ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 2 Σεπτεμβρίου 2016

Ορέστης Καλογήρου: Η χαμένη άνοιξη του ελληνικού πανεπιστήμιου



Η χαμένη άνοιξη του ελληνικού πανεπιστημίου μας διδάσκει πολλά. Υπήρξε μια υπουργός, η Άννα Διαμαντοπούλου (πριν από αυτήν άνοιξε τον δρόμο η Μαριέττα Γιαννάκου), που εργάστηκε με τον αντίθετο τρόπο από αυτόν που συνηθίζουν οι υπουργοί στην Ελλάδα. 

Έμαθε σε βάθος το αντικείμενο μελατώντας το για πολλά χρόνια, είχε για στενούς συνεργάτες ανθρώπους καθαρούς με πάθος για το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο (όπως ο αείμνηστος Βασίλης Παπάζογλου), οργάνωσε έναν υποδειγματικό διάλογο επί της ουσίας για έναν ολόκληρο χρόνο, στηρίχθηκε στις εσωτερικές μεταρρυθμιστικές δυνάμεις του ελληνικού πανεπιστημίου που την εποχή εκείνη είχαν αποκτήσει την ηγεμονία, και με γνήσιο ρεπουμπλικάνικο πνεύμα (σχεδόν αντιγραφή από τον Μπαράκ Ομπάμα) εξασφάλισε 255 ψήφους στη Βουλή, δηλαδή τις ψήφους των δύο μεγάλων αστικών, ευρωπαϊκών κομμάτων, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, μαζί με ιδιαίτερα υψηλή αποδοχή από την κοινωνία. 

Για έναν νόμο που ειχε εσωτερική συνοχή, ήταν επαναστατικός, έβλεπε το συμφέρον του δημόσιου πανεπιστημίου και της κοινωνίας, άνοιγε μια δημιουργική εποχή για το πανεπιστήμιο. Προσέλκυσε, πράγματι, δεκάδες προικισμένους Έλληνες της διασποράς που έσπευσαν αφιλοκερδώς να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην πατρίδα. Πιο ιδανικό δεν γίνεται. 

Το βαθύ κράτος, το βαθύ πανεπιστήμιο και το πελατειακό πολιτικό σύστημα, κατόρθωσαν να ροκανίσουν τα πάντα μέχρι την πλήρη κατεδάφιση. Για τους σημερινούς κυβερνώντες του τότε 4% η κατεδάφιση του 4009/2011 αποτέλεσε απόλυτο κομματικό καθήκον και κεντρική πολιτική επιλογή. Θα περάσουν πολλές δεκαετίες για να δούμε μια ανάλογη προσπάθεια για την αναβάθμιση και τη μεταρρύθμιση του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου. 

Μια πικρή γεύση ήττας με διακατέχει γιατί δεν έχω πια ελπίδες να προλάβω να ζήσω ως πανεπιστημιακός δάσκαλος την επόμενη προσπάθεια. Είμαι, όμως, περήφανος που μαζί με δεκάδες συναδέλφους, έδωσα όλες μου τις δυνάμεις σε εκείνη την ωραία μάχη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου