ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 7 Μαΐου 2016

Τέλης Σαμαντάς: Η αποχώρηση των «Ενθεμάτων»: η πνιγηρή ατμόσφαιρα της συριζαϊκής «ιδεολογίας»





Η αποχώρηση των «Ενθεμάτων»: η πνιγηρή ατμόσφαιρα της συριζαϊκής «ιδεολογίας»

Όσο και αν διαφωνούσε κάποιος με συγκεκριμένα κείμενα ή ακόμη και με τη γενική ιδεολογική κατεύθυνση των «Ενθεμάτων», του ενθέτου ιδεών της «Αυγής», ήταν το τελευταίο πεδίο όπου θα μπορούσε κανείς να διατηρήσει έναν, στοιχειώδη έστω και επί των αρχών, διάλογο. Από την άποψη αυτή η αποχώρηση από την εφημερίδα του επικεφαλής των «Ενθεμάτων», ιστορικού Στρατή Μπουρνάζου και της συντακτικής ομάδας, όπως και να το δει κανείς, δεν γίνεται παρά να ερμηνευθεί ως απώθηση του ίδιου του διαλόγου –και μάλιστα εντός της Αριστεράς. Με άλλα λόγια, ως προσπάθεια των κομματικών πατρώνων της εφημερίδας να επιβληθεί μία μονοσήμαντη σκέψη, που το μόνο που θα κάνει είναι να εξυπηρετεί την επίσημη κομματική «γραμμή». «Γραμμή», που αλλάζει μέρα τη μέρα και που ακριβώς γι αυτό δεν έχει ανάγκη από τον ακόμη και υποστηρικτικό, πάντως κριτικό λόγο. Χρειάζεται υπάκουα φερέφωνα, άμεσα προσαρμόσιμα στις ταχύτατες μεταμορφώσεις της. Η λογική αυτή όμως, έχει όνομα: λέγεται κομμουνιστική και μάλιστα με τη απεχθέστερη μορφή της, τη σταλινική. 

Αυτή ακριβώς την πνιγηρή ατμόσφαιρα, που έχει δημιουργήσει η πολιτική του Σύριζα, περιγράφει με γνήσια αγωνία ο Στρατής Μπουρνάζος με το αποχαιρετιστήριο κείμενο του: «Νιώθω πια πολύ μακριά από τον Σύριζα και την κυβέρνηση, πιστεύω ότι ο κορμός της πολιτικής τους είναι λάθος και –κάτι ακόμα πιο βαρύ– δεν νιώθω πλέον πολιτική εμπιστοσύνη απέναντί τους. Την ίδια στιγμή, ενώ είμαι βέβαιος για το λάθος, δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό, τι θα έπρεπε να κάνει η κυβέρνηση. Νιώθω κάθε μέρα να με πνίγουν πολλά […] Κι όμως, στους φίλους μου που έγιναν υπουργοί ή ό,τι άλλο δεν μπορώ να κουνήσω το δάχτυλο, να τους βαράω ή να τους οικτίρω – ακόμα κι όταν τους αξίζει• δεν το έκανα ποτέ αυτό στους φίλους μου. Και αν πάω παραπέρα, το κουβάρι μπλέκεται περισσότερο. Όταν βλέπω συντρόφους με τους οποίους συμπορεύτηκα χρόνια, όχι μόνο να αυτοακυρώνονται πολιτικά μιλώντας για “φασιστερά”, αλλά –κάτι που με τσακίζει– να επιχαίρουν ηδονικά για την κατάντια της κυβέρνησης, ποντάροντας στο μίσος (όπως έκανε κι ο Σύριζα παλιότερα, βέβαια). Αλλά ούτε αυτούς έχω το κουράγιο να τους κοπανάω. Και ξέρω όμως ότι όταν νιώθεις έτσι, όντας σε μια θέση δημόσιας παρέμβασης, δεν κάνεις πια για τούτη τη δουλειά: αν δεν μπορείς να μιλάς για τα «οικεία κακά», ήρθε η ώρα να αποσυρθείς από το πόστο αυτό. […]».

«Ποντάροντας στο μίσος –όπως έκανε και ο Σύριζα παλιότερα», γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος. Και προς επίρρωση: ήδη οι νυν υπεύθυνοι της εφημερίδας και οι κομματικοί πάτρωνές τους έχουν αρχίσει να διαδίδουν -κατά τη συνήθη πρακτική της κομμουνιστικής αριστεράς- πως η καταγγελία της συριζαϊκής πολιτικής από τη συντακτική ομάδα των «Ενθεμάτων», δεν είναι παρά «προδοσία» που «κουβαλάει νερό στο μύλο της μαύρης αντίδρασης». Γνωστά πράγματα, τα οποία όμως αν κοστίζουν κάτι στην Αριστερά κοστίζουν πολύ περισότερο σε μια παραζαλισμένη και επιρρεπή σε ακρότητες κοινωνία. Ακριβώς «ποντάροντας στο μίσος» -όχι όμως μόνο «παλιότερα» όπως θεωρεί ο Στρατής Μπουρνάζος: τώρα ακόμη περισότερο -και αυτό είναι το επικίνδυνο. 

Και ένας διάλογος των Ενθεμάτων με τη Βάσω Κιντή ΕΔΩ


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου