ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 27 Ιουλίου 2016

Θανάσης Διαμαντόπουλος: Θεσμική «πολτογέννηση»


από τον τοίχο του στο facebook

Δύσκολα, ασφαλώς, θα μπορούσε να ελπίσει κανείς πως ακραία ιδεοληπτικά άτομα θα ήταν ικανά για επεξεργασία μιας στοιχειωδώς συγκροτημένης θεσμικής αρχιτεκτονικής, συμβατής με τις ανάγκες της χώρας και της κοινωνίας. Από του σημείου αυτού, όμως, μέχρι την πρόταση ενός συνταγματικού αχταρμά που θεσμοθετεί την ακυβερνησία, γκρεμίζει ό,τι έχει μείνει όρθιο στην οικονομία και διαλύει κάθε θεσμική ισορροπία η απόσταση είναι τεράστια. Και όμως διανύθηκε σε χρόνο dt, που υπερέβη και την πιο τερατώδη –και θεσμικά τερατογόνο- φαντασία. Σε τι να πρωτοεστιάσει κανείς; Κατ’ ανάγκη επιλεκτικά λοιπόν…
Α) «Απλή και άδολη»
Η συνταγματική κατοχύρωση της «απλής και άδολης» αναλογικής εγγυάται την ακραία κυβερνητική αστάθεια, την παραγωγή απολύτως απρόβλεπτων από τους εκλογείς κυβερνητικών σχημάτων, την απουσία κάθε κυβερνητικού μεταρρυθμισμού προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, την εναλλαγή κυβερνήσεων διαφορετικού πολιτικού προσανατολισμού με την ίδια λαϊκή ετυμηγορία και τη δημιουργία νομικής και πολιτικής ανασφάλειας, διωκτικής κάθε επένδυσης… (Το μόνο σύνταγμα της χώρας που προέβλεπε κάτι τέτοιο, το «Σύνταγμα Παπαναστασίου», έζησε λίγους μήνες…)
Β) ΠτΔ…
 
Στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, σε αντίθεση προς τις προεδρικές, η θεσμική αποστολή και ο φυσικός ρόλος του ΠτΔ είναι να λειτουργεί ως ουδέτερος πολιτειακός ρυθμιστής και ως υπερκομματικός εγγυητής της εύρυθμης λειτουργίας των θεσμών. Ακόμη και η λειτουργία του ως τροχοπέδης σε ενδεχόμενη κατάχρηση εξουσίας άλλων πολιτειακών παραγόντων, μόνο υπ’ αυτή τη γωνία και στο συγκεκριμένο πλαίσιο είναι νοητή.
Ο ρόλος αυτός ενός κοινοβουλευτικού προέδρου, βέβαια, είναι ελάχιστα συμβατός με την άμεση ανάδειξή του από τον λαό, ανάδειξη που θα συντελεστεί βάσει προφανώς κάποιων προγραμματικών/προεκλογικών θέσεων, αφεύκτως, δε, με κομματική ή παραταξιακή στήριξη και ταύτιση. Η τελευταία, μάλιστα, θα είναι ακόμη πιο έντονη, εφόσον, της άμεσης εκλογής του, προηγείται κοινοβουλευτική διαδικασία, η οποία θα οδηγεί στην επιλογή των δύο υποψηφίων που θα τίθενται υπό τη λαϊκή κρίση. (Ασφαλώς και πρέπει να υπάρξει αποσύνδεση της αδυναμίας επίτευξης της προβλεπόμενης «προεδρικής» πλειοψηφίας στο κοινοβούλιο από τις πρόωρες εκλογές, αυτή όμως πρέπει να επιδιωχθεί με άλλο τρόπο, πχ με την αυτόματη παράταση της θητείας του φορέως του αξιώματος). Επιπρόσθετα, με την προτεινόμενη ρύθμιση θα έχουμε εναλλαγή ΠτΔ κοινοβουλευτικής ανάδειξης, με ρυθμιστική λειτουργία, και άμεσα εκλεγόμενους με κυβερνητικές αξιώσεις…
Ταυτόχρονα, δεδομένης της ελληνικής ιστορίας και της εθνικής μας ιδιοσυγκρασίας, δικαιολογείται ανησυχία για σοβαρό –και μη περιοριζόμενο από τις όποιες τυπικές οριοθετήσεις αρμοδιοτήτων- κίνδυνο επώδυνων για τον τόπο συγκρουσιακών τριβών από τη συνύπαρξη δύο πολιτειακών παραγόντων, επί της ουσίας, αμφότερων, άμεσων εκφραστών διαφορετικών εκδοχών της λαϊκής κυριαρχίας.
Ενώ ασφαλώς και δεν μπορούν να υποτιμηθούν οι –προδιαγνώσιμες- πολύμορφες αρνητικές συνέπειες για την οικονομία, καθώς και τη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, από τον πολλαπλασιασμό και την επιμήκυνση των προεκλογικών περιόδων. Ας σκεφθούμε μόνο: Φάση της απόπειρας, πιθανότατα ατελέσφορης, κοινοβουλευτικής ανάδειξης ΠτΔ. Εκλογή, στη συνέχεια, από το λαό του προτεινόμενου από την αντιπολίτευση υποψήφιου. Περίπου αναπόφευκτη παραίτηση της κυβέρνησης ή διάλυση της βουλής, από τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο, προκειμένου η σύνθεσή της να εναρμονισθεί προς την πρόσφατη λαϊκή ετυμηγορία. Κοινοβουλευτικές εκλογές. Ανάδειξη πολυκατακερματισμένου –λόγω αναλογικής- νέου κοινοβουλίου. Αναζήτηση νέου κυβερνητικού σχήματος… Κατόπιν, αναζήτηση επενδύσεων…
Γ) Δημοψηφίσματα…
Η διεθνής πείρα δείχνει πως ο προτεινόμενος προς εισαγωγή θεσμός του δημοψηφίσματος λαϊκής πρωτοβουλίας ευνοεί πρωτίστως παράγοντες και κέντρα με μεγάλη γνωμοδιαμορφωτική ισχύ, οι οποίοι και μόνοι έχουν τη δυνατότητα να το επιβάλλουν, κάθε φορά που θεωρούν πως εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους. (Και γενικότερα, όμως, η προσφυγή στη δημοψηφισματική διαδικασία, με δεδομένη τη διχαστική της λειτουργία και την αναπόφευκτα απλουστευτική προσέγγιση σύνθετων ζητημάτων με ασαφείς συνέπειες, πρέπει να εξαρτάται από ένα πλέγμα θεσμικών προϋποθέσεων και συναινέσεων που θα διασφαλίζουν ότι θα ασκείται με ιδιαίτερη φειδώ και στις κατάλληλες συνθήκες).
Στο νεοεκδοθέν έργο μου «Θεσμοί: κρίση και ρήξη» και θεσμικές προτάσεις κάνω, ώστε να διασφαλιστεί η έλλογα περιορισμένη προσφυγή στο θεσμό αυτόν, και γενικότερες ρυθμίσεις εισηγούμαι που αποσκοπούν στη διασφάλιση πολιτικής και κυβερνητικής σταθερότητας. Οι κυβερνητικές προτάσεις πηγαίνουν, φοβάμαι, προς την αντίθετη κατεύθυνση: ενός θεσμικού πολτού που εγγυάται αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού και ακυβερνησία.
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Η ΑΠΑΙΔΕΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, Η ΑΚΡΙΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ, Η ΚΑΙΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΦΙΛΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗ ΘΕΣΜΟΓΕΝΝΕΣΗ...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου