ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Χρήστος Δ. Παπαγεωργίου: Πως λειτουργεί ο καπιταλισμός



Λαμβάνω καθημερινά άρθρα από ένα SITE που ονομάζεται Social Europe.

Μερικά από αυτά έχουν ενδιαφέρουσες απόψεις και προβληματισμούς που προέρχονται από το χώρο της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Αριστεράς.

Υπάρχει όμως μια εμμονή πολλών διανοουμένων αυτού του πολιτικού προσανατολισμού να αποδείξουν ότι το θεωρητικό έργο των HAYEK και FRIEDMAN έχει μεγάλα λάθη.

Παρόλο που αμφιβάλλω για την ορθότητα των επιχειρημάτων τους εναντίον των μεγάλων οικονομολόγων της Ελεύθερης Αγοράς (Καπιταλισμού) ας δεχτούμε προς στιγμήν ότι πράγματι ανακάλυψαν κενά, λάθη, αστοχίες και ψευδή συμπεράσματα στο έργο των μεγάλων φιλελεύθερων στοχαστών. Αυτό σημαίνει άραγε ότι η οικονομία της Ελεύθερης Αγοράς είναι μια κακή και λανθασμένη επιλογή ? Φυσικά και όχι.

Εάν υποθέσουμε λοιπόν ότι ακόμη και αν οι μεγάλοι HAYEK και FRIEDMAN έχουν λάθος θεωρία, πρέπει να απαντήσουμε στα εξής δυο ερωτήματα:

Γιατί η Σοσιαλιστική οικονομία (Υπαρκτός Σοσιαλισμός) όπου εφαρμόστηκε δημιούργησε φτώχεια και οικονομική καταστροφή ανάλογη με το ποσοστό εξαφάνισης της οικονομίας της αγοράς ?

Γιατί η οικονομία της αγοράς, αν οι θεωρητικές προσεγγίσεις των θεωρητικών HAYEK και FRIEDMAN είναι λανθασμένες, όπου εφαρμόστηκε (αντικαθιστώντας μάλιστα αποτυχημένες Σοσιαλιστικές οικονομίες) δημιούργησε πλούτο και ευημερία, έστω και με μεγάλη ανισότητα ?

Ο μεγάλος οικονομολόγος KEYNES (ένας ιδιοφυής διανοούμενος) την περίοδο της μεγάλης κρίσης του Καπιταλισμού (1929) είχε το θάρρος να δηλώσει ότι:
¨ Ο Καπιταλισμός είναι ένα σπουδαίο σύστημα λειτουργίας της οικονομίας, αλλά δεν ξέρουμε πως δουλεύει¨

Η πρόσφατη κρίση του Παγκοσμιοποιημένου πια Καπιταλισμού (2008) απέδειξε ότι τελικά δεν μάθαμε πως δουλεύει ακόμη.

Απλώς η μεγαλύτερη οικονομική καταστροφή αποσοβήθηκε χάρις την γενναιότητα μερικών οικονομολόγων της αγοράς, που είχαν την εξουσία και το θάρρος να προχωρήσουν σε πολιτικές ποσοτικής χαλάρωσης (εκτύπωσης φρέσκου χρήματος), όπως συνιστούσε ο μέγας FRIEDMAN και ουσιαστικά είχε προτείνει και ο μέγας KEYNES στην προηγούμενη κρίση του Καπιταλισμού.

Σε κάθε περίπτωση η θεωρητική ερμηνεία των πλεονεκτημάτων του συστήματος της Ελεύθερης Αγοράς (Καπιταλισμού) ακόμη και από τους πιο δυνατούς υποστηρικτές της δεν μπορεί να ταυτίζεται με το ίδιο το σύστημα της οικονομίας της Αγοράς (Καπιταλισμός) του οποίου η βαθύτερη πραγματικότητα πιστεύω ότι παραμένει εν μέρει δυστυχώς ανεξήγητη.

Για μένα είναι σίγουρο πια (πειραματικά διαπιστωμένο) ότι η οικονομία της Ελεύθερης Αγοράς είναι ένα εξαιρετικό σύστημα για την λειτουργία της οικονομίας ενώ το όποιο σύστημα ρυθμισμένης ή ελεγχόμενης οικονομίας Σοσιαλιστικού τύπου είναι ένα αποτυχημένο σύστημα.

Παρόλα αυτά το ερώτημα του πως ακριβώς λειτουργεί ο Καπιταλισμός παραμένει στο βάθος μυστήριο.

Είναι πιθανόν αυτό να οφείλεται στον παράξενο και ανορθολογικό τρόπο που λειτουργούν οι άνθρωποι, στην αρπακτικότητα στην ακόρεστη φύση τους και στην ανασφάλεια τους.

Ίσως πάλι να οφείλεται στην προσπάθεια των ισχυρών εχόντων και κατεχόντων να δώσουν τις δικές τους ερμηνείες ώστε να εξακολουθήσουν να διατηρούν προνομιακές σχέσεις με αυτό το σύστημα παραγωγής πλούτου.

Σε ότι και αν αυτό οφείλεται πάντως οι σοβαροί επιστήμονες του χώρου (οικονομολόγοι) αντί να ασχολούνται με το να αποδείξουν που έκαναν λάθος οι θεωρητικοί υποστηρικτές του συστήματος της Ελεύθερης Αγοράς πρέπει επιτέλους να προσπαθήσουν να βρουν τις απαντήσεις στο πως αυτό το εξαιρετικό σύστημα παραγωγής πλούτου λειτουργεί.

Είμαι σίγουρος ότι οι διάφορες ερμηνείες για αυτό το θέμα θα δώσουν την δυνατότητα να διορθωθούν λάθη και αστοχίες του οικονομικού αυτού συστήματος ώστε να εξασφαλίζεται η παραγωγή πλούτου με την καλύτερη κατανομή του.

Η κρίση που δημιουργεί ο παγκοσμιοποιημένος Καπιταλισμός στην ανεπτυγμένη Δύση σε συνδυασμό με την τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων μέσω των Ρομπότ και την αναγκαστική ανεργία που δημιουργεί αυτό, κάνουν τις απαντήσεις στο ερώτημα πως λειτουργεί ο Καπιταλισμός εξαιρετικά επείγουσες .

Καθ. Χρήστος Δ. Παπαγεωργίου
Imperial College PhD


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου