ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Plamen Tonchev: Ο Νεοέλλην ως σύγχρονος Πυγμαλίων



Οπως ο μυθικός βασιλιάς Πυγμαλίων ερωτεύτηκε ένα άψυχο άγαλμα και ζήτησε από τους θεούς να το μετατρέψουν στην αγαπημένη του Γαλάτεια, κάπως έτσι ο Νεοέλλην της μεταπολίτευσης αγάπησε το δικό του Greek Dream. Αρχικά, το όραμά του περιελάμβανε ένα διώροφο σπίτι, με το μαγαζί στο ισόγειο και την κατοικία στον πρώτο όροφο, ώστε ο ιδιοκτήτης-μαγαζάτορας να ανεβοκατεβαίνει με τις παντόφλες. Το κτίσμα αυτό πάντα κοσμούσαν τα πανωσηκώματα, με την προοπτική κάποια στιγμή στο μέλλον τα παιδιά να προσθέσουν τα δικά τους σπίτια και όλο το σόι να απολαμβάνει την οικογενειακή θαλπωρή. Συστατικό στοιχείο του Greek Dream ήταν τουλάχιστον ένα μέλος της οικογένειας να έχει σταθερή δουλίτσα στο Δημόσιο και να πληρώνεται βρέξει-χιονίσει, χωρίς να πολυζορίζεται κιόλας. 

Στην συνέχεια, το όραμα εμπλουτίστηκε με αξιοπρεπές αυτοκίνητο, εξοχικό σπίτι, δύο-τρία-τέσσερα διαμερίσματα προκειμένου να εισπράττουμε ενοίκια και να ζούμε σαν εισοδηματίες, δαπανηρές εξόδους στα "πολιτιστικά μέγαρα" της νύχτας, διακοπές σε κοσμοπολίτικα μέρη (ακόμη και με διακοποδάνεια), τζόγο στο Χρηματιστήριο (κι ας μην έχουμε ιδέα πώς λειτουργεί αυτό το πράγμα), ταξίδια στο εξωτερικό. Η κατάργηση των συνοριακών ελέγχων εντός της ζώνης Σένγκεν και το κοινό νόμισμα δημιούργησαν στον Νεοέλληνα την ακλόνητη πεποίθηση ότι είναι Ευρωπαίος με τα όλα του - η Ευρώπη οφείλει τον πολιτισμό της στην Ελλάδα αφού.  

Εν τω μεταξύ, ξοδεύθηκαν κάμποσα χρήματα για τα φροντιστήρια και τις σπουδές των παιδιών - είτε στα μπαχαλοκρατούμενα ελληνικά ΑΕΙ είτε σε άσημα βρετανικά πανεπιστήμια είτε στα ΤΕΙ της Κωλοπετεινίτσας -, προκειμένου να αποκτήσουν μπόλικα πτυχία αμφιβόλου αξίας και συχνά άνευ αντικρύσματος στην αγορά εργασίας. Κι επειδή, εκτός από τους αρχαίους ελληνικούς μύθους, υπάρχει και εξίσου πλούσια νεοελληνική μυθολογία, καθιερώθηκε το κλισέ για την "πιο μορφωμένη νεολαία που είχε ποτέ αυτός ο τόπος" - μόνο που πρόκειται για την πιο "πτυχιωμένη" νεολαία ever, ενώ η πραγματική παιδεία είναι κάτι ελαφρώς διαφορετικό.

Τέσπα, όπως λέει η πιο μορφωμένη νεολαία της Ελλάδας, ήταν πανέμορφο το Greek Dream που πήρε σάρκα και οστά μετά το 1981 και κράτησε περίπου 30 χρόνια. Κι ήταν μεγάλη η αγάπη του Νεοέλληνα για την δική του Γαλάτεια. Ωσπου το άγαλμα θρυμματίστηκε το 2009 και την συνέχεια την ξέρουμε όλοι - για την ακρίβεια, την ζούμε στο πετσί μας.

Σ'όλες αυτές τις σκέψεις - σ'όποιον αρέσουν και για ό,τι αξίζουν - με οδήγησε η παρακάτω συνέντευξη του ηθοποιού Κώστα Κόκλα:


Υ.Γ.
Το θεατρικό έργο Pygmalion του Bernard Shaw, γνωστότερο από το musical My Fair Lady (Ωραία μου κυρία), έχει διαφορετικό τέλος σε διάφορες εκδοχές του. Ο Shaw δέχθηκε πολλές πιέσεις για happy ending, προκειμένου να ικανοποιηθεί το "λαϊκόν αίτημα" για αίσια έκβαση μιας πανέξυπνης και απολαυστικής κωμωδίας. Ωστόσο, ο ίδιος προτιμούσε το "λογικό" τέλος, όπου ο Πυγμαλίων (prof. Henry Higgins) καταλήγει συντετριμμένος, μετά την αποχώρηση της Γαλάτειας (Eliza Doolittle). 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου