ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Θα ξεφτιλίσουμε και τις πανελλαδικές;

Παρατηρητήριο

«Μα πάλι με αυτούς που μας έφεραν μέχρι εδώ», θα μου πεις. Ναι, γιατί οι άλλοι που δοκίμασες σε έσπρωξαν βαθύτερα. Άλλοτε λόγω άγνοιας, άλλοτε λόγω πρόθεσης. Σου τσάκισαν την ιδιωτική οικονομία, σου στέγνωσαν το κοινωνικό κράτος, σου έβλαψαν την εκπαίδευση. Σου φόρτωσαν ένα ακόμα μνημόνιο. Είσαι πολύ πίσω από το 2014 και το ξέρεις γιατί το ζεις. Τι άλλο θέλεις; Ποιους άλλους έχεις για να βαδίσεις στον δρόμο της δημοκρατίας και της Ευρώπης; Κι εγώ που τα γράφω αυτά άλλους θα ήθελα, αλλά έλα που δεν μας βρίσκονται.

Athens Voice

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Χθες είδα πάλι στον ύπνο μου τον πατέρα.
Καθόμασταν οι δυο μας σ’ ένα τραπέζι με καρό τραπεζομάντιλο. Κάποιος μας έφερε δυο ποτηράκια και κρασί.
– Είσαι καλά; Του λέω.
- Καλά, καλά, και μου ‘πιασε το χέρι.
– Άντε, στην υγειά σου, είπε.
Σήκωσε το ποτήρι, τσούγκρισε και το άφησε πάνω στο τραπέζι.
– Δεν πίνεις; Ρώτησα.
– Εσύ να πιεις, απάντησε. Εγώ δε θέλω να ξεχάσω....
Γιάννης Βαρβέρης

Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

Χρήστος Παπαγεωργίου: Γιατί τα Σοβιετικά συστήματα παράγουν φτώχεια ?



Όλοι οι «προοδευτικοί» διανοούμενοι επί της γης, όλων των αποχρώσεων έχουν να πουν πάντα έναν καλό λόγο για τον Μαρξ του οποίου οι θεωρίες κατ’ αυτούς διαστρεβλώθηκαν από ανίκανες ή ιδιοτελείς ηγεσίες στις χώρες του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, με αποτέλεσμα την φτώχια και την δυστυχία των κατοίκων τους, και έναν κακό λόγο για τον Καπιταλισμό ο οποίος όπου αντικατέστησε τον Υπαρκτό Σοσιαλισμό έφερε ευημερία και εξαφάνισε την ακραία φτώχια. Στο άρθρο που ακολουθεί θα επιχειρήσω να εξηγήσω γιατί ο Καπιταλισμός δημιουργεί πλούτο και όλα τα συστήματα του Υπαρκτού Σοσιαλισμού και όσα προσπαθούν να τα μιμηθούν παράγουν φτώχεια.

Τι είναι ο Καπιταλισμός ?

Όλοι σήμερα συμφωνούν ότι ο Καπιταλισμός (Οικονομικός Φιλελευθερισμός) είναι ένα αποτελεσματικό οικονομικό σύστημα παραγωγής πλούτου. Η καλύτερη περιγραφή που έχω διαβάσει για τον Καπιταλισμό δόθηκε από τους Eric Beinhocker και Nick Hanauer [1]. Συνοπτικά όπως αναφέρουν ο Καπιταλισμός παρέχει κίνητρα για την πραγματοποίηση καθημερινά εκατομμυρίων πειραμάτων επίλυσης προβλημάτων, παρέχει ανταγωνισμό για την επιλογή των καλύτερων λύσεων και παρέχει κίνητρα και μηχανισμούς για την αξιοποίηση των καλύτερων διαθέσιμων λύσεων. 
Αυτή η περιγραφή μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τον Καπιταλισμό ως ένα εξελικτικό σύστημα επίλυσης προβλημάτων . Μας επιτρέπει να δούμε ότι οι  λύσεις που παράγει ο Καπιταλισμός είναι αυτές που δημιουργούν πραγματική ευημερία στη ζωή των ανθρώπων και ο ρυθμός με τον οποίο δημιουργούμε λύσεις είναι ο πλούτος που παράγεται και φυσικά αντίστοιχη πραγματική οικονομική ανάπτυξη. 
Όπως τεκμηρίωσε με το έργο του ο Γιόζεφ Σουμπέτερ, [2] ο οποίος κατά την γνώμη μου υπήρξε ο σημαντικότερος διανοητής της πολιτικής οικονομίας στον 20ο Αιώνα,
η παραγωγή πλούτου στον Καπιταλισμό γίνεται με την διαδικασία της «Δημιουργικής Καταστροφής» ή της «Θύελας του Σουμπέτερ».

Όπως επεσήμανε ο πλούτος στον Καπιταλισμό παράγεται από την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, που σημαίνει ότι σε συνθήκες ελεύθερου και υγιούς ανταγωνισμού νέες καινοτόμες και κερδοφόρες επιχειρήσεις με τον ανταγωνισμό τους «κλείνουν» συνεχώς παλαιότερες ζημιογόνες επιχειρήσεις δημιουργώντας αενάως νέα προϊόντα και υπηρεσίες και επομένως πλούτο για την κοινωνία.

Δηλαδή ο Καπιταλισμός λειτουργεί σαν καταστροφική μηχανή εξαφάνισης αναποτελεσματικών και ζημιογόνων επιχειρήσεων και αντικατάστασης τους με νέες καινοτόμες και κερδοφόρες. Φυσικά αυτό γίνεται από την προσπάθεια δραστήριων και εφευρετικών πολιτών κάθε χώρας (επιχειρηματίες και ερευνητές) να πολλαπλασιάσουν τον δικό τους πλούτο με αποτέλεσμα να αυξάνεται και ο πλούτο της χώρας τους.

Διατύπωσε δηλαδή ο Γιόζεφ Σουμπέτερ την καινοτόμα άποψη για την εποχή του ότι ο πλούτος σε μια χώρα παράγεται από τις επιχειρήσεις της μέσω της καινοτομίας που φέρνουν σε προϊόντα ,υπηρεσίες και μεθόδους παραγωγής σε αντίθεση με την κυρίαρχη τότε «Μαρξιστική» άποψη ότι ο πλούτος παράγεται από την υπεραξία της εργασίας των εργαζομένων.
Δυστυχώς για διάφορους λόγους σε αρκετές Δυτικές χώρες η Μαρξιστική λαϊκίστικη αντίληψη της δημιουργίας πλούτου από την απαλλοτρίωση της υπεραξίας των εργαζομένων έχει επιτρέψει σε λαϊκιστές πολιτικούς της Άκρας Αριστεράς και της Άκρας Δεξιάς να πολλαπλασιάζουν τους ψήφους τους μιλώντας ενάντια στον Καπιταλισμό, στην επιχειρηματικότητα ή πιο λαϊκά ενάντια στην πλουτοκρατία και το κεφάλαιο. Όταν μάλιστα τέτοιοι πολιτικοί κατορθώνουν να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση, αυτές οι απόψεις οδηγούν σίγουρα σε οικονομική καταστροφή και φτωχοποίηση

Η Σοβιετική φτωχοποίηση

Το 1989 με 1990 είχα την ευκαιρία να βρεθώ στην Σοβιετική Ένωση της «Περεστρόϊκα και της Γκλάστνοστ» του εξαίρετου Γκορμπατσώφ, συμμετέχοντας σε μια ομάδα παροχής επιχειρηματικών συμβουλών σε στελέχη Σοβιετικών Επιχειρήσεων. Η τότε κυβέρνηση προσπάθησε ανεπιτυχώς να ανανεώσει το Σοβιετικό σύστημα με ανασυγκρότηση και διαφάνεια διατηρώντας όμως την κρατική ιδιοκτησία των επιχειρήσεων.
Τελικά η φτωχοποίηση συνεχίστηκε μέχρι την κατάρρευση και διάλυση της Σοβιετικής ένωσης από τον αποφασιστικό και ιδιοφυή Γιέλτσιν. Από τότε, ακόμη και με το αυταρχικό σύστημα της περιορισμένης οικονομικής Ελευθερίας του Πούτιν, η αλλαγή επέτρεψε σε σημαντικό μέρος των κατοίκων της πολύπαθης Ρωσίας να αποκτήσουν ευημερία και συνέβαλε στην εξαφάνιση της ακραίας φτώχιας της Σοβιετικής εποχής.
Η κύρια αιτία της δημιουργίας της φτώχιας πιστεύω ότι είναι λαϊκίστικη μυθολογία της υπεραξίας και της υπερεκτίμησης της Μαρξιστικής διανοητικής κληρονομιάς. Όταν πιστεύεις ότι ο πλούτος παράγεται από την υπεραξία της εργασίας των εργαζομένων και όχι από την επιχειρηματικότητα και καινοτομία, τότε φυσικά δεν έχεις κανένα λόγο να έχεις επιχειρηματίες και το κράτος γίνεται φυσικά ο αποκλειστικός ιδιοκτήτης όλων των εταιριών και επιχειρήσεων της χώρας. Οι Μαρξιστές νομίζουν ότι αρκεί το Κόμμα να κάνει τις σωστές επιλογές Διοικητών και Μάνατζερ για τις κρατικές επιχειρήσεις και η οικονομία θα παράγει αυτομάτως πλούτο.
Η υπεραξία είναι η διαφορά μεταξύ της αξίας των παραγομένων προϊόντων και υπηρεσιών από τις επιχειρήσεις μιας χώρας και των αμοιβών των εργαζομένων σε αυτές, αλλά ο ισχυρισμός ότι τον πλούτο δημιουργεί η απαλλοτρίωση της υπεραξίας των εργαζομένων από τους ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων, τους Καπιταλιστές ή το Κράτος είναι εντελώς λανθασμένη
Οι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις επωφελούνται από την παραγωγή πλούτου των επιχειρήσεων τους λαμβάνοντας μισθούς, ασφάλιση και σύνταξη από αυτές. Ο πλούτος όμως δημιουργείται από καινοτόμες και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις που δημιουργήθηκαν και λειτουργούν αποδοτικά χάρις τις ικανότητες των ιδιοκτητών και των Μάνατζερ που επιλέγουν οι ιδιοκτήτες, αλλιώς χρεοκοπούν και στα ορθολογικά οργανωμένα καπιταλιστικά κράτη τελικά κλείνουν, καθώς δεν μπορούν να αντέξουν στον ανταγωνισμό από πιο καινοτόμες επιχειρήσεις (Δημιουργική καταστροφή).
Τα μεγάλα θύματα αυτής της λαϊκίστικης θεωρίας της δήθεν απαλλοτρίωσης της υπεραξίας των εργαζομένων που διατυπώθηκε από τον Μαρξ τον 19ο αιώνα και υποστηρίζεται σήμερα από τους Κομμουνιστές και Σοσιαλιστές σχεδόν όλων των αποχρώσεων, είναι τα ίδια τα Σοβιετικά κράτη. Όλα τα Σοβιετικά κράτη χάρις αυτήν την μεγάλη λαϊκίστικη δοξασία της υπεραξίας μετατρέπονται σταδιακά σε κοινωνικές μηχανές φτωχοποίησης
Θα προσπαθήσω στην επόμενη παράγραφο να αναλύσω αυτό το φαινόμενο της Σοβιετικής φτωχοποίησης με βάση την θεωρία της Δημιουργικής Καταστροφής του Γιόζεφ Σουμπέτερ, η οποία μπορεί να ερμηνεύσει όχι μόνον πως παράγεται ο πλούτος στον Καπιταλισμό αλλά και η φτώχια στο «Σοσιαλισμό».

Η επιχείρηση σαν οικονομική μηχανή

Οι επιχειρήσεις συμβάλλουν στην κοινωνία δημιουργώντας και διαθέτοντας προϊόντα και υπηρεσίες που βελτιώνουν τις ανθρώπινες ζωές με απτά μέσα, προσφέροντας ταυτόχρονα απασχόληση που επιτρέπει στους ανθρώπους να παρέχουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες άλλων επιχειρήσεων. 
Σε ένα απλοποιημένο διάγραμμα μια επιχείρηση είναι μια οικονομική μηχανή στην οποίαν εισέρχονται (καταναλίσκονται) πόροι και εξέρχονται (παράγονται) προϊόντα και υπηρεσίες.
Η Είσοδος στην επιχείρηση, δηλαδή η κατανάλωση πόρων, αποτελείται από Χρηματικό Κεφάλαιο, που γίνεται επένδυση σε οικόπεδα, κτίρια, εξοπλισμό, άδειες και κεφάλαιο κίνησης συν το Ανθρώπινο Κεφάλαιο (Εργασία εργαζομένων όλης της ιεραρχίας) +συν Φυσικό Κεφάλαιο (χρήση γης, θάλασσας, αέρα σαν περιβαλλοντική όχληση). Η Είσοδος των πόρων μπορεί πάντοτε να αποτιμηθεί σε Συνολική χρηματική αξία Α
Η έξοδος στην επιχείρηση αποτελείται από Προϊόντα και Υπηρεσίες που εφόσον μπορέσουν να διατεθούν μετατρέπονται σε Συνολική χρηματική Αξία Β, που φυσικά χρησιμοποιείται για την Αποπληρωμή δανείων+ Μερίσματα των μετόχων + Μισθούς εργαζομένων + Φόρους και Εισφορές σε Κράτος και συνταξιοδοτικά ταμεία
Είναι φανερό ότι η επιχείρηση παράγει πλούτο όταν η Β μεγαλύτερη της Α ενώ η επιχείρηση παράγει φτώχια όταν η Β είναι μικρότερη της Α. Η διαφορά μεταξύ Δ=Β-Α συνήθως μεταβάλλεται με τον χρόνο .
Σχεδόν πάντοτε όταν μια επιχείρηση ξεκινά την δραστηριότητα της, παράγει καινοτομικά προϊόντα ή υπηρεσίες σε ανταγωνιστικές τιμές και έτσι το Δ είναι θετικό (παραγωγή πλούτου) και οι εργαζόμενοι παίρνουν ικανοποιητικούς μισθούς, οι μέτοχοι παίρνουν μερίσματα (Κέρδη), και το Κράτος και τα Συνταξιοδοτικά ταμεία φόρους και εισφορές. Σταδιακά είτε τα προϊόντα είτε οι υπηρεσίες της επιχείρησης παύουν να έχουν ζήτηση είτε άλλες επιχειρήσεις παράγουν τα ίδια ή και καλύτερα προϊόντα και υπηρεσίες σε πιο ανταγωνιστικές τιμές άρα η διαφορά Δ μειώνεται και μπορεί να γίνει αρνητική (παραγωγή φτώχιας)
Εάν οι μέτοχοι της επιχείρησης είναι ιδιώτες και έχουν ζημιές συνήθως οι επιχειρήσεις σταματούν την δραστηριότητα τους (κλείνουν).
Μερικές φορές πάντως οι «συνδικαλιστές» σε συνεργασία με τους μέτοχους τέτοιων απαξιωμένων επιχειρήσεων πιέζουν τις κυβερνήσεις τους να τις δανειοδοτήσουν μέσω τραπεζών που ελέγχουν ή επηρεάζουν και η παραγωγή φτώχιας συνεχίζεται .
Εάν οι μέτοχοι είναι το Δημόσιο (Κράτος, Τοπική Αυτοδιοίκηση κτλ) οι επιχειρήσεις με αρνητικό Δ (που παράγουν φτώχια) φυσικά σπανίως κλείνουν. Η πίεση που ασκούν οι εργαζόμενοι σε αυτές με τους συγγενείς και φίλους τους αρκεί για να σταματήσει το κλείσιμο των απαξιωμένων ή ζημιογόνων επιχειρήσεων
Στα «Σοβιετικά συστήματα» δεν υπάρχουν καν ιδιώτες, άρα σταδιακά όλες οι επιχειρήσεις υπερβαίνουν το σημείο κερδοφορίας τους και γίνονται μηχανισμοί φτωχοποίησης. Αυτές φυσικά οι κρατικές επιχειρήσεις είναι προστατευμένες από τον ανταγωνισμό (ποτέ δεν ιδρύονται ανταγωνιστικές κρατικές επιχειρήσεις ) αφού άλλωστε λείπει και η ελεύθερη αγορά δεν υπάρχει καν μέτρο της επιτυχίας τους. Οι Σοβιετικές επιχειρήσεις φτωχοποίησης παραμένουν εν λειτουργία για πάντα.
Η φτωχοποίηση λοιπόν είναι εγγενές χαρακτηριστικό όλων των «Σοβιετικών» συστημάτων και οι καλές προθέσεις (όταν υπάρχουν) της πολιτικής ηγεσίας τους δεν αρκούν για να σταματήσουν το φαινόμενο αυτό. Δηλαδή η παρεμπόδιση της Δημιουργικής Καταστροφής δημιουργεί την φτώχια. Η Μαρξιστική ψευδαίσθηση ότι ο πλούτος παράγεται από την εργασία των εργαζομένων που ιδιοποιούνται οι Κεφαλαιοκράτες (υπεραξία) είναι τελικά το σημαντικότερο εμπόδιο στην κατανόηση του φαινομένου της φτωχοποίησης
Αντιθέτως η «Δημιουργική Καταστροφή» στην Φιλελεύθερη οικονομία του ανταγωνισμού (Καπιταλισμός) κλείνει ζημιογόνες επιχειρήσεις και επιτρέπει την δημιουργία πλούτου με την παραγωγή από ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, καινοτομικών προϊόντων και υπηρεσιών σε ανταγωνιστικές τιμές.
Για να γίνει κατανοητή η διαδικασία της καταστροφής πλούτου από τις κρατικές επιχειρήσεις ας αναφέρω τα κύρια χαρακτηριστικά τους :
  • Έχουν παγιδευμένο σε αυτές ανενεργό προσωπικό (σπατάλη ανθρώπινων πόρων)
  • Χρησιμοποιούν ασκόπως ή αναποτελεσματικά πρώτες ύλες (σπατάλη υλικών πόρων),
  • Χρησιμοποιούν αναποτελεσματικά εξοπλισμό και εγκαταστάσεις (σπατάλη επενδυτικών πόρων)
Σε μερικές χώρες όπως στην Ελλάδα αν και φαινομενικά ανήκουν στην λεγόμενη Δύση, το Δημόσιο ελέγχει έναν σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων που οι περισσότερες παράγουν φτώχια, ενώ οι κρατικά ελεγχόμενες τράπεζες πιέζονται να χρηματοδοτήσουν μη ανταγωνιστικές επιχειρήσεις οι οποίες επίσης παράγουν φτώχια.
Η κατανόηση του φαινομένου της Σοβιετικής διάβρωσης Δυτικών οικονομιών που γίνεται με την δράση Σοσιαλιστικών ή Σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, την ανοχή λαϊκίστικων Δεξιών κομμάτων και την κοινωνική και πολιτική πίεση της όλης Αριστεράς, δεν έχει επαρκώς κατανοηθεί και αυτή είναι η κύρια αιτία της φτωχοποίησης του Ευρωπαϊκού Νότου και της Λατινικής Αμερικής
Ενώ στις κεντρικές Δυτικές Καπιταλιστικές χώρες η Φιλελεύθερη παρακαταθήκη των Ρήγκαν και Κλίντον, Θάτσερ και Μπλέρ, Κολ και Σρέντερ έχει δημιουργήσει ένα δυνατό τείχος άμυνας απέναντι στον Σοσιαλ-Μαρξιστικό λαϊκισμό.
Η απελευθέρωση της οικονομίας από τις κρατικές επιχειρήσεις και η παραγωγή υπηρεσιών που παρέχει το Δημόσιο με εξωτερικούς παραγωγούς ( Outsourcing) μπορεί να αλλάξει ριζικά την οικονομία όπως έδειξαν τα παραδείγματα όλων των Σοβιετικών χωρών που μετασχηματίστηκαν εν μέρει σε Φιλελεύθερες Οικονομίες (Κίνα, Ρωσία, πρώην χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, κτλ). Ιδιαίτερα για την «Σοβιετική» Ελλάδα της μεταπολίτευσης οι συμβουλές μου φαίνονται στο άρθρο μου [3]
Σε μερικές από αυτές η ιδεολογική κυριαρχία του Σοβιετικού Μαρξισμού, που τις κατέστρεψε, είναι τόσο ισχυρή ώστε οι ηγεσίες τους (Κίνα, Ρωσία π.χ.) για λόγους λαϊκισμού, να προσποιούνται ότι καμαρώνουν για το Μαρξιστικό ζοφερό παρελθόν τους που εύχομαι ειλικρινά να μην το ξαναζήσουν οι επερχόμενες γενιές των χωρών τους.

Καπιταλισμός και Δημοκρατία σε αμφισβήτηση

Παρόλα αυτά σήμερα που ο Καπιταλισμός (Οικονομικός Φιλελευθερισμός) έχει κυριαρχήσει, διαπιστώνουν σχεδόν όλοι ότι ο Καπιταλισμός είναι επίσης ένα σύστημα έντονων οικονομικών διακρίσεων που αρκετές φορές δεν οφείλονται σε αριστεία, ικανότητες ακόμη και ευκαιρίες των εχόντων και κατεχόντων.
Περισσότερο μετράει στην δημιουργία πλούτου η τύχη. Η τύχη να γεννηθείς σε μια ανεπτυγμένη χώρα, η τύχη να γεννηθείς έξυπνος ή όμορφος, η τύχη να γεννηθείς σε μια φυσιολογική οικογένεια που θέλει να δει τα παιδιά της να μορφωθούν ή να εξασκήσουν τις όποιες ειδικές ικανότητας ή ταλέντα διαθέτουν τα παιδιά τους
Ας σημειώσουμε επίσης ότι η μεγάλη αδυναμία του Καπιταλισμού είναι η συγκέντρωση πλούτου στα χέρια όλο και λιγότερων ατόμων. Η συγκέντρωση χρημάτων και πλούτου επιβραδύνει το βρόχο ανατροφοδότησης μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων, περιορίζοντας τη δυναμική της καινοτομίας, στην επίλυση προβλημάτων, στην ανάπτυξη και στην ευημερία.
Ακόμη χειρότερα η συγκέντρωση πλούτου επιτρέπει σε μερικές χώρες στους έχοντες και κατέχοντες να αυξήσουν την τιμή των κοινωνικών πραγμάτων που καθορίζουν την καλή ζωή, όπως η στέγαση, η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη.  Έτσι τελικά υπονομεύεται και η πολιτική νομιμότητα του ίδιου του Καπιταλισμού.
Πρέπει λοιπόν οι πολιτικοί της Δύσης να έχουν το θάρρος να θεσπίσουν πολιτικές που είναι καλές για τον Καπιταλισμό σε γενικές γραμμές, και όχι πολιτικές που ωφελούν μόνον λίγους Καπιταλιστές. 
Πρέπει να αναγνωρίσουμε δηλαδή ότι μόνον μια ακμάζουσα μεσαία τάξη μπορεί να φέρει ανάπτυξη και της ευημερία για όλους.  
Τέλος ας σημειώσουμε ότι η Δημοκρατία είναι ο καλύτερος μηχανισμός που έχουν βρει οι άνθρωποι για την διευθέτηση των προβλημάτων που προέρχονται από τις αδυναμίες που είναι εγγενείς στον καπιταλισμό. Στις σωστά οργανωμένες Δημοκρατίες επιτυγχάνεται η ειρηνική επίλυση των αναπόφευκτων συγκρούσεων ώστε να μεγιστοποιείται η Δικαιοσύνη και η εφαρμογή της νομιμότητας αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τις απόψεις της κοινωνίας.
Βλέποντας την πραγματική ευημερία ως λύσεις σε προβλήματα (Οικονομικός Φιλελευθερισμός) μπορεί να εξηγηθεί γιατί η ποιότητα της Δημοκρατίας (Πολιτικός Φιλελευθερισμός) συνδέεται τόσο πολύ με την ευημερία. Οι Δημοκρατίες με όλες τις αδυναμίες τους βοηθούν πραγματικά να δημιουργηθεί ευημερία επειδή κάνουν πολλά πράγματα καλύτερα από τα άλλα συστήματα διακυβέρνησης

Αναφορές






Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018

Απόστολος Λακασάς: Η ανομία έχει εγκατασταθεί στα ΑΕΙ


Από την Καθημερινή
Πολλοί στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι βία υπάρχει σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου. Μάλλον εθελοτυφλούν ή αρνούνται να αντιμετωπίσουν πολιτικά το πρόβλημα στη χώρα μας. Διότι μπορεί η παραβατικότητα να καταγράφεται σε όλο τον κόσμο, ωστόσο σημασία έχει τι πράττει η οργανωμένη πολιτεία για την αντιμετώπισή της. Συγκεκριμένα, μέσα στην εξαετία 2011-2017 κατεγράφησαν 358 περιστατικά ανομίας σε 19 ελληνικά ιδρύματα, με τις επιθέσεις βίας (κάθε είδους) κατά πανεπιστημιακών να αποτελούν ένα σημαντικό ποσοστό. Τι έχει κάνει η πολιτεία; Εχει καταργήσει τη διάταξη περί προστασίας των πανεπιστημιακών κτιρίων ως δημοσίων κτιρίων, η οποία περιλαμβανόταν στον νόμο 4009/2011 επί υπουργίας Διαμαντοπούλου, δυσχεραίνοντας έτσι την κλήση της αστυνομίας σε περίπτωση έκνομων πράξεων. 
Από την άλλη, στα μέσα Ιουλίου του 2017 έγινε γνωστό από τον νυν υπουργό Παιδείας Κώστα Γαβρόγλου ότι θα συστήσει επιτροπή η οποία, σε συνεργασία με τα ΑΕΙ, θα μελετήσει τα φαινόμενα βίας στα πανεπιστήμια και θα προτείνει λύσεις. Ηταν λίγες ημέρες μετά την κραυγή αγωνίας των 471 φοιτητών για τα προβλήματα με τους ναρκομανείς μέσα στο ΑΠΘ· τότε που ο κ. Γαβρόγλου είχε πει πως «ένα ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα και οι διδάσκοντες θα δώσουν τη λύση, και όχι οι αστυνομικές αρχές». Η συγκρότηση της επιτροπής υπεγράφη τελικά από τον κ. Γαβρόγλου στις 31 Ιανουαρίου 2018, στη σκιά των καταγγελιών για ληστείες και κλοπές στους χώρους της Πανεπιστημιούπολης Αθηνών. Πρόεδρός της ορίστηκε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και ομότιμος καθηγητής της Νομικής ΑΠΘ Νίκος Παρασκευόπουλος. Εως τώρα πόρισμα δεν έχει εκδοθεί...
Eιδικότερα, χθες, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας δημοσιοποίησε τη μελέτη που έχει πραγματοποιήσει για την ανομία στα ελληνικά ΑΕΙ (τα στοιχεία της μελέτης για την έκρηξη των καταλήψεων τα έχει παρουσιάσει ήδη η «Κ»). Η μελέτη έχει αποσταλεί στην επιτροπή Παρασκευόπουλου, στους αρχηγούς των κομμάτων και στην ομοσπονδία των πανεπιστημιακών ΠΟΣΔΕΠ. Η έρευνα κάλυψε την περίοδο 1-1-2011 έως 31-12-2017 και πήρε μορφή συστηματικής ηλεκτρονικής επεξεργασίας και οργάνωσης από το γραφείο Τύπου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Από την έρευνα προκύπτει ότι οι πανεπιστημιακοί είναι οι στόχοι των περισσότερων περιστατικών. Τα 95 από τα 358 περιστατικά αφορούν επιθέσεις βίας (σωματικής ή λεκτικής) εναντίον τους, ενώ για τους φοιτητές ο αριθμός αφορά τα 34 περιστατικά. Το ΑΠΘ κατέχει την πρωτιά στα περιστατικά που έχουν καταγραφεί στον Τύπο. Το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας βρίσκεται στην πρώτη θέση με 113 περιστατικά και ακολουθούν το Πανεπιστήμιο Αθηνών με 70 περιστατικά, το ΕΜΠ και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με 37 και 36 περιστατικά αντίστοιχα.
Η παρεμπόδιση δραστηριότητας έχει καταγραφεί σε 107 περιπτώσεις, οι καταλήψεις σε 87, ενώ έχουν καταγραφεί 67 εισβολές αγνώστων σε πανεπιστημιακό χώρο. Βέβαια, τα παραπάνω αδικήματα είναι τα περισσότερα, αλλά υπάρχουν και ορισμένα που προκαλούν τρόμο. Ενδεικτικά, η έρευνα μιλάει για: γροθιές κατά πρώην πρύτανη, φωτοβολίδες κατά φοιτητών, ξυλοδαρμό και τραυματισμό φοιτητή, σύλληψη ένοπλου ληστή, εισβολή κουκουλοφόρων σε αίθουσα και τραυματισμό φοιτητών, διάρρηξη με αλυσοπρίονο... Επίσης, καταγράφονται περιπτώσεις όπως ένοπλες ληστείες, εμπρησμοί, φόνος, βιασμοί, διακίνηση ναρκωτικών.
Το άσυλο
Από τα στοιχεία της έρευνας δεν προκύπτει ξεκάθαρα κατά πόσον η κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου το 2011 ελάττωσε τα περιστατικά ανομίας στα ΑΕΙ. Μάλιστα, κατά τον πρώτο χρόνο έπειτα από την εφαρμογή του νόμου 4009, τα περιστατικά βίας πολλαπλασιάστηκαν καθώς η τήρησή του υπονομεύτηκε. Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι όποτε επιχειρούνταν η επέμβαση της ΕΛ.ΑΣ. σε πανεπιστημιακούς χώρους, ακολουθούσε συνήθως πλήθος αντιδράσεων.
Η έρευνα ολοκληρώνεται με ένα σχόλιο που καταδεικνύει τον μιθριδατισμό της ελληνικής πανεπιστημιακής κοινότητας στα επαναλαμβανόμενα κρούσματα ανομίας. Οι υπεύθυνοι της έρευνας εξηγούν ότι σε αυτήν «δεν περιλαμβάνονται τα περισσότερα περιστατικά τα οποία σημειώνονται όταν, με καταφύγιο το πανεπιστημιακό άσυλο, άγνωστοι εξαπολύουν επιθέσεις ή πραγματοποιούν παράνομες πράξεις γύρω από τα πανεπιστήμια, καθώς είναι τόσο συχνά, ώστε αρκετές φορές δεν καταγράφονται στον Τύπο ως σχετικά με τα πανεπιστήμια»...
Έντυπη

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Γιώργος Φλέσσας: Επενδύσεις στην Ελλάδα: Μήπως πρέπει να κρατήσουμε μικρό καλάθι;



Υπάρχει μια θέση στην οποία –παράξενο!– συμφωνούν όλοι, ευρωπαίοι και ΔΝΤ, κυβέρνηση και αντιπολίτευση, σύνδεσμοι και επιμελητήρια, οικονομολόγοι, big four και επιχειρηματίες, όταν τοποθετούνται για το οικονομικό μέλλον της Ελλάδας: χρειάζονται επενδύσεις! Στα πολλά και ποικίλα συνέδρια, στις ημερίδες και στα fora που διοργανώνονται, υπάρχει διαρκώς η μόνιμη επωδός: χρειάζονται επενδύσεις! Πολλές επενδύσεις! Ιδιωτικές επενδύσεις, δημόσιες επενδύσεις, άμεσες ξένες επενδύσεις, αποκρατικοποιήσεις, τέλος πάντων, κάθε είδους επενδύσεις.
Για το ύψος των απαιτούμενων επενδύσεων, όπως και για το βάθος του χρονικού ορίζοντα, εντός του οποίου πρέπει να γίνουν, λίγο-πολύ οι εκτιμήσεις συμπίπτουν. Πρόσφατη μελέτη της Deloitte υπολογίζει σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ το επενδυτικό κενό, που πρέπει να καλυφθεί και συμπίπτει με την προ δεκαμήνου μελέτη της PwC.
Στο Συνέδριο του ΣΕΒ «Σχεδιάζουμε το μέλλον με επενδύσεις» που έγινε πριν λίγες ημέρες, τόσο ο Πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Θ. Φέσσας, όσο ο καθηγητής και πρώην Υπουργός κ. Νίκος Χριστοδουλάκης στις τοποθετήσεις τους μίλησαν για το ίδιο ποσό, σε ορίζοντα των επόμενων 5-7 ετών. Tο ίδιο εκτίμησε και ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέροντας: “Υπολογίζουμε 100 δις € επενδύσεις σε 7 χρόνια, εάν εφαρμόσουμε ένα συνεκτικό σχέδιο προσέλκυσης επενδύσεων”.
Συμπέρασμα: Για να εξισορροπηθεί η τεράστια αποεπένδυση, που έχει υποστεί η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια και να πλησιάσουμε το μέσο όρο της ευρωζώνης, απαιτούνται επιπλέον επενδύσεις, πέραν όσων πραγματοποιούνται ετησίως, τουλάχιστον 100 δις ευρώ μέχρι το 2025. Σημειώστε το “επιπλέον”! Και αυτά, χωρίς να υπολογίζονται οι επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό, που είναι απαραίτητες μόνο για την ανανέωση του υπάρχοντος και υπολογίζονται σε 12,3 δις € κάθε χρόνο. (Μελέτη PwC “Από την ύφεση στην αναιμική ανάκαμψη” Ιούνιος 2017).
Τι σημαίνει 100 δισεκατομμύρια ευρώΣε όρους πρακτικής αριθμητικής, 100 δισεκατομμύρια ευρώ σημαίνει ότι χρειαζόμαστε επιπλέον 14,2 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο για τα επόμενα επτά χρόνια. Είναι αυτό εφικτό; Υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν ότι είναι, υπό διάφορες προϋποθέσεις. Σημειώστε το “προϋποθέσεις”! Θα τις δούμε παρακάτω.mind
Ας εξετάσουμε τώρα την τάξη μεγέθους επενδύσεων που έγιναν ή είναι σε εξέλιξη, για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης.
Η επένδυση της Fraport στα 14 αεροδρόμια, που έγινε πέρυσι, ήταν 1,23 δις €. Άρα, χοντρικά θα πρέπει να έχουμε 12 τέτοιες επενδύσεις κάθε χρόνο για τα επόμενα επτά χρόνια
Η επένδυση της Παπαστράτος στα νέα της προϊόντα Heets για τα IQOS είναι 300 εκατ. €. Άρα, θα πρέπει να έχουμε 47 τέτοιες επενδύσεις κάθε χρόνο για τα επόμενα επτά χρόνια.
Η επένδυση του ΟΤΕ στο γρήγορο ίντερνετ θα είναι 2 δις € (μέχρι το 2022). Άρα, θα πρέπει να έχουμε 50 επενδύσεις σαν αυτή μέσα στα επόμενα επτά χρόνια.
Η πολυθρύλητη επένδυση του Ελληνικού, της Lamda Development, θα είναι 8 δις € (όχι σε ένα χρόνο). Άρα, θα πρέπει να έχουμε 12,5 επενδύσεις αυτού του μεγέθους μέσα στα επόμενα επτά χρόνια.
Από όλες τις φετινές αποκρατικοποιήσεις, δηλαδή από την πώληση ποσοστών των ΕΛΠΕ, του ΟΤΕ, της ΔΕΠΑ, του ΔΕΣΦΑ, της ΔΕΗ, της ΕΥΔΑΠ, του Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, του ΟΠΑΠ και της ΕΥΑΘ,  τη διάθεση της Εγνατίας οδού, την αξιοποίηση της Αφάντου και της Κασσιώπης και αρκετά άλλα που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό 2018, τα έσοδα θα είναι (αν γίνουν όλα) 2,8 δις €. Δεν κάνω την αναλογία εδώ, γιατί αυτά εγγράφονται μια φορά. Τα αναφέρω απλώς για να έχουμε την τάξη μεγέθους
Οι επενδύσεις σε κατοικίες, που στο παρελθόν αποτελούσαν μεγάλο μέρος του συνόλου των επενδύσεων, είναι λίγο πάνω από 1 δις. Πόσο μπορούν να αυξηθούν;
Οι καθαρές άμεσες ξένες επενδύσεις το 2017 ήταν 3,59 δις €. Όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια. Υπολογίστε πόσο χρειάζεται.
Δεν είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν ή μπορούν να δημιουργηθούν τόσα πολλά επενδυτικά projects αυτών των μεγεθών που προαναφέραμε. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να δημιουργηθούνπαράλληλα οι συνθήκες και οι πολιτικές (κίνητρα, χρηματοδότηση κλπ) για να γίνουν “πολλές μικρές από πολλούς”επενδύσεις, δηλαδή από τις υγιείς μικρομεσαίες, μεσαίες και μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις που επιβιώνουν της κρίσης.
Τα εμπόδια και οι προϋποθέσειςΠοια είναι, όμως, τα εμπόδια που πρέπει να υπερνικηθούν και οι προϋποθέσεις, που όλοι παραδέχονται ότι πρέπει να υπάρξουν, για να γίνουν οι επενδύσεις που χρειάζονται; Ας δούμε τα δέκα κυριότερα:
  1. Η γραφειοκρατία και τα κάθε είδους εμπόδια που προκύπτουν από την ασάφεια και η αστάθεια του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου,
  2. Το ασταθές, πολύπλοκο και μη προβλέψιμο φορολογικό σύστημα
  3. Η αργή απονομή της δικαιοσύνης και οι καθυστερήσεις στη δικαστική επίλυση των διαφορών
  4. Οι χρονοβόρες διαδικασίες λειτουργικής και περιβαλλοντικής αδειοδότησης
  5. Οι αδυναμίες χωροταξικού σχεδιασμού και η έλλειψη χρήσεων γης
  6. Το ακριβό, μη ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας. Η τιμή της κιλοβατώρας στην Ελλάδα, είναι 30% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος είναι διπλάσιος από τις τιμές στις ΗΠΑ.
  7. Το υψηλό κόστος χρηματοδότησης. Τα επιτόκια στην Ελλάδα κινούνται στο επίπεδο του 7% έναντι 2 έως 3% που είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
  8. Η περιορισμένη ψηφιακή ωριμότητα
  9. Το μη ανταγωνιστικό κόστος των τηλεπικοινωνιών
  10. Η έλλειψη κατάλληλου προσωπικού για την κάλυψη τεχνικών θέσεων εργασίας
Φυσικά, υπάρχουν κι άλλα, όπως το χαμηλό επίπεδο εγχώριας αποταμίευσης, οι ελλιπείς δομές υποδοχής και υποστήριξης επενδυτών, το ανεπαρκές επίπεδο έρευνας και καινοτομίας, η επιβολή διαφόρων έμμεσων φόρων και επιβαρύνσεων, οι χρονοβόρες και γραφειοκρατικές διαδικασίες για τα προγράμματα ενισχύσεων, οι πολύπλοκες διαδικασίες αναδιάρθρωσης δανείων & επιχειρήσεων, η αβεβαιότητα ελέγχων και φορολογικής αντιμετώπισης διαγραφών κλπ.
Όλα τα παραπάνω εμπόδια, τα τεχνικά, αν τα αποκαλέσουμε έτσι, ακόμη κι αν αλλάξει το κλίμα, ακόμη κι αν υπάρξει η πολιτική βούληση και η αδάμαστη προσήλωση στην επίλυση τους, όπως πιστεύω ότι συμβαίνει με τον Πρόεδρο της ΝΔ, είναι πολύ δύσκολο να διορθωθούν. Γνωρίζοντας την ποιότητα του πολιτικού μας προσωπικού, τις δυνατότητες της δημόσιας διοίκησης και της αυτοδιοίκησης της χώρας, την αβελτηρία του τραπεζικού συστήματος και τη νοοτροπία της πλειοψηφίας των ελλήνων χρειάζονται πολύ –μα πάρα πολύ– χρόνο και προσπάθεια για να λυθούν και να αποδώσουν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ελληνικό που προαναφέραμε. Το αεροδρόμιο του Ελληνικού έκλεισε το 2001. Ο διαγωνισμός για την αξιοποίηση του προκηρύχτηκε το 2011, δέκα χρόνια μετά! Είχαν μεσολαβήσει δύο διακυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και μία της Νέας Δημοκρατίας. Ο διαγωνισμός ανέδειξε ανάδοχο επενδυτή, μετά τρία χρόνια, το 2014. Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, το έργο δεν έχει αρχίσει ακόμη, με ευθύνη της κυβέρνησης ΣυΡιζΑ.
Οι ημερίδες και τα συνέδρια για τις επενδύσεις δεν βλάπτουν. Ο ΣΕΒ, τα επιμελητήρια, οι φορείς και ο επιχειρηματικός κόσμος ορθώς υπογραμμίζουν τις μεγάλες ανάγκες που υπάρχουν και θέτουν υψηλούς στόχους. Επειδή δεν εμπιστεύονται τους πολιτικούς πλειοδοτούν, μήπως και επιτευχθούν τουλάχιστον τα μισά. Όμως, η διαχείριση του ζητήματος παραμένει αμιγώς πολιτική.
Το πολιτικό περιβάλλονΕδώ αρχίζουν τα δύσκολα: Η πολιτική σταθερότητα, η συνεργασία των πολιτικών δυνάμεων, η εμπιστοσύνη στην πολιτική διαδικασία και στους θεσμούς, η αλλαγή της νοοτροπίας όλων είναι, επίσης, απαραίτητες προϋποθέσεις και θεμέλια της προσέλκυσης επενδύσεων και της οικονομικής ανάπτυξης. Μπορούν να υπάρξουν τα επόμενα χρόνια, για να μπορέσουν να υλοποιηθούν όλα όσα προαναφέραμε;
Η ακραία πόλωση που επικρατεί και η οποία θα οξυνθεί μέχρι να γίνουν οι εκλογές, δεν είναι καθόλου καλός οιωνός. Το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών, η αυτοδυναμία ή μη του πρώτου κόμματος, το ύψος του ποσοστού του δευτέρου κόμματος (Νέας Δημοκρατίας και ΣυΡιζΑ αντίστοιχα, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις σήμερα), η δύναμη των λοιπών κομμάτων, η δυνατότητα συνεργασιών, η εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας τον Ιανουάριο του 2020 είναι αστάθμητοι παράγοντες, που ακόμη και στα αισιόδοξα σενάρια είναι μάλλον δύσκολο να συντρέξουν.
Από τις τρεις ενότητες που προαναφέραμε, την ποσοτική (δηλαδή αριθμός και μέγεθος επενδύσεων), τα εμπόδια (που πρέπει να υπερνικηθούν) και το πολιτικό περιβάλλον είναι σε μένα προφανές ότι ο στόχος των 100 δις €  στην επόμενη επταετία δεν είναι εφικτός.
Γι’ αυτό, η διαχείριση των προσδοκιών του ελληνικού λαού από τις υγιείς πολιτικές δυνάμεις χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή. Όπως, και οι υποσχέσεις που δίδονται. Θαύματα δεν γίνονται, ούτε αρκεί η πίστη ορισμένων σε ότι χρειάζεται να γίνει. Οι πολίτες, έχοντας υποστεί το παρατεταμένο σοκ της οικονομικής κρίσης και την οδυνηρή διάψευση των προσδοκιών τους από τη διακυβέρνηση ΣυΡιζΑ μπορεί να αντιδράσουν με απρόβλεπτους τρόπους, σε μια ηχηρή διάψευση στο θέμα των επενδύσεων (και επέκεινα της ανάκαμψης), κεντρικού πυλώνα των υποσχέσεων που δίδονται. Τότε, ο κατακερματισμός των πολιτικών δυνάμεων, με τη βοήθεια της απλής αναλογικής, θα οδηγήσει σε πλήρη διάλυση των πάντων.

Τρίτη, 24 Απριλίου 2018

Οι προβληματικές, στρεβλές πολιτικές του ΣΥΡΙΖΑ

του Γιώργου Σ. Αντωνίου

Γράφαμε προεκλογικά, λίγο πριν τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, πως ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί ένα ριζοσπαστικό, νεοκομμμουνιστικό κόμμα εθνολαϊκιστικής και αριστερής κρατικίστικης πολιτικής. Η άφρων προκήρυξη του δημοψηφίσματος που έθεσε σε αμφισβήτηση την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη και δίχασε αδίκως και ανοήτως τους Έλληνες, επιβεβαίωσε αυτή τη δυσοίωνη εκτίμηση. Η ανοησία της ασύνετης, τυχοδιωκτικής και διχαστικής προκήρυξης του δημοψηφίσματος επικυρώθηκε από την όλο πανικό μεταστροφή του Τσίπρα που μετέτρεψε το νικητήριο ΟΧΙ σε ΝΑΙ, όταν συνειδητοποίησε πως -παρ'όλες τις προβλέψεις του Βαρουφάκη- οι καπιταλιστικές αγορές δεν πανικοβλήθηκαν, ούτε “γονάτισαν” ενώπιον του εκβιασμού της αντιμνημονιακής ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ κυβέρνησης... Το ασύνετο δημοψήφισμα οδήγησε στον πανικό μόνο τους καταθέτες των ελληνικών τραπεζών και στην ταχεία ανάληψη από αυτές μεγάλων ποσών, ώστε να οδηγηθούν αναγκαστικά για αυτοπροστασία τους σε κλείσιμο και κατόπιν στα τρομερά επώδυνα για τις επιχειρήσεις και την οικονομία, capital controls... Η συνολική ζημιά από τις αυθαίρετες κινήσεις των ανενδοίαστων, κυβερνητικών μαθητευόμενων μάγων, ανήλθαν στα 100-200 δις ευρώ...
Ακολούθησε η αμετροεπής προσπάθεια της εθνικολαϊκιστικής κυβέρνησης να ελέγξει και να μειώσει τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια (που την εποχή εκείνη την επέκριναν), με αντισυνταγματικό, αυθαίρετο τρόπο, που υποδήλωνε σκληρή καθεστωτική λογική με άρωμα ολοκληρωτισμού. Η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έκρινε -σύμφωνα με ό,τι τη συνέφερε- πως τα ιδιωτικά κανάλια έπρεπε να περιοριστούν μόνο σε 4! Η δογματική κι απολυταρχική απόφασή της, όμως, δεν μπόρεσε ευτυχώς να εφαρμοστεί, γιατί κρίθηκε αντισυνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας...
Από το παραπάνω συνάγεται πως η κυβέρνηση αντιλήφθηκε πως καθοριστικός παράγοντας σχετικά με την αδιάκοπη προσπάθειά της να ελέγξει ολοκληρωτικά το κράτος, αποτελεί ο θεσμός της Δικαιοσύνης. Επιδόθηκε λοιπόν σε έναν συνεχή αγώνα να ελέγξει τη Δικαιοσύνη με κάθε μέσο, αθέμιτο και θεμιτό, χρησιμοποιώντας τις προαγωγές, τις επιλεκτικές προωθήσεις σε σημαντικές θέσεις, τους παραγκωνισμούς και τις αποστρατεύσεις αρκετών δικαστικών λειτουργών ώστε να πετύχει τον σκοπό της, την πολιτική χειραγώγηση και χρησιμοποίησή της... Ο αγώνας της συνεχίζεται ασμένως και ασέμνως...
Άλλη στρεβλή κυβερνητική επιλογή που οφείλουμε να επικρίνουμε στον τομέα της Δικαιοσύνης αλλά και της ασφάλειας, είναι η εφαρμογή του περιβόητου, υπερανεκτικού νόμου Παρασκευόπουλου που επέτρεψε την απελευθέρωση πολλών κακοποιών (στατιστικά κυρίως αλλοδαπών), οι οποίοι έτσι μπόρεσαν να συνεχίσουν την εγκληματική δραστηριότητά τους ανά την επικράτεια...
Να σημειώσουμε ακόμη πως οι κυβερνώντες χρησιμοποιούν ενίοτε τους φορολογικούς ελέγχους ώστε να στριμώξουν, απειλήσουν, εκβιάσουν ή εκφοβίσουν διάφορα δημόσια πρόσωπα ή επιχειρηματίες που ενέχονται σε ΜΜΕ, ώστε να τους φέρουν τελικά με τα νερά τους...
Στον τομέα της παιδείας, η κυβέρνηση τείνει να καταργήσει την αριστεία όπου μπορεί και να οδηγήσει μαθητές και σπουδαστές σε ένα είδος εξισωτισμού με βάση τον κατώτερο μέσο όρο. Να σημειώσουμε πως επιβεβαίωσε την επικράτηση του πανεπιστημιακού ασύλου για τους λογής λογής παραβατικούς, πρεζάκια, βίαιους αντιεξουσιαστές κ.λπ. που εμποδίζουν τη δημοκρατία και την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών στα ΑΕΙ...
Ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίστηκε στο πολιτικό προσκήνιο με την πατίνα και την αύρα του νέου, την οποία διέψευσε πανηγυρικά: Μεταξύ των αλλαγών που υποτίθεται πως θα προωθούσε ήταν και η πάταξη του παραδοσιακού πελατειακού κράτους. Στην πράξη όμως ακολούθησε την πεπατημένη, άρχισε να διορίζει τους δικούς του ανθρώπους, χωρίς αξιοκρατικά κριτήρια, με μοναδικό κριτήριο την κομματική ένταξη των νεοδιορισμένων και αποκλειστικούς σκοπούς την άλωση του κράτους και την εξασφάλιση, το βόλεμα των ημέτερων ψηφοφόρων. Η κρατικίστικη πολιτική συμπεριφορά του αναδείχτηκε πιο φαύλη από αυτήν των παραδοσιακών αστοδημοκρατικών κομμάτων, που εν πάση περιπτώσει σεβάστηκαν τον ΑΣΕΠ...
Ένα σημαντικό χάντικαπ της ακολουθούμενης, κυβερνητικής, οικονομικής πολιτικής, που σημειωτέον δεν μας επεβλήθηκε από τους εταίρους μας, είναι η υπερφορολόγηση των επιχειρήσεων, των ελεύθερων επαγγελματιών και της μεσαίας τάξης γενικότερα. Η υπερφορολόγηση αυτή γίνεται με υψηλότατους συντελεστές σχετικά με την υπόλοιπη Ευρώπη και οδηγεί αναπόδραστα στη φθορά και οικονομική εξόντωση της μεσαίας τάξης... Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έρχεται κατόπιν και θεσπίζει διάφορα ισχνά επιδόματα προς τους αναξιοπαθούντες ανέργους και φτωχούς (εν πολλοίς φτωχοποιημένους πρώην μικροαστούς), αναδιανέμοντας και κατευθύνοντας έτσι τους πόρους της υπερφορολόγησης προς κατώτερα στρώματα που βρίσκονται εγγύτερα πολιτικά προς αυτήν (κι οδηγώντας στην παρακμή τη μεσαία τάξη που βρίσκεται, εκ παραδόσεως, ιδεολογικοπολιτικά μακριά από την αριστερά).
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ενώ συνεχώς προαναγγέλλει την έναρξη και τον ερχομό επενδύσεων στην Ελλάδα, αδυνατεί να πραγματώσει αυτόν τον απαραίτητο για την οικονομία μας στόχο, βραχυκυκλωμένη κι η ίδια και το αριστερό κυβερνόν κόμμα, στις φοβίες και τις ιδεοληψίες τους. Η κυβερνητική μεταχείριση των επενδύσεων ιδίως στο Ελληνικό, στο Ιόνιο και αλλού, δείχνει τη δυσκαψία, τη διστακτικότητα και την κωλυσιεργία του ΣΥΡΙΖΑ έναντι των επιτακτικών αναγκών για επενδύσεις που θα ξαναζεστάνουν τη μηχανή της ελληνικής οικονομίας (πεδίο προνομιακό για τη ΝΔ). Ο ΣΥΡΙΖΑ απλά δεν πιστεύει στην καπιταλιστική, ελεύθερη οικονομία, παρ'όλα αυτά έχει αναλάβει, κακήν κακώς, τη διαχείρησή της, με αρνητικά κι επώδυνα αποτελέσματα... Εάν φανταστούμε πως ο λαός έχει την ατυχή έμπνευση να τοποθετήσει επί κεφαλής της πράσινης ΠΑΕ έναν ερυθρόλευκο παράγοντα (ή τούμπαλιν), αυτός θα μπει στον πειρασμό να διαλύσει την ομάδα του ΠΑΟ, ή ενδεχομένως, αντίθετα, να τη διαχειριστεί συνετά (όχι το πιθανότερο σενάριο). Σε αυτό το δίλημμα βρίσκονται και τα αντίστοιχα στελέχη της αριστεράς, να τρέξουν την καπιταλιστική οικονομία ή να την ...αποδομήσουν; Με τι καρδιά να κάνουν οι δύσμοιροι τη βρώμικη δουλειά;
Τέλος, το περίφημο, εξιδανικευμένο κυβερνητικό αφήγημα περί εξόδου της χώρας από τα μνημόνια, είναι στην ουσία επικίνδυνο και δυσμενέστερο από την τωρινή κατάσταση: Ενυπάρχει ο μεγάλος κίνδυνος να ανεβάσει πολύ το χρέος, επειδή ο δανεισμός από τους εταίρους μας ήταν έντονα χαμηλότοκος, ενώ ο νέος δανεισμός, από τις αγορές, θα έχει δυστυχέστατα υψηλούς τόκους... (Κάτω από αυτές τις οικονομικές συνθήκες, η δημιουργία μιας πιστοληπτικής γραμμής δανεισμού θα είναι πιθανά απαραίτητη, παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις κ.τ.λ.).

Και ορισμένες σκέψεις, μετά τους παραπάνω συλλογισμούς, για τη στάση που θα πρέπει να κρατήσει μετεκλογικά το ΚΙΝ.ΑΛ. αναφορικά με το ενδεχόμενο να μην αποκτήσει, μετεκλογικά, αυτοδυναμία η ΝΔ: Η πολιτική των ίσων αποστάσεων που πρεσβεύουν αρκετά μεγαλοστελέχη του ΚΙΝ.ΑΛ. ενέχει τον κίνδυνο της ακυβερνησίας και του χάους (επαναληπτικές εκλογές με απλή αναλογική) εάν η ΝΔ βγει νικήτρια χωρίς αυτοδυναμία. Στην περίπτωση αυτή το ΚΙΝ.ΑΛ. θα βρεθεί ενώπιον κρίσιμων κι αποφασιστικών ευθυνών για το μέλλον της Ελλάδας και απαγορεύεται να κωφεύσει, αλλιώς θα τιμωρηθεί κι αυτό και η χώρα... Αντικρίζοντας ρεαλιστικά μια τέτοια περίσταση, το ΚΙΝ.ΑΛ. οφείλει να συνδράμει οπωσδήποτε στο σχηματισμό κυβέρνησης, βρίσκοντας έναν κάποιο τρόπο συνεργασίας με τη ΝΔ και δίνοντας στη Βουλή ψήφο εμπιστοσύνης στη νέα κυβέρνηση, είτε χωρίς δικούς του υπουργούς, είτε προτείνοντας ως υπουργούς μη κομματικούς προοδευτικούς ανθρώπους της ευρύτερης επιρροής του, είτε υπουργοποιώντας δικά του στελέχη. Γιατί όπως είπε κι ο ευνοϊκός προς τον ΣΥΡΙΖΑ, Ραγκούσης, η δημοκρατική προοδευτική παράταξη δεν πρέπει να ξανακάνει το λάθος να ισχυριστεί “τι Παπάγος, τι Πλαστήρας”. Ας κατανοήσουμε λοιπόν πως σήμερα, με βάση τις αντιδημοκρατικές τάσεις του ΣΥΡΙΖΑ που εκθέσαμε πιο πάνω, ο Πλαστήρας είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Παπάγος οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ... 

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2018

Κίμων Χατζημπίρος: Ανταγωνισμός, μια ειρηνική διέξοδος



Ανταγωνισμός, μια ειρηνική διέξοδος
Κίμων Χατζημπίρος
Δημοσιεύεται στο Book's Journal, τεύχος Απριλίου

Ο άνθρωπος είναι ον ταυτόχρονα εγωιστικό και κοινωνικό. Η δημιουργική διαχείριση της κακίας και της καλοσύνης, ήτοι των επιθετικών τάσεων και των διαθέσεων συνεργασίας, μπορεί να προωθηθεί με ένα καθεστώς θεμιτής εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Η λειτουργία κατάλληλων θεσμών, που εξασφαλίζουν σε όλα τα άτομα ίσες ευκαιρίες θεμιτού ανταγωνισμού, αποδίδει κοινωνικό όφελος, ειρήνη και πρόοδο, με την επικράτηση των καλλίτερων ιδεών και καινοτομιών, δεξιοτήτων και προϊόντων, ενώ, παράλληλα, η ανταμοιβή των ικανοτέρων δημιουργεί αίσθηση δικαιοσύνης. Η αξιαγάπητη αρετή της αλληλεγγύης ασκεί στην πράξη περιορισμένη επιρροή, συμβάλλοντας στην κοινωνική συνοχή με ένα ανθρωπιστικό πλαίσιο βοήθειας προς τους αδυνάμους που υστερούν στον ανταγωνισμό.

Ο ανταγωνισμός ως διεπιστημονική έννοια
Δύο οντότητες συναγωνίζονται όταν προσπαθούν, στο πλαίσιο ενός συστήματος και με ειρηνικό τρόπο, να υπερτερήσουν η μία της άλλης. Όταν τα κίνητρα είναι ευγενή και ανιδιοτελή, ο συναγωνισμός παίρνει την εξιδανικευμένη μορφή της άμιλλας. Ειρηνική διαδικασία είναι και ο ανταγωνισμός, αλλά διαφέρει κατά το ότι προϋποθέτει ολική αντιπαλότητα που καταλήγει σε εξάλειψη του λιγότερο ικανού, με παράλληλη ενδυνάμωση του συστήματος.
Στην Δυναμική Πληθυσμών, κλάδο της Θεωρητικής Οικολογίας, ο ανταγωνισμός είναι η βασική διαδικασία που διαμορφώνει την σύνθεση των οικοσυστημάτων. Αντιστοιχεί στην σχέση δύο βιολογικών πληθυσμών του οικοσυστήματος που χρησιμοποιούν τον ίδιο περιορισμένο πόρο (τροφή, νερό, φως, χώρο κ.λπ.). Kαθένας προσπαθεί να εμποδίσει την αύξηση του άλλου και να καρπωθεί μόνον αυτός το διαθέσιμο αγαθό. Σύμφωνα με την αρχή του ανταγωνιστικού αποκλεισμού, όταν δύο ανταγωνιστές διεκδικούν τον ίδιο περιορισμένο πόρο υπό σταθερές συνθήκες, τότε, αργά ή γρήγορα, ο ικανότερος θα επικρατήσει και ο άλλος θα εξαφανισθεί. Μαθηματικός φορμαλισμός περιγράφει την χρονική μεταβολή δύο ανταγωνιζόμενων οντοτήτων, οικολογικών, οικονομικών ή άλλων:
dN1 / dt = R1 Χ N1 – A21 Χ N1 Χ N2
dN2 / dt = R2 Χ N2 – A12 Χ N1 Χ N2,
όπου Ν1 και Ν2 τα αντίστοιχα μεγέθη, R1, R2, A21 και A12 οι αντίστοιχοι συντελεστές αύξησης και αλληλεπίδρασης, dN1 / dt και dN2 / dt οι αντίστοιχοι ρυθμοί χρονικής μεταβολής των δύο οντοτήτων.
Ο ανταγωνισμός θεωρείται από πολλούς ως κανονική κατάσταση των κοινωνικών σχέσεων, πηγή προόδου και βελτίωσης των ανθρώπων. Ο κοινωνικός δαρβινισμός, ακραίο πολιτικό δόγμα που διατυπώθηκε από τον Spencer τον 19ο αιώνα, ξεκινώντας από την θεωρία της εξέλιξης, προτείνει να απαλλαγεί ο φυσικός αγώνας για ζωή από μέτρα προστασίας και φιλανθρωπίας, επειδή κάθε τεχνητή προστασία κάνει τους φτωχούς και αδυνάτους ακόμα πιο μειονεκτικούς και θέτει σε κατάσταση κατωτερότητας τις αντίστοιχες κοινωνικές ομάδες. Ο ίδιος ο Darwin ήταν αντίθετος με την χονδροειδή εφαρμογή της ιδέας της φυσικής επιλογής σε ανθρώπινες κοινωνίες και υποστήριξε το 1871 ότι η κοινωνικότητα και η ενσυναίσθηση έχουν αποτελέσει αντικείμενα θετικής επιλογής κατά την διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης. Ο άνθρωπος, ως κοινωνικό ζώο, διαμορφώθηκε εξελικτικά ώστε να λαμβάνει υπόψη του τα συναισθήματα των άλλων. Ωστόσο, δέχεται ο Darwin πως οι πρακτικές του πολιτισμένου ανθρώπου εξουδετερώνουν εν μέρει την φυσική επιλογή που βασίζεται στην εξάλειψη των αδυνάτων: «Κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να την παρεμποδίσουμε: κατασκευάζουμε άσυλα για τους καθυστερημένους, τους αναπήρους και τους ασθενείς, θεσπίζουμε νομική προστασία για τους φτωχούς, οι γιατροί εξαντλούν τις ικανότητές τους για να κρατήσουν στη ζωή τον καθένα μέχρι την ύστατη στιγμή…Έτσι, τα αδύναμα μέλη των πολιτισμένων κοινωνιών διαδίδουν τις ιδιότητές τους». Ο κοινωνικός δαρβινισμός συνάντησε πολλές ενστάσεις, όπως π.χ. του Kropotkine, που το 1902 υπερτονίζει την αλληλοβοήθεια, λέγοντας ότι, ακόμα και στο ζωικό βασίλειο, τα είδη που δείχνουν την καλλίτερη προσαρμογή δεν είναι οπωσδήποτε τα πιο επιθετικά, αλλά μπορεί να είναι τα πιο κοινωνικά και αλληλέγγυα.
Γενικά, η αναγωγή φαινομένων ενός επιπέδου περιγραφής του κόσμου σε κάποιο υποκείμενο επίπεδο περιγραφής πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγάλη προσοχή και επιφύλαξη. Η ερμηνεία φαινομένων του κοινωνικού επιπέδου, στο οποίο δρούν τα ανθρώπινα όντα με την βιολογική, ψυχολογική και φυσικο-χημική συγκρότησή τους, δεν μπορεί παρά να είναι απόλυτα συμβατή με τα υποκείμενα επιστημονικά επίπεδα (Βιολογία, Ψυχολογία, Φυσική- Χημεία), τα οποία όμως δεν διαθέτουν κάποιες έννοιες αναγκαίες για την κατανόηση ορισμένων φαινομένων, π.χ. των οικονομικών, του εν λόγω επιπέδου. Η επιστημονική προσέγγιση του κοινωνικού ανθρώπου δεν μπορεί να παραβλέψει την βιολογική φύση του, αλλά η ερμηνεία πολύπλοκων κοινωνικών φαινομένων με έννοιες βιολογικές κινδυνεύει μονίμως να υποπέσει στην πλάνη του βιολογισμού.




Εχθρότητα ή αγάπη;
Κατά τον Freud, η κοινωνία απειλείται ακατάπαυστα με αποσύνθεση, λόγω πρωτογενούς εχθρότητας μεταξύ των ανθρώπων. Θεωρεί ότι η συνεργασία δεν αρκεί για να τους κρατήσει ενωμένους, εφόσον τα ενστικτώδη πάθη είναι ισχυρότερα από τα έλλογα κίνητρα. Η θέση του αποστόλου Παύλου ότι η ανιδιοτελής αγάπη αποτελεί το θεμέλιο της κοινότητας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Είναι υπερβολικό να ταυτίζεται η ουσία του ανθρώπου με ένα συναίσθημα περιορισμένης εμβέλειας. Στην πράξη άλλωστε, η σύσφιξη με δεσμούς αγάπης έχει συχνά ως παρενέργεια την μειωμένη ανεκτικότητα προς τους εκτός κοινότητας. Ο Freud βλέπει ότι ούτε την ιδέα καταπολέμησης της ανισότητας και των αιτίων της συμμερίζονται πολλοί. Η επίκληση της αξίας της δικαιοσύνης για να υποστηριχθεί το αίτημα μιας αφηρημένης ισότητας εγείρει προφανή αντίρρηση: η ίδια η φύση δεν ξεκίνησε την αδικία, αφού μοίρασε τόσο άνισα στους ανθρώπους τις φυσικές και διανοητικές ικανότητες; Ακολουθώντας την γραμμή του Παύλου, η κομμουνιστική ιδεολογία επίσης αρνείται την πραγματικότητα, δεν δέχεται την ανθρώπινη ιδιοτέλεια, υπόσχεται τον εξισωτισμό σαν κοινωνική δικαιοσύνη. Η επιταγή «τυφλή αγάπη προς όλους» είναι χωρίς αντίκρισμα, δεν αποτελεί ρεαλιστική βάση κοινωνικού συμβολαίου. Η καλοσύνη και η κακία είναι η κοινωνική και η εγωιστική όψη της διπλής φύσης του ανθρώπου.
Ο Hobbes επαναφέρει το αρχαίο λατινικό ρητό «Homo homini lupus», θεωρώντας ως φυσιολογική κατάσταση της ανθρωπότητας τον «πόλεμο όλων εναντίον όλων». Ο λύκος είναι μεν άγριος προς τους εκτός κοπαδιού, συνεργάζεται δε αρμονικά με τους δικούς του, ως κοινωνικό ζώο. Αν δύο άνθρωποι επιθυμούν το ίδιο αγαθό, χωρίς εν τούτοις να μπορούν αμφότεροι να το αποκτήσουν, γίνονται εχθροί. Πάντως, η εγγύηση ειρηνικής συνύπαρξης μέσα στα όρια της πολιτείας είναι ζωτικής σημασίας, η κοινωνική συνοχή απαιτεί συμβιβασμούς μεταξύ ατομισμού και συνεργατικότητας. Κατά τον Hobbes, βασική προϋπόθεση είναι να τηρούν οι άνθρωποι τις συμφωνίες τους. «Pacta sunt servanda» είναι η απαρχή της δικαιοσύνης, αφού η παραβίαση σύμβασης αποτελεί αδικία. Ο απαραίτητος εξαναγκασμός που θα επιβάλει «σε όλους εξίσου» την τήρηση της σύμβασης ασκείται από μια πολιτική εξουσία που διαθέτει την απαραίτητη δύναμη. Το τέρας Λεβιάθαν, το ισχυρό κράτος ως έκφραση του ορθού λόγου, είναι αναγκαίο για να ελεγχθεί η φυσική εγωιστική τάση των ανθρώπων. Εξασφαλίζει με κανόνες δικαίου την ειρηνική συνύπαρξη των μελών της κοινωνίας και τα δικαιώματα των πολιτών. Για να γίνει, πάντως, αποδεκτή μακροπρόθεσμα η επιβολή του, πρέπει να ικανοποιείται το απαιτούμενο ανθρώπινο αίσθημα δικαιοσύνης, δηλαδή οι κανόνες να επιβάλλονται «σε όλους εξίσου», χωρίς προνόμια.

Ειρήνη, παραγωγικότητα και δικαιοσύνη
Ο πόλεμος είναι παμπάλαιη ανθρώπινη καταστροφική δραστηριότητα. Κάποιοι ουτοπιστές πίστευαν ότι θα μπορούσε να εξαλειφθεί, αν τελειοποιηθεί ο άνθρωπος. Πιο προσγειωμένες απόψεις προσδοκούσαν ειρήνη μέσω τελειοποιημένης διακυβέρνησης. Ο Kant προτείνει το 1795 την Αιώνια Ειρήνη, ως συνέπεια ενός δημοκρατικού κοσμοπολιτισμού βασισμένου στον ανθρώπινο ορθολογισμό. Η εξισορρόπηση των επιθετικών τάσεων με οικονομική αλληλεξάρτηση και ελεύθερο εμπόριο, με συνεχείς ανταλλαγές χωρίς οριστικούς νικητές και ηττημένους, είναι πρόταση προόδου.
Οι αντιθέσεις μεταξύ των ανθρώπων είναι δεδομένες και εκφράζονται είτε με ειρηνικούς ανταγωνισμούς είτε με βίαιες πολεμικές αναμετρήσεις. Ο θεμιτός ανταγωνισμός δίνει διέξοδο στην επιθετικότητα, συνεισφέροντας στην ειρηνική συνύπαρξη. Η αλληλεγγύη, αν και αγαπημένη των λαϊκών μύθων, δεν μπορεί να γενικευθεί και να ανατρέψει την εχθρότητα, άρα η συμβολή της στην κοινωνική συνοχή, ανάπτυξη και διεθνή ασφάλεια είναι απλώς επικουρική του ανταγωνισμού. Εφόσον λοιπόν η επιτυχία των κοινωνιών αδυνατεί να βασισθεί στην αγαθή προαίρεση των ανθρώπων, η θέσπιση και τήρηση κανόνων προκύπτουν ως θεμελιώδης ανάγκη. Οι καλοί θεσμοί εξασφαλίζουν την ευημερία και πρόοδο των εθνών.
Κάθε ανθρώπινη κοινωνία αντιμετωπίζει δύο ζητήματα. Ένα θεμελιώδες ζήτημα είναι πώς θα κινητοποιηθούν όσα μέλη της διαθέτουν χρήσιμες ικανότητες, ώστε να αποδώσουν τα μέγιστα για το ατομικό αλλά και το συλλογικό όφελος. Προφανώς σε μια κοινωνία συμφεροντολόγων ατόμων, ο στόχος αποκλείεται να επιτευχθεί με κανόνες του τύπου «από τον καθένα κατά τις δυνατότητές του, στον καθένα κατά τις ανάγκες του» ή με απερίσκεπτο παραμερισμό των ελίτ. Θα χρειασθούν δημοκρατικοί θεσμοί που επιβραβεύουν απεριόριστα την επιτυχία, αναδεικνύουν αξιοκρατικά τις ελίτ, εξασφαλίζουν σε όλους ανθρώπινα δικαιώματα, ίσες ευκαιρίες και ελεύθερο ανταγωνισμό και περιορίζουν όσες συνθήκες ευνοούν σχηματισμό μονοπωλίων και αθέμιτο ανταγωνισμό. Το δεύτερο θεμελιώδες ζήτημα είναι πώς θα προστατευθούν τα πιο αδύναμα μέλη. Η επίκληση της αγάπης και της αλληλεγγύης βοηθά σημαντικά και ικανοποιεί τα φιλάνθρωπα αισθήματα πολλών ανθρώπων, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζονται θεσμοί που θα εξασφαλίζουν καλές συνθήκες για τα παιδιά, τους φτωχούς, τους αρρώστους, τους αναπήρους, τους γέρους, τους μειονεκτικούς, ώστε να διαμορφώνεται μια ικανοποιητική εικόνα πολιτισμού, αλλά και να αξιοποιούνται στο μέγιστο βαθμό όλες οι δυνατότητες των αδύναμων μελών.
Ο Proudhon επισημαίνει ότι η τοποθέτηση της μετριότητας στο ίδιο επίπεδο με την αριστεία παράγει ανισότητα, αφού συνεπάγεται την εκμετάλλευση των ικανών από τους αδυνάμους. Είναι φανερό ότι ο εξισωτισμός, δηλαδή η μη αναγνώριση της πραγματικής ανισότητας που οφείλεται σε φυσική διαφορά ικανοτήτων, είναι αδικία. Δικαιοσύνη δεν είναι ούτε η ισοπεδωτική ισότητα ούτε η υπερβολική αναδιανομή προς τους αδυνάμους. Η δίκαιη κάρπωση αγαθών ανάλογα με τις ικανότητες του καθενός, υπό την προϋπόθεση ότι είναι εξασφαλισμένες οι ίσες ευκαιρίες, δημιουργεί το μέγιστο όφελος για το σύνολο της κοινωνίας, δεδομένου ότι η λειτουργία ελεύθερου θεμιτού ανταγωνισμού μεγιστοποιεί τον συνολικό πλούτο, οπότε ένα μέρος του θα μπορεί να ανορθώσει το επίπεδο των δυστυχεστέρων. Ο σεβασμός των φυσικών ανθρώπινων ανισοτήτων, με παράλληλη καταπολέμηση των άδικων ανισοτήτων, είναι στοιχείο ανθρώπινης δικαιοσύνης, όπως και η ανθρωπιστική βοήθεια προς τους αδυνάμους. Εξ άλλου, σε φάσεις γρήγορης ανάπτυξης ή τεχνολογικών αλλαγών, είναι αναμενόμενο να διευρύνονται οι εισοδηματικές ανισότητες, εφόσον οι ικανότεροι επωφελούνται ταχύτερα από τις νέες συνθήκες και υπερτερούν στην παραγωγή. Ο στόχος της γενικής μείωσης των ανισοτήτων προκαλεί ναρκοθέτηση της αναπτυξιακής πορείας, βλάβη των ασθενεστέρων και λιγότερη δικαιοσύνη.

Επίλογος
Υπό την προϋπόθεση ότι κατάλληλοι θεσμοί εξασφαλίζουν ελεύθερο θεμιτό ανταγωνισμό, η θεμιτή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, με δούναι και λαβείν βάσει αμοιβαίων συμφερόντων, μεγιστοποιεί την ευημερία και διαμορφώνει πραγματικές δυνατότητες ειρηνικής συνύπαρξης. Η αγορά, συνισταμένη των ανθρώπινων θελήσεων, διοχετεύει μέρος της ανθρώπινης επιθετικότητας σε αποδοτική παραγωγή, ενώ ο μηχανισμός συνεχώς αυτό-επισκευάζεται με την λειτουργία του ανταγωνισμού. Ο βασισμένος στην αγορά τρόπος παραγωγής επικράτησε, αλλά η αρνητική επίδραση της οικονομικής μεγέθυνσης στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον ανέδειξε τις τελευταίες δεκαετίες νέο πεδίο αμφισβήτησης. Εν τούτοις, οι προβλέψεις του Malthus περί εξάντλησης των φυσικών πόρων ανατρέπονται και η περιβαλλοντική επιβάρυνση σταδιακά αποσυνδέεται από την οικονομική μεγέθυνση. Νέο αντικείμενο ανταγωνισμού συνιστούν οι τεχνολογικές δυνατότητες μείωσης των μαλθουσιανών ανησυχιών, με περιορισμό της ρύπανσης, εξοικονόμηση πόρων, διαχείριση αποβλήτων, καθαρότερη παραγωγή και πρόληψη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, με κύριες αιχμές την ανακύκλωση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η επόμενη φάση αμφισβήτησης αναμένεται….

Για να μάθετε περισσότερα:
Daron Acemoglu and James Robinson (2012). Why Nations Fail: the Origins of Power, Prosperity, and Poverty, Crown Business
Patrícia Vieira (2017). Interspecies Peace: Learning to Live Together (προσωπική επικοινωνία), www.patriciavieira.net
Sigmund Freud (1961). Civilization and Its Discontents, W.W. Norton
Κωνσταντίνος Λάσκαρις (2004). Κοινωνικές Μεταβολές και Αλλαγή των Αντιλήψεων για το Περιβάλλον, διδακτορική διατριβή, ΕΜΠ, 1560 σελ.


Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018

Παραγωγή ή θάνατος


από την Athens Voice

H παρουσία της χρυσής αυγής στη Βουλή των Ελλήνων δηλώνει ότι έχεις πρόβλημα. Μετά κοιτάς τα ποσοστά και λες πάλι καλά, θα μπορούσαν να ήταν μεγαλύτερα. Διότι όταν επί χρόνια ελεεινολογείς την αστική δημοκρατία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, συκοφαντείς συνολικά την ιδιωτική πρωτοβουλία και διασπείρεις στο πόπολο θεωρίες συνομωσίας, ζεσταίνεις το αυγό του φιδιού και αυτό κάποια στιγμή σπάει.  Όταν γίνονται ντεμέκ τσαμπουκάδες και ανταλλάσσονται φιλοφρονήσεις του επιπέδου χιτλερόψυχοι, «προδότες της Μακεδονίας» και άλλα τέτοια δίκαια ή άδικα,  καταλαβαίνεις ότι αυτά κάνουν το γύρο του κόσμου και εμπεδώνουν την πεποίθηση ότι το πρόβλημα είναι δομικό. Αρρώστια προχωρημένη. Μετά βγαίνεις στα πέριξ και ζητάς βοήθεια απέναντι στην επιθετικότητα της Τουρκίας και δεν ξέρω αν σε παίρνουν στα σοβαρά.

Θα περίμενε κανείς ότι στη Βουλή των Ελλήνων άλλα θα ήταν τα σημαντικά. Οι πατέρες και οι μητέρες του έθνους να αναζητούν τις ειδικές παραμέτρους της αναπτυξιακής πολιτικής, να διαλέγονται με προσωπικότητες παγκοσμίου εμβέλειας και καλούς γνώστες τις αγοράς, να νομοθετούν παραγωγικά με γνώμονα όχι το κομματικό αλλά το εθνικό, το λαϊκό, αν θέλετε, συμφέρον. Να δικαιολογούν, το μισθό τους και την εμπιστοσύνη του κόσμου. Διότι κανείς δεν θα μας σώσει αν εμείς δεν ξέρουμε τον τρόπο. Κανείς σοβαρός δεν θα έρθει να επενδύσει σε μια χώρα που δεν έχει κουλτούρα τεχνογνωσίας και παραγωγικότητας. Εκτός και αν μιλάμε για βαλκανικές μαφίες.

Το παραγωγικό θαύμα της Ιρλανδίας στα 90’s και 00’s, αλλά και η ταχύτατη ανάκαμψη μετά την κρίση (7,5% ανεργία, 15% ανάπτυξη το 2016) στηρίχτηκε εκτός των άλλων οικονομικών και πολιτικών επιλογών στην κοινή πεποίθηση ότι η παιδεία αποτελεί μακροπρόθεσμα το σημαντικότερο παράγοντα ανάπτυξης. Και έκανε τις ανάλογες επενδύσεις. Το διαρκές θαύμα του Ισραήλ στηρίζεται διαχρονικά στο γεγονός ότι η μικρή αυτή χώρα αποτελεί μια κοινωνία γνώσης, μια χώρα εφευρέσεων. Και γι αυτό επιβιώνει και προοδεύει σε ένα τόσο εχθρικό περιβάλλον. Και αναφέρομαι σε δυο χώρες ανάλογου μεγέθους με τη δική μας. Όταν επισκέφτηκα την Ιρλανδία στα 80’s με εντυπωσίασε το γεγονός ότι στα χαρτονομίσματά της απεικονίζονταν και σκηνές της σχολικής ζωής. Τελικά, είναι θέμα κουλτούρας να μην είσαι μόνο παθητικός δέκτης ξένων επενδύσεων, αλλά παραγωγός. Οι ξένες, όπως ήρθαν μπορούν και να φύγουν.

Παραγωγική κουλτούρα σημαίνει ότι όλοι δέχονται κάποια σχετικά αυτονόητα. Δηλαδή, ότι ο φορέας της οικονομίας είναι ιδιωτικός. Ότι οι δημόσιες παροχές και το κοινωνικό κράτος δεν μπορούν να στοιχίζουν περισσότερο από αυτό που μπορεί να χρηματοδοτήσει η ιδιωτική οικονομία. Ότι η γνώση της σύγχρονης τεχνολογίας, η εφευρετικότητα και η διαρκής παραγωγικότητα είναι οι βασικές προϋποθέσεις παραγωγής πλούτου και κοινωνικής ευημερίας. Η κάθε χώρα που θέλει να προοδεύει πρέπει να αξιοποιεί στο έπακρο τα δικά της συγκριτικά πλεονεκτήματα, είτε αυτά αφορούν φυσικούς πόρους, είτε δεξιότητες των κατοίκων. Και να το κάνει με επιμονή και προσήλωση, ανεξάρτητα από τις πολιτικές δυνάμεις στις οποίες κάθε φορά εμπιστεύεται τη διακυβέρνηση. Η απαραίτητη συναίνεση των κοινωνικών εταίρων πάνω στις αναγκαίες πολιτικές δεν πέφτει από τον ουρανό αλλά είναι αποτέλεσμα μιας κουλτούρας συνεργασίας. Η οποία διδάσκεται και δεν επιβάλλεται. Οι ευρύτεροι πολιτικοί συνασπισμοί δείχνουν τον δρόμο.

Ένα ενδεικτικό συγκριτικό πλεονέκτημα είναι η ανώτατη εκπαίδευση. Μπορεί να μας φέρει χρήμα, αν την ανοίξουμε στον κόσμο και στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Το κάνουν οι Κύπριοι, οι Ρουμάνοι, οι Σλοβάκοι κλπ και μεις τους πληρώνουμε για να κάνουν τα παιδιά μας γιατρούς. Με καλά  οργανωμένα και ασφαλή αγγλόφωνα τμήματα προσελκύουμε φοιτητές από τα Βαλκάνια, την Ασία και την Αφρική, τον κόσμο όλο. Φυσικά με δίδακτρα. Σε ειδικότητες που έχουν ζήτηση και έχουμε καλή παράδοση. Φέρνουμε πίσω έλληνες ερευνητές της διασποράς, στήνουμε δίπλα στις σχολές μικρά εξειδικευμένα ερευνητικά κέντρα καινοτομίας, δίνουμε άμεση επαγγελματική διέξοδο στους καλύτερους των αποφοίτων μας. Συνδέουμε τα κέντρα αυτά με ιδιωτικές επιχειρήσεις αλλά και με το στρατό και αξιοποιούμε τα λεγόμενα χαμένα στρατιωτικά χρόνια των εφέδρων μας.  Εξάλλου είναι θέμα χρόνου να αυξηθεί η θητεία και να συμπεριλάβει τις νέες γυναίκες. Απλά, το κάνουμε όπως το Ισραήλ. Και όλα αυτά με σχέδιο, στόχους, αξιολόγηση και κυρίως ασφάλεια και καθαριότητα.  Περιττό να γράψω ότι τα περισσότερα από αυτά απαγορεύονται από το Σύνταγμα.

Η πραγματικά υψηλή τεχνολογία είναι ακριβή  και φέρνει πλούτο σε όποιον την παράγει. Αν μπορούν να την εφευρίσκουν η Ιρλανδία και το Ισραήλ γιατί να μην μπορεί  και η Ελλάδα; Δεν αφορά απλά gadgets που εισάγονται από την Κίνα και είναι πάμφθηνα. Δεν αφορά συστήματα κατασκοπίας ή πολέμου όπως νομίζουν οι πολλοί. Αφορά άμεσες εφαρμογές στην γεωργία, την κτηνοτροφία, την ανακύκλωση νερού, τη διαγνωστική ιατρική, την παραγωγή φαρμάκων, την αξιοποίηση της ηλιακής ή αιολικής ενέργειας. Αν έχεις ερευνητικά κέντρα που βγάζουν πατέντες μπορείς να προσελκύσεις και μεγάλες εταιρίες παραγωγής και να δώσεις δουλειά σε χιλιάδες ανθρώπους. Αρκεί να έχεις φροντίσει την επαγγελματική εκπαίδευση, δευτεροβάθμια και μετά, ώστε να διαθέτεις τους εξειδικευμένους τεχνικούς που θα στελεχώσουν τις παραγωγικές δομές. Το μυστικό; Μπορείς να διεθνοποιήσεις τις μικρές τοπικές επιχειρήσεις ώστε να εξάγουν τεχνολογία και καινοτομία;

Η Ελλάδα είναι μικρή χώρα και αυτό βοηθά την ταχύτατη διάδοση των πληροφοριών και την εύκολη επικοινωνία των ανθρώπων. Το μέγεθος μπορεί να γίνει προτέρημα. Είναι και χώρα νησιωτική εκτεθειμένη σε ένα δύσκολο γείτονα. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε την εδαφική μας ακεραιότητα θα πρέπει κάτι να κάνουμε με τα μικρά νησιά του Αιγαίου. Τι καλύτερο από το να αυξήσουμε τον πληθυσμό ή να εποικήσουμε τα ακατοίκητα. Να είναι «ζωντανά» και παραγωγικά όλο το χρόνο. Είναι άγονα, δεν έχουν νερό; Και το Ισραήλ άγονο ήταν και μετατράπηκε σε αγροτική δύναμη. Να που χρειάζεται η έρευνα στη γεωργία, στους υδάτινους πόρους και την ενέργεια. Η Ελλάδα λόγω κλίματος και ηλιοφάνειας θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια παγκόσμιας εμβέλειας «αγροτική μπουτίκ» με υψηλής αξίας εξειδικευμένα αγροδιατροφικά προϊόντα. Αρκεί το κράτος να αφήσει τους ανθρώπους να δουλέψουν. Να τους ενθαρρύνει με ανάλογες αναπτυξιακές πολιτικές, να τους παρέχει την τεχνογνωσία, να μην τους επιτίθεται μέσω της φορολογίας. Κάπως έτσι θα ζωντανέψει η ύπαιθρος, θα ενσωματωθούν οι νέοι μετανάστες, θα ανέβει η ποιότητα ζωής στην πόλη.

Το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι το όνομα της Μακεδονίας, το σκάνδαλο της Novartis, η διδασκαλία των θρησκευτικών. Όσο μηρυκάζουμε  αυτά  θα δίνουμε τροφή στο φασισμό και στον ολοκληρωτισμό κάθε χρώματος, στην πολιτική βία και στο μπάχαλο. Μακροπρόθεσμα δεν είναι ούτε καν το χρέος ή τα σημερινά υψηλά επιτόκια δανεισμού. Είναι η εκπαίδευση που καταστρέψαμε και η παραγωγική κουλτούρα που χάσαμε. Οι Ιρλανδοί θεωρούνται τεμπέληδες και όμως τα κατάφεραν. Εμείς που είμαστε εργατικοί και μανιτζέβελοι μπορούμε να κάνουμε θαύματα. Αρκεί να επανακτήσουμε άμεσα τις αξίες της ιδιωτικής παραγωγικής οικονομίας. Να τελειώνουμε με το σοσιαλισμό του μέλλοντός μας.

Ελπίζω ότι το πέρασμα της αριστερής καταιγίδας από τη χώρα να μας έχει διδάξει ότι δεν υπάρχουν πια εύκολες λύσεις, με ένα άρθρο και ένα νόμο. Το κράτος δεν μπορεί να είναι επιχειρηματίας είτε είναι σύγχρονο, είτε πελατειακό. Ας το βάλουμε στην άκρη και ας αφήσουμε τους ανθρώπους να λάμψουν. Κοινωνικά δίκαιο είναι μόνο το παραγωγικό.


Παραγωγή ή θάνατος που λέει και ο φίλος μου, Κωνσταντίνος Γάτσιος, τέως πρύτανης της ΑΣΟΕΕ.