει να απελευθερώνει το ήδη φθαρμένο και πλαδαρό σώμα του, θα πιει πολύ και θα ερωτευτεί -μοιραία- μια εικοσάρα Ελληνίδα, την Άννα. Η Άννα θα του προσφέρει μια φορά, ευκαιριακά κι ανεπαρκώς, το ερωτικότατο κορμί της και ο γιατρός θα κολλήσει... Η νεαρή θα του γίνει έμμονη ιδέα και η επακόλουθη αποστέρηση, μετά την αναχώρηση της μικρής για ένα διάστημα, θα αναδείξει την προβληματική κι ελλειμματική ψυχοσύνθεση του γιατρού. Έχει ήδη προλάβει να μας δηλώσει πως στο παρελθόν έχει περάσει πολλά. Ο συναισθηματικός του κόσμος είναι ευάλωτος, μάλλον διαλυμένος. Μέσα από τις δοκιμασίες του ατελέσφορου έρωτα, σταδιακά θα τρελαθεί και θα ξεπέσει ολοένα και περισσότερο, θα αμελήσει τα ιατρικά καθήκοντά του, θα εξευτελιστεί και θα λοιδορηθεί, θα γίνει ο περίγελως όλων, των νεαρών γυμνιστών της παρέας και των ντόπιων κατοίκων. Η ψυχοσεξουαλική ταυτότητα του κεντρικού ήρωα, υπό το συντριπτικό βάρος του αποτυχημένου έρωτά του, αναδεικνύεται ολοένα και πιο ψυχοπαθολογική. Η κατάληξη της διάψευσης και της σεξουαλικής αποτυχίας του θα τον οδηγήσουν στην κορύφωση της τρέλας και της βιαιότητάς του, με ένα απονενοημένο ερωτικό διάβημα.


Η ταινία έχει πολύ πετυχημένη σκηνοθεσία, μεγάλη κι εύστοχη εκφραστικότητα, σωστό μοντάζ, τέμπο και κλιμάκωση της έντασης, ωραίες ηλιόλουστες καλοκαιρινές -μα και χειμερινές- εικόνες και πολύ καλές ερμηνείες. Κυρίως του φοβερού κι ευαίσθητου χοντρούλη Μάκη Παπαδημητρίου, μισογερασμένου, ηλιοκαμμένου και “καμμένου” παρά τη θέλησή του, γιατρού, φαβορί για το βραβείο αντρικής ερμηνείας της ελληνικής Ακαδημίας κινηματογράφου. Επίσης της αισθησιακής και χαρούμενης, αυθόρμητης Άννας – Έλλης Τρίγκου. Ακόμη, ο Παπαδημητρόπουλος περιγράφει εύστοχα και λιτά τον κοινωνικό περίγυρο του νησιού και των ανθρώπων του, ικανότητα διακριτικού μα αποτελεσματικού, κοινωνικού ρεαλισμού που συναντήσαμε και στο Wasted youth. Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια αισθαντική, οργασμική και νεανική, κωμική μα κι επώδυνη ψυχολογική ταινία πάνω στις ερωτικές ορμές και το πώς αυτές διαψεύδονται και λοξοδρομούν υπό το βάρος της αποτυχίας...

2 σχόλια:

  1. February 13, 2004

    [....]
    Υπάρχουν κενά ζωής που είναι δυσαναπλήρωτα. Αν δεν διαβάσεις παιδική λογοτεχνία στα παιδικά σου χρόνια δεν είναι δυνατόν να καλύψεις το κενό διαβάζοντας την σε μεγαλύτερη ηλικία. Αν δεν μάθεις κάποια γλώσσα όταν είσαι μικρός ποτέ δεν θα μπορέσεις να την αφομοιώσεις σε βάθος. Το ίδιο συμβαίνει και με τον έρωτα. Αν δεν τον γευτείς από τα δεκαεφτά σου, πάει πέταξε το πουλάκι και ότι και να κάνεις στην συνέχεια, όσο και αν προσπαθήσεις να καλύψεις τα χαμένα χρόνια εκείνα δεν γυρίζουν πίσω..Έτσι συμβαίνει με τη ζωή ολάκερη.
    Λόγοι διάφοροι, ατομικοί, κοινωνικοί, πολιτικοί, οικονομικοί, συχνά όλοι μαζί στέκονται εμπόδιο στο να χαρούν κάποιοι τη ζωή τους. Κάποτε ορισμένοι από αυτούς συνειδητοποιούν πόσο πιο εύκολο είναι να χαϊδέψουν έστω επιφανειακά και ετεροχρονισμένα ότι στερήθηκαν, περνώντας στην αντίπερα όχθη. Τότε τους πιάνει πανικός, τρέχουν και δεν φθάνουν πιστεύοντας ότι έτσι μπορεί να καλύψουν το χαμένο μια για πάντα έδαφος. Κι όταν πια οι δύσμοιροι πάντα δεύτεροι και καταϊδρωμένοι κατορθώνουν να γευτούν έστω και τόσο δα από όσα τους στέρησε η καταγωγή τους, οι συνθήκες της νιότης τους, το παρουσιαστικό τους και ότι άλλο κακό της μοίρας τους, βαυκαλίζονται πως άδραξαν τον επίγειο παράδεισο. Κι ας τους χλευάζουν οι πάντες, από τους παραδοσιακούς αστούς, μέχρις εκείνους που αποφάσισαν εγκαίρως να εξαργυρώσουν το αριστερό τους παρελθόν και να επενδύσουν δεξιά και πιότερο απ' όλους οι παλιοί τους σύντροφοι, εκείνοι συνεχίζουν αγέρωχοι να γλείφουν εκεί που είχαν φτύσει, να πορεύονται με τα τέσσερα μπας και μπορέσουν και πετύχουν σκυμμένοι, ότι δεν κατόρθωσαν όρθιοι.
    [...]
    Δεν αρκούν αυτά τα συναισθήματα απέναντι σε εκείνους που έχασαν την πιο υψηλή ελπίδα τους και μετά συκοφάντησαν όλες τις ελπίδες.
    Αυτούς δεν μπορείς μόνο να τους λυπάσαι. Γιατί και στη λύπη υπάρχουν όρια.
    [...]
    Φθόνου που προέρχεται από έναν ξερόλα φουκαρά, που προσπαθεί καθυστερημένα να γευτεί ο λιγούρης τα κόκαλα που του πετούν, ενάντια σε κάποιον σαν τον Τσε, από παλιό αριστοκρατικό σόι, που έζησε από μικρός τη Ζωή , όμορφο, γυναικά κι' επαναστάτη , που χόρεψε και γι'αυτό ένοιωσε το ταγκό, που έζησε και άντεξε να πεθάνει επαναστάτης.
    Και σε κατώτερα !! Αν υπάρχουν.
    Γιώργος Ρούσης

    ΥΓ To εχω αποθηκευσει απο το 2004. Απο τα πιο μεστα κειμενα ever. Λιβελλος στους κηρυκες της υπαναπτυξης και του καθ΄ημας επαρχιωτισμου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το ως ανω ελαφρα αλλαγμενο (Κυριακή 8 Δεκέμβρη 2002) στο

    http://www.rizospastis.gr/story.do?id=1548272

    ΑπάντησηΔιαγραφή