ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 31 Μαΐου 2011

Πέρα από το χυλό της παραλυσίας



Γράφει στο Βήμα(29/5/11) η Βάσω Κιντή

Θαυµάζω και σέβοµαι το επάγγελµα του πολιτικού. Ενας πολιτικός πρέπει να έχει πειθώ, να µπορεί να που βρίσκουν βολικόεργοδότη το κράτος παρασιτώντας οικογενειακά επί του κοινωνικού σώµατος. Οι περισσότεροι πολιτικοί δεν ξέρουν τα θέµατα, ούτε ενδιαφέρονται να ενηµερωθούν, δεν έχουν απόψεις ούτε επιχειρήµατα για όσα καλούνται να αποφασίσουν. ∆ιεκπεραιώνουν απλώς, όταν τυχόν ασχοληθούν, τα συχνά αντιφατικά αιτήµατα των ψηφοφόρων τους ή επαναλαµβάνουν µηχανικά τετριµµένους ιδεολογικούς τόπους. Κατά κανόνα, πέρασαν έξω από τις πανεπιστηµιακές αίθουσες, δεν διακρίθηκαν σε κανέναν κοινωνικό στίβο και αναρριχήθηκαν στις κοµµατικές αυλές διά της παπαγαλίας, της υποταγής και της κολακείας τόσο προς τους ψηφοφόρους τους όσο και προς τον αρχηγό τους. 

Τα πολιτικά κόµµατα υπάρχουν για τους πολιτικούς τους, δεν έχουν κανένα σχέδιο για τη χώρα, τα κάνουν όλα στο γόνατο, απαγγέλλουν κορόνες ή ψελλίζουν κούφια στερεότυπα προσπαθώντας κάπως να διαφοροποιηθούν το ένα από το άλλο µε µόνη έγνοια να διασφαλίσουν και να συνθέτει, να συγκρούεται, να δρα συλλογικά, να παίρνει πρωτοβουλίες, να κατευθύνει, να συνεγείρει, να εξηγεί, να εµπνέει εµπιστοσύνη, να έχει αίσθηση της συγκυρίας, να είναι τολµηρός, αποφασιστικός, προσηνής, να µπορεί να κινείται σε κάθε περιβάλλον, τοπικό και διεθνές, λαϊκό και λόγιο, πλούσιο και φτωχό. Πρέπει να ενηµερώνεται, να είναι σε θέση να κρίνει και να σχηµατίζει άποψη, να επιλέγει συνεργάτες, να µελετά. Πολλές και σύνθετες ικανότητες, πολλά ταλέντα! Τι απ’ όλα αυτά διαθέτει σήµερα το πολιτικό προσωπικό στη χώρα µας; 

Με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι έλληνες πολιτικοί, δεξιά και αριστερά, είναι ιδιοτελείς υπάλληλοι κοµµάτων. 

Πρώτιστη µέριµνα γι’ αυτούς είναι η επανεκλογή τους που τους εξασφαλίζει προνόµια – από τα ευτελή φώτα της δηµοσιότητας ως τη βουλευτική ασυλία και τον αδιαφανή πλουτισµό. ∆εν έχουν συναίσθηση του ρόλου και της ευθύνης τους, δεν είναι καν σε θέση να παρακολουθούντι συµβαίνει στον σηµερινό,σύνθετο και πολλαπλώς διασυνδεδεµένο κόσµο. ∆εν µιλούν ξένες γλώσσες και οι σύµβουλοί τουςείναι συνήθωςοι συγγενείς τους, σύζυγοι και παιδιά ενισχύσουν τη θέση τους στο απαρασάλευτο πολιτικό σκηνικό, αδιαφορώντας για τα προβλήµατα της κοινωνίας και την τύχη των πολιτών. 

Παρά τα χάλια αυτά, η συλλήβδην καταγγελία του πολιτικού κόσµου σήµερα είναι φτηνός λαϊκισµός,µια απόπειρα να φορτωθούν όλες οι ευθύνες σε κάποιους (άλλους πάντα) ώστε να µη θιγούν οι µύθοι και οι αυταπάτες που σκέπαζαν τον γενικευµένο ατοµισµό και την ιδιοτέλεια. Καταγγέλλονται οι πολιτικοί ως φαύλοι και άχρηστοι, ενώ συγχρόνως καλούνται να συνεχίσουν την επιζήµια και επικίνδυνη τακτική τους, που σε συντονισµό µε την κοινωνία που τους ανέδειξε οδήγησε την Ελλάδα στην καταστροφή. 
Ο βαρύς αυτός πολτός που συνθέτουν οι ανίκανοι και περιδεείς πολιτικοί, οι συµφεροντολόγοι πελάτες τους, οι θρασείς συνδικαλιστές, οι κρατικοδίαιτοι επιχειρηµατίες, ο γνωστός θίασος δηµοσίων προσώπων (καλλιτεχνών, ανυπόστατων διανοουµένων και ακαδηµαϊκών) που µιζάρουν στον λαϊκισµό και στην πατριδοκαπηλία, έδρασε επί µακρόν συγκολλητικά, πνίγοντας όµως κάθε δηµιουργική δύναµη, κάθε πνοή, αδιαφορώντας για τους αδύναµους, ισοπεδώνοντας άξιουςκαι ικανούςκαι φέρνοντας στην επιφάνεια τους καταφερτζήδες, τους κολλητούςκαι τους αδίστακτους. Παρέδωσε µια βαθιά άδικη κοινωνία καθηλωµένη στη φτώχεια και πλέον στην ανέχεια, στην άγνοια και στους παρηγορητικούς µύθους. Επείγει όσο ποτέ να απαλλαγούµε από τον πνιγηρό αυτόν εναγκαλισµό, να διεκδικήσουµε µια κοινωνία που τη συνέχουν αλληλεγγύη, κοινοί στόχοι, κοινά σχέδια, κοινή ευρύχωρη προοπτική. 

Τις αλλαγές δεν θα φέρουν µεσσίες, κάποιοι άφθαρτοι και αµόλυντοι πολιτικοί, οραµατιστές ή τεχνοκράτες, που θα προκύψουν από το πουθενά και θα ευαγγελιστούν ουτοπικά πρότυπα που κρύβουν τις δυσκολίες και εναρµονίζουνπαραµυθητικά,και υποκριτικά, τα ασυµβίβαστα. ∆εν θα έρθουν από ξεφτισµένες και αναχρονιστικές δοκιµές εξεγέρσεων κάθε λογής, ούτε από φοβικά και τρεµάµενα βήµατα αγκυλωµένα στοχθες. Θα προκύψουν όταν εµείς, ενεργοί πολίτες, δηλώσουµε την παρουσίαµας βγάζοντας το κεφάλι πάνω από τον χυλό της παραλυσίας. Οταν αποδοκιµάσουµε τις πολιτικές που µας έσυραν στην άβυσσο, όταν καταγγείλουµε και αναιρέσουµε συγκεκριµένες αδικίες (π.χ., την εγκατάλειψη των πιο αδύναµων για να ενισχύονται τα προκλητικά προνόµια εγκάθετων υπαλλήλων του ∆ηµοσίου), όταν αντικρίσουµε τις προκλήσεις τού σήµερα µε πνεύµα δηµιουργίας και προσφοράς, όταν στηρίξουµε τις κατακτήσεις της δηµοκρατίας µας που απαίτησαν κόπους και θυσίες γενεών, όταν αποστρέψουµε το βλέµµα από αναίσχυντους δηµαγωγούς που περιφρονούν τους πολίτες και δυναµιτίζουν το µέλλον της χώρας για να διασώσουν τις ιδεοληψίες και την καρέκλα τους. Τότε θα βρούµε τους τολµηρούς και ικανούς πολιτικούς που είναι διατεθειµένοι να στρατευθούν και να εργαστούν για την υπόθεση αυτή που µας αφορά όλους.

Η κυρία Βάσω Κιντή είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου