ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 2 Σεπτεμβρίου 2016

Δημήτρης Σωτηρόπουλος: Στροβιλισμός


από το fb
Στροβιλιζόμαστε ως χώρα σε μια θύελλα πως να την ονομάσει κανείς δεν ξέρει, δεν έχει έννοιες και όρους, δεν μοιάζει με τίποτα ακριβώς από τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο, που έχει κι αυτός μεν τα δικά του θεματα, αλλά τις θεσμικές του άμυνες τις διατηρεί, το κρατος δικαίου το υπερασπίζεται ακόμη, υπάρχουν κάποια ιερά και όσια. Εδώ το γκρέμισμα είναι καθημερινό πλέον, το ξήλωμα υποχθόνιο, από ανθρώπους που δεν θα τους είχαμε κανονικά ούτε να τους φτύνουμε, από θλιβερες φιγούρες κάποτε καινούργιες και θρασείς, κάποτε που έρχονται από ένα παρελθόν που παλεύαμε να το ξεχάσουμε. Είμαστε χωροχρονικά back to the future, σε ενα καθεστώς προ-μετα-νεωτερικότητας. Κοίτα να δεις τώρα:
Η ελεύθερη και πολυφωνική ενημέρωση, συνταγματικά κατοχυρωμένη, δέχεται ένα πλήγμα από την παρούσα εξουσία με τον πιο παραδοσιακό και κλασικό τροπο που ξέρουν να επιβάλλονται οι εξουσίες, δλδ με την οικοδόμηση ενός νέου καθεστωτισμού, με την απλή μεταμόρφωση της διαπλοκής, που τωρα όμως έχει το πρόσωπο ολιγαρχών, σκοτεινών προσώπων, με αδιευκρίνιστο παρελθόν και πλούτο. Την ίδια ώρα όμως, αυτό γίνεται ενώ υπάρχει παραπλεύρως ένα περιβάλλον όπως το ψηφιακό απολύτως ανοικτό στην ενημέρωση και την πολυφωνία, από τη φύση του εκτός οποιουδήποτε ελέγχου πλην των περιπτώσεων δικτατορίας. Παραδοσιακός έλεγχος μαζί με μετανεωτερική ελευθεροασυδοσία,το αποτέλεσμα θα είναι εκρηκτικό...
Στο ελληνικό πανεπιστήμιο, το υπόγειο ξήλωμα του πουλόβερ από το Φιλη και την γνωστή παρέα, μας οδηγεί ολοταχώς πίσω στο 1982. Ο,τι συντεχνιακό και αρρωστημένα οπισθοδρομικό, ανταμοίβεται, ενώ παράλληλα απίθανες τροπολογίες καταφανώς φωτογραφικές περνιούνται νύχτα για συζύγους, ξαδέρφια και φίλους. Λάθος, δεν είμαστε στο 1982, αλλά στο 19ο αιώνα (αν και βεβαια εκεί αντίστοιχος ΕΔΙΠ θα ήταν κάποιος του επιπέδου του Παλαμά...). Μόνο που όλα αυτά γίνονται σε ένα πανεπιστήμιο του οποίου η ανθρωπογεωγραφία έχει αλλάξει, οι εκσυγχρονιστές πλέον πλειοψηφούν (όσοι ζούμε τα ιδρύματα το ξέρουμε βιωματικά), άσχετα αν δεν είναι οργανωμένοι και δεν μιλούν. Πως θα συνυπάρξει εδώ η παραδοσιοκρατία με τον πολυπόθητο και πλειοψηφικό μεταρρυθμισμό;
Στο γκέτο των Εξαρχείων πάλι η κρατική εξουσία έχει μεταβιβάσει κανονικότατα (επίσημα σχεδόν) τα ηνία στις μετά εξουσίες του δρόμου, ταυτόχρονα παλιές και νέες: ψευδοαναρχικοί σε αγαστή σύμπνοια με εμπόρους ναρκωτικών και εκβιαστές (καμιά φορά φαγώνονται και μεταξύ τους αλλά έτσι είναι οι μπίζνες), δολοφονουν οποιον τους ενοχλεί, ξυλοκοπούν διοικητές αστυνομίας, εκβιάζουν μαγαζάτορες, και κάθε Σάββατο κάνουν κι ένα πάρτυ καίγοντας και κλέινοντας τους δρόμους, στο δικό τους γκέτο, στο κτήμα τους. Κι όμως την ίδια ώρα τα Εξάρχεια και ο πληθυσμός τους είναι ο παραδοσιακός μικροαστικός πληθυσμός κανονικών ανθρώπων, που θέλουν να χαίρονται την πόλη τους και το δημόσιο χώρο της, να περπατάνε τη νύχτα και να πηγαίνουν τη μέρα τα παιδιά τους βόλτα στους κούνιες. Μονο σε αυτούς ανήκουν τα Εξάρχεια και σε κανέναν άλλο. Μια φρικτή μετα-εξουσία μεταβιβασμένη από έναν ανεκδιήγητο υπουργο Δημοσίας Ταξης που συνεργάστηκε με τους Νοου Μπορντερς το καλοκαίρι για τη διαλυση του ΑΠΘ (ναι, στην ουσία συνεργάστηκε), ταυτόχρονα μεταμοντέρνα αλλά και παραδοσιακή: όπως όταν ο Οθωμανός μεταβίβαζε εξουσιες των δερβενίων στους αρματωλούς. Και πλάι σε όλα, η 55αρα κυρία που ζει 35 χρόνια στα Εξάρχεια και δεν γουστάρει να μετακομίσει γιατί εκεί θέλει να ζει. Σε ποιον ανήκει τελικά η πόλη;
Σε αυτό το μεταίχμιο είμαστε, κανείς δεν ξέρει που πάμε. Ούτε μπρος ούτε πισω. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έχουμε εισέλθει στο φάσμα του μεταχρόνου, σε μια μαύρη τρύπα που ο χρόνος είναι σχετικός. Οι ταχύτητες των αλλαγών εκπληκτικές, το προχωρημα όμως αδύνατο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου