ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2016

Απόστολος Λακασάς: Ευχαριστούμε, κύριε καθηγητά, Νίκο Αλιβιζάτο


από την Καθημερινή
Ηταν στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν η αίθουσα Παπαρρηγοπούλου -στον ημιώροφο μεταξύ 2ου και 3ου του κτιρίου της Νομικής στην οδό Σόλωνος- ήταν φίσκα από φοιτητές που ήθελαν να παρακολουθήσουν το μάθημα Συνταγματικού Δικαίου από τον Νίκο Αλιβιζάτο. Χθες, η 19χρονη Λασκαρίνα Λιακάτου περίμενε έξω από την αίθουσα Σαριπόλων, στον 3ο όροφο, να ανοίξουν οι πόρτες της για να παρακολουθήσει την τελευταία διδασκαλία του Νίκου Αλιβιζάτου. «Απαντά σε όλα τα ερωτήματα χωρίς υπεκφυγές, λέει την άποψή του, φεύγεις από το μάθημα έχοντας κάτι να σκεφτείς» εξηγεί στην «Κ». Μαζί της, περίπου 800 άτομα, φοιτητές, πανεπιστημιακοί και φίλοι του Νίκου Αλιβιζάτου, γέμισαν ασφυκτικά την αίθουσα, σε έδρανα, σκαλοπάτια και όρθιοι.

Ο καθηγητής φέτος, για μία ακόμη χρονιά, δίδαξε το μάθημα «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου», δηλαδή τη Rolls Roys του Συνταγματικού Δικαίου, όπως ανέφερε ο αναπληρωτής καθηγητής Διοικητικού Δικαίου, Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, στον εισαγωγικό λόγο του.

«Η μεγάλη πρόκληση να διδάσκεις Συνταγματικό Δίκαιο στη Νομική Αθηνών» ήταν το θέμα του χθεσινού μαθήματος και μέσα από αυτό ο κ. Αλιβιζάτος κατόρθωσε να συμπυκνώσει την ιστορία του Συνταγματικού Δικαίου τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα. «Από το Σύνταγμα των Εξουσιών έως τα τέλη της δεκαετίας του ’80, περάσαμε στο Σύνταγμα των Δικαιωμάτων» ανέφερε. «Τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια μέριμνα ήταν να κυβερνήσει ο λαός και όχι άλλα κέντρα εξουσίας όπως το Στέμμα ή ο Στρατός» τόνισε, υπενθυμίζοντας τα τελευταία μαθήματα Συνταγματικού Δικαίου που έκαναν ο Γιάγκος Πεσμαζόγλου και ο Αριστόβουλος Μάνεσης το 1968, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί «μνημειώδη ως κραυγές κατά της βίας και της αυθαιρεσίας σε δύσκολους καιρούς» όπως είπε χθες ο Ν. Αλιβιζάτος. Τότε, 1967-1972, που ο ίδιος σπούδαζε στη Νομική Αθηνών, και μετά (1972-1977) στο Πανεπιστήμιο Paris II. Από το 1992 είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, ενώ δίδαξε στο Stanford, στο Princeton και στην Οξφόρδη. «Τις πρόσφατες δεκαετίες στην Ελλάδα, αίτημα ήταν να υπάρχουν αντίβαρα, όπως θεσμοί που δεν ελέγχονται από το κυβερνών κόμμα, ώστε η εξουσία να μην γίνεται ακραία. Ετσι φθάσαμε -ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του Συντάγματος- από το Σύνταγμα των εκλεγμένων (Βουλή, κυβέρνηση) στο Σύνταγμα των δικαστών» ανέφερε ο κ. Αλιβιζάτος με εκφραστικές κινήσεις. Στο μεσοδιάστημα, υποδεχόταν τους φοιτητές που συνεχώς προσέρχονταν, αστειευόταν με κάποιους, κέρδιζε με απόλυτη απλότητα το ακροατήριό του.

Τρίτη αλλαγή της πρόσφατης συνταγματικής μας ιστορίας ήταν η μετάβαση από την ερμηνεία του Συντάγματος με βάση τις ιστορικές αρχές, στην ερμηνεία του -μετά τις αρχές της δεκαετίας του ’90- με βάση τις θεμελιώδεις φιλοσοφικές αρχές. «Πίσω από την πιο στεγνή διάταξη υπάρχουν χυμοί με έντονη ηθικοπολιτική φόρτιση» ανέφερε ο κ. Αλιβιζάτος.

Ανοίγοντας το κεφάλαιο «μαζικό πανεπιστήμιο», τόνισε ότι «η αγωνία είναι η κάποια εξατομίκευση. Ωστόσο, με τους φοιτητές δεν είναι πια εύκολο να γνωρίζεται ο πανεπιστημιακός, πλην των περιπτώσεων που οι ίδιοι του απευθύνονται για ερωτήσεις. Ομως, πάντα υπάρχει το παιχνίδι των βλεμμάτων ιδίως με εκείνους που παρακολουθούν με συνέπεια. Ας πούμε η Ινώ. Ελειψε για δέκα μέρες και όταν επέστρεψε ρώτησα για τον λόγο της απουσίας της. “Ταξίδεψα στη Σεβίλλη και το Πόρτο” είπε - ”Καλά έκανες παιδί μου” της απάντησα». «Εχει φοβερές γνώσεις, που τις μεταδίδει απλά, αναδεικνύοντας το βάθος της γνώσης και τις πτυχές της πληροφορίας» είπε αργότερα στην «Κ» η 22χρονη Ινώ Καμμένου.

Το χειροκρότημα ήταν παρατεταμένο στη λήξη του μαθήματος από το ακροατήριο· όλη η Νομική, φίλοι του όπως ο δήμαρχος Γιώργος Καμίνης, ο Στέφανος Πεσμαζόγλου, γιος του συνταγματολόγου Γιάγκου Πεσμαζόγλου, ο Γιάννης Βούλγαρης και η σύζυγός του που συναντήθηκαν στο ίδιο χθεσινό αμφιθέατρο πριν από 49 χρόνια.
Σας ευχαριστούμε κύριε καθηγητά.
Έντυπη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου