μη μαδας τη μαργαριτα

Του Πέτρου Παπασαραντόπουλου Η πτώση του τείχους του Βερολίνου στις 9 Νοεμβρίου 1989, πριν από 25 χρόνια, συμπυκνώνει συμβολικά το τέλος της Μεγάλης Ουτοπίας που κατάντησε απεχθής δυστοπία. Για κάποιους στην αριστερά ήταν αφετηρία αναστοχασμού. Για κάποιους άλλους ευκαιρία ιδεολογικοπολιτικής περιχαράκωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι κορυφαίο πολιτικό στέλεχος της αριστεράς και υποψήφιος πρωθυπουργός οργανώθηκε στην ΚΝΕ, αμέσως ΜΕΤΑ την πτώση του τείχους. Έχει όμως ενδιαφέρον να δούμε πως αντέδρασε η ελληνική κοινωνία σ’ ένα από τα κορυφαία γεγονότα του 20ου αιώνα. Η απάντηση είναι μονολεκτική: Αφασικά. Μία Ελλάδα αυτιστική και βυθισμένη στην εσωστρέφεια, μία Ελλάδα που ομφαλοσκοπούσε θεωρώντας ότι είναι το επίκεντρο του σύμπαντος. Στα πρωτοσέλιδα κυριαρχούσαν τα σκάνδαλα, η παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο ειδικό δικαστήριο, οι απάτες του Γιώργου Κοσκωτά, οι ροζ ιστορίες της κ. Λιάνη, οι εσωτερικές συγκρούσεις στο ΠΑΣΟΚ, η κατάσταση της υγείας του Ανδρέα Παπανδρέου, η συγκυ...

του Cas Mudde, από τη Μεταρρύθμιση πρόλογος  Πέτρος Παπασαραντόπουλος Το κείμενο του  Cas   Mudde , ενός από τους σημαντικότερους παγκοσμίως μελετητές του φαινομένου του πολιτικού εξτρεμισμού, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο γιατί επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σ’ ένα εξαιρετικά κρίσιμο για την Ελλάδα, και όχι μόνο, ερώτημα:  Πώς μπορεί μια φιλελεύθερη δημοκρατία να υπερασπιστεί τον εαυτό της έναντι των εξτρεμιστών που την αμφισβητούν, χωρίς να υπονομεύσει τις δικές της βασικές αξίες; Ο συγγραφέας, μέσα από την παράθεση παραδειγμάτων από πολλές ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζει ότι οι φιλελεύθερες δημοκρατίες έχουν την υποχρέωση να ανέχονται τον εξτρεμιστικό λόγο, στο όνομα των αρχών τους. Αντίθετα, θα πρέπει να είναι αυστηρές και να απαγορεύουν τις εξτρεμιστικές οργανώσεις όταν προσφεύγουν στη χρήση βίας. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση της Χρυσής Αυγής και θεωρεί ότι η ύπαρξη μιας παράλληλης δομής που υλοποιούσε πράξεις βίας είναι...

του Πέτρου Παπασαραντόπουλου από το books of journal Έχει παρατηρηθεί ότι σε κοινωνίες σε κρίση, σε κοινωνίες σε μεταβατικό καθεστώς όπου το παλιό πεθαίνει αλλά το νέο δεν έχει ακόμα αναδυθεί, αναπτύσσονται σε σημαντικά τμήματα του πληθυσμού νοσταλγικές τάσεις, με κύριο χαρακτηριστικό την εξιδανίκευση του παρελθόντος και τη νοερή απόδραση από την τρέχουσα πραγματικότητα  [1] . Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στις μετακομμουνιστικές κοινωνίες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα και έχει οδηγήσει σε επιστημονικές διαπιστώσεις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Η O stalgie  [2]  στην Ανατολική Γερμανία, η Titostalgia και η Yugo - nostalgia  [3]  στα περισσότερα από τα νεοπαγή κράτη που προέκυψαν μετά τη διάλυση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας (ακόμα και στο Κόσοβο όπου η επίσημη πολιτική επιδιώκει ενεργά να εξαλείψει κάθε ίχνος μνήμης από τη γιουγκοσλαβική περίοδο), η Ceausescu - nostalgia  [4]  στη Ρουμανία, η νοσ...

του  Πέτρου Παπασαραντόπουλου , από τη Μακεδονία Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα επιβεβαιώνει τη διαπίστωση ότι την τελευταία διετία στη χώρα διεξάγεται ένας εμφύλιος χαμηλής έντασης, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ο φερόμενος ως δράστης (που ομολόγησε την ενοχή του) είναι μέλος της Χρυσής Αυγής. Εργάτης στην ιχθυόσκαλα του Πειραιά, φτωχοδιάβολος. Έως πρόσφατα υποστηρικτής κόμματος από τον αντίθετο πολιτικό χώρο. Επίσης δεν είναι κάποιο ειδεχθές τέρας. Ο χρυσαυγίτης της διπλανής πόρτας. Η περίπτωσή του δείχνει πόσο διεισδυτική είναι η διαπίστωση της Χάνα Άρεντ για την “κοινοτοπία του κακού”, για το πώς συνηθισμένοι άνθρωποι μπορούν να κάνουν εγκλήματα, όταν “εκτελούν εντολές”. Με αφορμή αυτό το γεγονός άρχισε ξανά η συζήτηση για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η Χρυσή Αυγή. Ας διευκρινίσουμε ότι η Χρυσή Αυγή δεν είναι παροδικό φαινόμενο. Ήρθε, για να μείνει. Η αντιμετώπισή της δεν πρέπει να είναι επιπόλαια και παρορμητική. Απαιτεί σοβ...

Πέτρος Παπασαραντόπουλος από τη Μεταρρύθμιση Υπάρχει μια «επαναστατική» τελετουργία που επαναλαμβάνεται με μονότονο τρόπο στα σχεδόν 40 χρόνια της Μεταπολίτευσης. Συνδικαλιστικές οργανώσεις, ομάδες συμφερόντων, αυτοανακηρυγμένοι εκπρόσωποι του λαού και κάθε λογής «συλλογικότητες», όταν θέλουν να διαμαρτυρηθούν για κάτι ή να διεκδικήσουν τα αιτήματά τους, καταλαμβάνουν δημόσιους χώρους, ακυρώνουν τη λειτουργία τους, που είναι η προσφορά υπηρεσιών στο κοινωνικό σύνολο, και ανακοινώνουν ότι θα συνεχίσουν την κατάληψη «μέχρις εσχάτων». Οι συνήθεις χώροι όπου ασκείται αυτή η επαναστατική γυμναστική είναι τα πανεπιστήμια, οι οργανισμοί κοινής ωφέλειας, τα γραφεία κρατικών επιχειρήσεων, οι χώροι παροχής υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης προς τους πολίτες, οι χώροι εναπόθεσης απορριμμάτων καθώς και σχολικές εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης όπου οι συχνές καταλήψεις από μαθητές τείνουν να λάβουν τη διάσταση εθιμικού δικαίου. Πρόσφατα, το φαινόμενο επεκτάθηκε και στις ρα...

Πέτρος Παπασαραντόπουλος από το Protagon Η πρόσφατη κυπριακή κρίση απέδειξε τα αδιέξοδα μιας σχολής σκέψης που ταλαιπωρεί βασανιστικά την ελληνική κοινωνία την τελευταία τριετία. Πρόκειται για τον αριστεροδέξιο εθνικολαϊκισμό που στην Ελλάδα συνεχίζει να ηγεμονεύει στο επίπεδο των ιδεών. Σύμφωνα με αυτή τη μη-σκέψη, όλα ανάγονται στην κατασκευή «εχθρών του λαού» που επιβουλεύονται τον αγνό και άδολο λαό. Ο «λαός», άσπιλος και άμωμος, ανάδελφος, περιούσιος, έχει πάντα δίκιο και οι λαϊκιστές είναι οι γνήσιοι εκφραστές του. «Είμαστε η ηχώ της δικής σου φωνής», «λέμε αυτά που θέλετε να ακούσετε», είναι μερικά από τα δημοφιλή κλισέ μιας ιδεολογίας που απλώνεται με γρήγορους ρυθμούς, απειλώντας να καταστεί το zeitgeist της εποχής. Στην κυπριακή κρίση, οι αριστεροδέξιοι λαϊκιστές προχώρησαν ένα βήμα παραπάνω, υπερβάλλοντας εαυτούς. Ξεχνώντας προηγούμενες διακηρύξεις τους (συνήθης πρακτική για όσους μελετούν το φαινόμενο του λαϊκισμού), έφτασαν να υποστηρίξουν να αναλάβουν οι Κύπριο...

Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό  The books ’ journal,  τεύχος 26, Δεκέμβριος 2012. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο του  Πέτρου Παπασαραντόπουλου   «Μύθοι και Στερεότυπα της Ελληνικής Κρίσης» , εκδόσεις Επίκεντρο. Η βία είναι η μαμή για κάθε παλιά κοινωνία που εγκυμονεί μια νέα. Κάρολος Μαρξ,  Το Κεφάλαιο  –  Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας Το τέρας της πολιτικής βίας εξαπλώνεται καθημερινά ως καρκινική μετάλλαξη στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας. Η πολιτική βία εξαγγέλλεται και επαπειλείται  [1] , υποστηρίζεται  [2]  και υλοποιείται  [3] . Η χώρα εθίζεται, από το 2008 και μετά, σε όλο και μεγαλύτερες δόσεις πολιτικής βίας, με υπαρκτό κίνδυνο ο «κοινός νους» να θεωρήσει ότι αυτό είναι κάτι το φυσιολογικό, το συνηθισμένο. Ένα τεράστιο απόθεμα πολιτικής βίας παράγεται, σωρεύεται και εκλύεται καθημερινά. Η κοινοτοπία του Κακού εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Η ελληνική κοινωνία συνεχίζει να παρακολουθεί το φαινό...

του Πέτρου Παπασαραντόπουλου  Το σημερινό επεισόδιο με τον υποψήφιο βουλευτή της Χρυσής Αυγής Ηλία Κασιδιάρη, τη Λιάνα Κανέλλη και τη Ρένα Δούρου δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα μεμονωμένο περιστατικό. Σε κείμενό μου που δημοσιεύτηκε πριν 10 μήνες στο the books’ journal, με τον τίτλο «οι ρίζες της κουλτούρας της βίας στη μεταπολιτευτική Ελλάδα», αναφερόταν: «Για πρώτη φορά στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, ο αντικοινοβουλευτισμός αποκτά πλειοψηφικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Οι κρεμάλες των «αγανακτισμένων» και οι προπηλακισμοί κατά των πολιτικών είναι αψευδείς ενδείξεις μιας κοινωνίας που είτε επικροτεί τη βία είτε καταφεύγει σε αυτήν. Το τέρας της πολιτικής βίας, έχει πλέον αποκτήσει σάρκα και οστά. Ακριβώς όπως η Μαίρη Σέλλεϋ περιγράφει τη δημιουργία ενός τέρατος από τον δόκτορα Φρανκεστάιν στο ομώνυμο βιβλίο της, έτσι και στη χώρα μας το τέρας αυτό κυκλοφορεί ελεύθερο στους δρόμους, ανάμεσά μας. Παράλληλα, έχει και την επιδοκιμασία της μισής κοινωνίας. Κάτι στην ατμόσφαιρα θυμί...