ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Γιώργος Προκοπάκης: Ανασυγκρότηση, το άλλο άκρο


από το fb

Σε άρθρο του στο Liberal ο Σάκης Μουμτζής χαρακτηρίζει το "Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης" (ΕΣΑ για συντομία) για το οποίο μιλούν πολλοί ως προθάλαμο της σοβιετοποίησης της οικονομίας. Ας αφεθούν οι επιχειρηματίες να κάνουν αυτό που ξέρουν καλά και το κράτος να ασχοληθεί με τις υποδομές και τις υπηρεσίες.
Το ΕΣΑ και η ανάγκη γι' αυτό χρησιμοποιείται ως "στρίβειν δια του αρραβώνος" από τους κρατικιστές και παλαιοκομματικούς για να αντικαθιστούν την πολιτική με πολιτικαντισμό. Παραπέμπω ως παράδειγμα στη γελοία απόφανση της τετραμερούς περί καταξίωσης της μεγάλης πολιτικής (!) θέσης για ΕΣΑ από όλους μαζί, απαξιώντας οι ίδιοι να πουν τι διάολο θα πρότειναν. Όσο είναι εκ του πονηρού οι αρλουμπολογίες περί ΕΣΑ, άλλο τόσο είναι λάθος η άποψη Μουμτζή.
ΕΣΑ χρειάζεται. Όχι ως αποτέλεσμα in vitro σχεδιασμού αλλά ως αναγνώριση προτεραιοτήτων και κεντρικών παρεμβάσεων. Σε τελευταία ανάλυση οι πεπερασμένοι πόροι του δημοσίου πρέπει να προγραμματισθούν σε βάθος χρόνου. Ας πούμε, ο τριπλασιασμός της πρωτογενούς παραγωγής απαιτεί κάπου 350.000 ασχολούμενους με την αγροτική παραγωγή παραπάνω από το 2009 και πολλαπλασιασμό της μέσης καλλιεργούμενης έκτασης. Χωρίς υποδομές (περίθαλψη, σχολεία, δρόμοι, κοινωνική δραστηριότητα) δεν θα υπάρξουν οι νέοι αγρότες. Χωρίς κεντρική παρέμβαση, νέες (και νομικά) μορφές επιχειρηματικής οργάνωσης της αγροτικής οικονομίας δεν πρόκειται να αυξηθεί το μέσο μέγεθος καλλιεργήσιμης έκτασης. Αυτά και άλλα πολλά δεν μπορεί να τα λύσει η "ελεύθερη επιχειρηματικότητα" από μόνη της, μικρή και μεγάλη. Το θαύμα της βιομηχανίας κρασιού της Χιλής δεν θα γινόταν χωρίς εθνικό σχέδιο - από το μηδέν στην παγκόσμια κορυφή σε είκοσι χρόνια. Αντίστοιχα ισχύουν σε όλες τις "βιομηχανίες". ΕΣΑ χρειάζεται με τα χίλια, να απαντάει όμως στα σωστά ερωτήματα.
Θα δώσω ένα ιστορικό παράδειγμα. Η Ελλάδα ανέπτυξε και εφάρμοσε ένα από τα πιο προχωρημένα χρηματοοικονομικά εργαλεία, καταλυτικά επιτυχημένο δε, στην ιστορία του καπιταλισμού: την αντιπαροχή. Ρημαγμένη χώρα, χωρίς τράπεζες, χωρίς λεφτά έφτιαξε αξίες επί αργούντος δυναμικού, έφτιαξε κατασκευαστικό τομέα και δουλειές. Αυτό κι αν ήταν εθνικό σχέδιο! Όπως όλα τα χρηματοοικονομικά εργαλεία, δεν έπρεπε να ξεφύγει - έπρεπε να σταματήσει το 1990. Αν το σκεφθούμε, χωρίς την αντιπαροχή ούτε στην ΕΟΚ θα είχαμε μπει!
Προτεραιότητες, λοιπόν. Η ανασυγκρότηση απαιτεί τα early wins. Παρεμβάσεις που θα αλλάξουν το τραπέζι σε τρία με πέντε χρόνια. Το παραγωγικό μοντέλο, αυτή η μεταρρυθμιστική καραμέλα, θα αλλάξει σε 15-20 χρόνια. Το τι θα γίνει τα πρώτα χρόνια καθορίζει την πορεία δεκαετιών. Αυτά χρειάζεται να προδιαγράψει ένα κυβερνητικό σχέδιο - η αόρατος χειρ των αγορών δεν μπορεί να το κάνει, τουλάχιστον με την ταχύτητα που απαιτείται και με την βραχυπρόθεσμη ζημία που είναι υποχρεωτική.
Τα ζητήματα που είναι εξαιρετικά επείγοντα και δεν μπορεί να λύσει η "αγορά" από μόνη της (ή η λύση που θα δώσει υποσκάπτει τις προοπτικές) είναι, κατά τη γνώμη μου, τα εξής:

1. Η ρευστότητα. Το κλείσιμο της τραπεζικής χρηματοδότησης και η κατάρρευση της εμπορικής πίστης (ας πούμε, οι μεταχρονολογημένες επιταγές) έχουν αφαιρέσει πάνω από €50 δις ρευστότητας. Χωρίς κυκλοφορούν χρήμα η προοπτική είναι "πάρτυ μαυραγοριτών". Χωρίς κεντρική παρέμβαση, μέρος αυτής της ρευστότητας θα δούμε σε δέκα χρόνια.

2. Η αποεπένδυση (μερική αλλά σημαντική) από ακίνητα. Ακόμη και μετά την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων και κατασκευών, είναι κάπου €600 δις αποταμιεύσεων σε ντουβάρια. Πλούσιοι οι Έλληνες, αλλά πένονται! Χωρίς σχεδιασμένη παρέμβαση, η ελεύθερη οικονομία θα οδηγήσει σε τεράστια μεταφορά αξίας από τους πολλούς σε οικονομικά ισχυρούς, με κίνδυνο κατάρρευσης και του τραπεζικού συστήματος.

3. Η ανεργία. Όχι όλη - ως συνολικά νούμερα οι επενδύσεις που όλοι ευαγγελίζονται πια θα απορροφήσουν μεγάλο μέρος της. Είναι όμως κάπου 600.000 άνθρωποι πάνω από 40 ετών, άνεργοι του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα που η επόμενη μέρα δύσκολα έχει θέση για το μεγαλύτερο ποσοστό. Η "νέα" οικονομία πρέπει είτε να τους φορτώσει στο κοινωνικό κράτος είτε να βοηθήσει και με δραστηριότητες που τους κάνουν παραγωγικούς, ακόμη και με χαμηλή απόδοση επενδύσεως. Η επιχειρηματικότητα από μόνη της, χωρίς κεντρικό σχεδιασμό και παρέμβαση, δεν λύνει το πρόβλημα - βαρίδι το βλέπει.

Τα υπόλοιπα είναι τα "εύκολα". Οι επενδύσεις, οι ιδιωτικοποιήσεις, η απελευθέρωση αγορών και επαγγελμάτων. Ανάλογα με την κοσμοθεωρητική αφετηρία καθενός θα έχουμε προτάσεις. Σε περιβάλλον ασφυξίας η μπίλια κάπου θα κάτσει τελικά σε μια λιγότερο ή περισσότερο προωθητική λύση. Το πού θα κάτσει έχει να κάνει με τις κεντρικές παρεμβάσεις οι οποίες επηρεάζουν και την ταχύτητα ανάκαμψης.
Σχέδιο Ανασυγκρότησης χρειάζεται. Με απαντήσεις στα σωστά ερωτήματα. Το "εθνικό" ως προϋπόθεση πολιτικής συναίνεσης είναι ο φερετζές του παλαιοκομματικού πολιτικάντη. Ας μη πηγαίνουμε στο άλλο άκρο όμως με τη φαντασίωση πως η αόρατος χειρ των αγορών θα δώσει τη λύση. Ελλοχεύουν κίνδυνοι καταστροφής, αν μη τι άλλο.

3 σχόλια:

  1. Η αντιπαροχή δεν ήταν προχωρημένο χρηματοοικονομικό εργαλείο. Ήταν παραίτηση του κράτους, της τοπικής αυτοδιοίκησης και του εταιρικού-επιχειρηματικού κόσμου από στοιχειώδη τους καθήκοντα μέσα στις συνθήκες της «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς», δηλαδή της μεταπολεμικής - κεϋνσιανής έμπνευσης - αναστήλωσης της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας σε νέες βάσεις.
    Την ώρα που στη Γαλλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στην Αυστρία, στη Βρετανία (ναι, και εκεί), στην Κεντρική και Βόρεια Ιταλία ακόμη και σε χώρες όπως η μικρή, γιουγκοσλαβική τότε, Σλοβενία (ας μη μιλήσουμε για τις σκανδιναβικές χώρες), κρατικοί οργανισμοί και κυρίως η τοπική αυτοδιοίκηση προωθούσαν εκτεταμένα προγράμματα στέγασης για τους πολίτες και τους δημότες τους, εμείς κάναμε αντιπαροχή. Και στη λοιπή Ιταλία, τη νοτίως της Νάπολης, έκαναν ανάλογα χρηματοοικονομικά-νομικά κόλπα και αυτοσχεδιασμούς κοινωνικής μηχανικής, με τα γνωστά και εκεί αποτελέσματα. Και στην Ελλάδα είχαμε βέβαια τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας (ποιός θυμάται το έργο του Άρη Κωνσταντινίδη;). Ήταν όμως η μύγα στο ξυνό γάλα της αντιπαροχής.
    Οι ίδιες οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, σε πολλές άλλες χώρες, προχωρούσαν σε εκτεταμένα στεγαστικά προγράμματα, για χρήση του προσωπικού τους με συμβολικό ενοίκιο. Έλληνες και άλλοι μετανάστες στη Γερμανία, κατοικούν ακόμη μαζί με Γερμανούς συναδέλφους τους στα συγκροτήματα - «Heim» της BASF, της Siemens ή της Daimler Benz. Εδώ είχαμε ως μόνη εξαίρεση τα Άσπρα Σπίτια της Πεσινέ, που και αυτά έμειναν ημιτελή.
    Θλιβερή εξαίρεση ήταν η παραγωγή στέγης στην Ελλάδα μέσω της αντιπαροχής. Καταστροφή οικονομικών πόρων, δέσμευση τεράστιων ιδιωτικών κεφαλαίων σε μη παραγωγικές θέσεις, κοινωνικές στρεβλώσεις, αποφασιστική συμβολή στην αποβιομηχάνιση (ή στην μή δημιουργία βιομηχανίας). Last but not least, η απόλυτη οικολογική καταστροφή των ελληνικών πόλεων. Με άλλα λόγια, η αντιπαροχή ήταν η πιό αποτυχημένη συνιστώσα του - από μακροοικονομική σκοπιά - μακροπρόθεσμα αποτυχημένου ως όλον ελληνικού μοντέλου με τις 3 εθνικές «βιομηχανίες», τουρισμό- ναυτιλία-οικοδομή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τα λοιπά είναι βεβαίως σε σωστή κατεύθυνση. Η «αόρατος χείρ», όταν αφήνεται μόνη κι έρημη, συχνότατα γίνεται ζημιάρα. Και τότε δεν μοιάζει καθόλου αόρατη.
    Γενικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης χρειάζεται επειγόντως.
    Χρειάζονται όμως και τα τομεακά προγράμματα, διότι χωρίς αυτά, ένα Γενικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης καταντά σαν τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια Αθηνών και Θεσσαλονίκης: Έκθεση Ιδεών που δεν άφήνει πραγματικά ίχνη στο χάρτη.
    Φλέγοντα παραδείγματα τομεακών: Για την ενέργεια, τη γεωργική παραγωγή, για τη διαχείριση ορυκτού πλούτου, βεβαίως και για τη διαχείριση του οικιστικού αποθέματος, όπως σωστά υπενθυμίζει το σημείωμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ένας χρόνος πριν

    «Μια καποια λυσις» το ΑΤΤΙκο ΚΙνημα ΠΕΡιφερειακης ΑΝαπτυξης και ΠΑΡαγωγικης Ανασυγκροτησης (ΑΤΤΙΚΙ ΠΕΡΑΝ ΠΑΡΑ) σε συνεργασια με το Θεσσαλονικιο αντιστοιχο κομμα.

    Σχεδιο εκλογικης διακηρυξης: -) :

    αξιοκρατια (πιο ισες ευκαιριες μεταξυ ισοδυναμων υοποψηφιων ), ισονομια

    οικονομικη δημοκρατια

    βιωσιμη περιφερειακη αναπτυξη και παραγωγικη ανασυγκροτηση

    ενισχυση των καινοτομικων προϊόντων και υπηρεσιων (συμπεριλαμβανομενων των πολιτιστικων)

    ιατρικος και θεματικος τουρισμος

    διαφημιση σε βορειους ευρωπαιους οτι στην ν. ελλαδα μπορεις να ζησεις με τα εξοδα θερμανσης που πληρωνεις στη χωρα σου το χειμωνα (ενα ακομη Μαϊαμι της Ευρωπης)

    αστικη και αγροτικη οικιακη οικονομια (μεταποιηση αγροτικο-κτηνοτροφικων προϊοντων, χειροτεχνια τουριστικων ειδων, κοινοτικα αγροκτηματα και ποιμνιοσταστια, ….) για υποβοηθηση εισοδηματων

    παροχη κινητρων για την αποκεντρωση των μετοικων στην γενέθλια γη. Θα εξαιρεθουν κρισιμες ειδικοτητες οπως νοσοκομοι/ες, νευροχειρουργοι, ψυχιατροι,…

    Στοχος της επομενης δεκαετιας ειναι να μετακινηθει μεγαλο μερος των -ουτως ειπειν- επαρχιωτων με ακινητη περιουσια στην υπολοιπη Ελλαδα* , να δραστηριοποιηθει παραγωγικα και να ερχεται το ΣΚ για τις εκαστοτε αναγκες του (γυναικες:-) , μπουζουκια, θεατρο οι κουλτουριαρηδες ,….)

    * δεν γραφω επαρχια για να τα εχω καλα με ολους, ως φερελπις πολιτικος:-)

    ΑΦ ιδρυτικο και μοναδικο -προς το παρον- μελος της ΑΤΤΙΚΙ ΠΕΡΑΝ ΠΑΡΑ

    ΥΓ Παντως εμπειρικη ερευνα – στο δρομο- εδειξε οτι τοσο οι Αθηναιοι οσο και οι υπολοιποι ενδεχεται να ψηφισουν ΑΤΤΙΚΙ ΠΕΡΑΝ ΠΑΡΑ.
    Οι μεν διοτι δεν μπορει να περιμενουν τις εορτες και τον Αυγουστο για να ανασανουν
    Οι δε (οι μετοικοι) διοτι στην Αθηνα προσπαθουν να μην φανερωσουν τον επαρχιωτη:-) που κρυβουν μεσα τους και με την αποκεντρωση θα απελευθερωθουν.
    ΥΓ2 Με το ΑΤΤΙΚΙ ΠΕΡΑΝ ΠΑΡΑ ευκολα κατανουμε οτι ειναι το κινημα υπερανω, δηλ. πανω απο τους παραδες, τα ευρω και τις δραχμες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή