ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 26 Ιουλίου 2016

Δημήτρης Σκάλκος: Ανάπτυξη και μεταρρυθμίσεις


από την Καθημερινή
Η δημοσιονομική πολιτική λίγο μπορεί πλέον να προσφέρει στην καθημαγμένη ελληνική οικονομία. Είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστεί μια φιλόδοξη πολιτική μεταρρυθμίσεων που θα συμβάλει στον ουσιαστικό μετασχηματισμό του παραγωγικού μας μοντέλου. Ωστόσο, πόση ανάκαμψη είναι εφικτή χάρη σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις;
Η χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ανάκαμψης. Αλλωστε, είναι γνωστό ότι, όσο μεγαλύτερη είναι η προηγούμενη σκλήρωση των οικονομικών θεσμών, τόσο μεγαλύτερες παρουσιάζονται οι δυνατότητες ανάπτυξης της οικονομίας. Σύμφωνα μάλιστα με μια πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ (Daude, 2016), οι υλοποιούμενες και σχεδιαζόμενες στο πλαίσιο των Μνημονίων διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μπορούν σε ορίζοντα δέκα ετών να οδηγήσουν σε αύξηση του εγχώριου ΑΕΠ κατά 13,4%.
Οι καταγεγραμμένες αναπτυξιακές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας τελούν, ωστόσο, υπό την αίρεση τριών αναγκαίων προϋποθέσεων:
Πρώτον, να εφαρμοστεί μια ολοκληρωμένη μεταρρυθμιστική πολιτική που να λαμβάνει υπόψη της τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων κατά τρόπο που:
i) Να επιλεγεί η κατάλληλη ακολουθία των μεταρρυθμίσεων, εκκινώντας από αυτές που αντιμετωπίζουν στοχευμένα τους «δεσμευτικούς περιορισμούς» μιας οικονομίας, οδηγώντας σε μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη, αποδίδουν σχετικά σύντομα (π.χ. ιδιωτικοποιήσεις), συνοδεύονται από τις κατάλληλες υποστηρικτικές πολιτικές (π.χ. ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης) και δημιουργούν μεταρρυθμιστικές κοινωνικές πλειοψηφίες (π.χ. στην Πορτογαλία ξεκίνησαν πρώτα τις μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων, αυξάνοντας το διαθέσιμο εισόδημα, σε αντίθεση με την Ελλάδα, όπου η απορρύθμιση στις εργασιακές σχέσεις ενίσχυσε τις υφεσιακές πιέσεις και συνακόλουθα αδυνάτισε την κοινωνική υποστήριξη για τις μεταρρυθμίσεις).
ii) Η ακολουθούμενη δημοσιονομική πολιτική να ενισχύει τις μεταρρυθμιστικές πολιτικές (π.χ. με δημόσιες επενδύσεις που θα μοχλεύσουν ιδιωτικούς πόρους – κάτι που σήμερα δεν γίνεται επαρκώς), ή τουλάχιστον να μην τις υπονομεύει (π.χ. οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας με στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των εγχώριων επιχειρήσεων εξουδετερώθηκαν με την ταυτόχρονη αύξηση του κόστους της ενέργειας στη βιομηχανία).
iii) Ο αναπτυξιακός σχεδιασμός να ενσωματώσει λειτουργικά τις μεταρρυθμίσεις (η Ελλάδα δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει μια Στρατηγική Ανάπτυξης, κάτι που όφειλε να έχει ήδη κάνει από τον Μάρτιο στο πλαίσιο του 3ου Μνημονίου, ενώ η ιεράρχηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων παραμένει άγνωστη λέξη για τους συγχρηματοδοτούμενους πόρους των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών Ταμείων). Ακόμη πρέπει να σημειωθεί ότι μια αναπτυξιακή πολιτική δεν εξαντλείται στις μεταρρυθμίσεις, αλλά αφορά ολοκληρωμένες παρεμβάσεις και δημόσιες πολιτικές (εκπαίδευση, καινοτομία, κ.ά.).
Δεύτερον, να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των επιχειρούμενων μεταρρυθμίσεων. Σύμφωνα με την περιοδική έκθεση του ΟΟΣΑ για τη χώρα μας (2016), η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικά το μικρότερο ποσοστό υλοποίησης μεταρρυθμίσεων ανάμεσα στις χώρες που κλήθηκαν να εφαρμόσουν προγράμματα προσαρμογής (70% η χώρα μας έναντι 98% στην Πορτογαλία και 97% στην Ιρλανδία). Επιπρόσθετα, όπως δείχνει η πλούσια διεθνής εμπειρία, οι μεταρρυθμίσεις στο στάδιο της εφαρμογής τους συχνά τροποποιούνται, ή ακόμη και εγκαταλείπονται σε βάθος χρόνου.
Τρίτον, να ενταφιαστεί οριστικά η διάχυτη πολιτική αβεβαιότητα που υπονομεύει τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων. Σήμερα η αβεβαιότητα δεν προέρχεται από τη δυναμική της διαπραγμάτευσης (την «επίδραση Βαρουφάκη» σύμφωνα με το EuroPlusMonitor, όταν αποσύρθηκαν από τις ελληνικές τράπεζες περίπου 67 δισ. ευρώ αλλά από i) τα βάσιμα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του χρέους (δες πρόσφατες εκτιμήσεις του ΔΝΤ) και ii) το ασταθές εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον όπου η «μεταρρυθμιστική κόπωση», η παρατεινόμενη ύφεση ή οι ισορροπίες του κομματικού παιγνίου, καθιστούν αβέβαιη την πορεία των μεταρρυθμίσεων.
Συμπερασματικά, η συνεκτίμηση του πολιτικού περιβάλλοντος και της μεταρρυθμιστικής δυναμικής μας οδηγεί στο να μετριάσουμε την αισιοδοξία μας για την εμβέλεια των προωθούμενων μεταρρυθμίσεων.
*Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας- διεθνολόγος.
Έντυπη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου