ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Παρατηρητήριο

Για να μην έχετε απορίες περί της κυρίαρχης ιδεολογίας του έθνους μετά τη μεταπολίτευση, σας παρουσιάζω τις κεντρικές ιδέες των θεμάτων της έκθεσης στις εισαγωγικές εξετάσεις του γενικού λυκείου στο διάστημα 2000-2017. Ένα διάστημα με όλες τις πολιτικές παρατάξεις να έχουν παρελάσει από την εξουσία.

2000: Η παιδεία ως μέσο διαφύλαξης των ιδανικών της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης
2001: Ο ρολος του διανοούμενου στη σύγχρονη εποχή της εξειδίκευσης και της κατανάλωσης
2002: Η μοριακή βιολογία και η γενετική ως ανθρώπινη ματαιοδοξία προς αποφυγήν
2003: Οικολογική κρίση ανισότητα κατανομής πόρων, κατανάλωση, αληθινή δημοκρατία κλπ
2004: Ο σύγχρονος δάσκαλος απέναντι στην επαναστατημένη νεολαία
2005: Η αξία των ομαδικών αγωνισμάτων έναντι των ατομικών
2006: Η μεγάλη ακούραστη ψυχή του πνευματικού δημιουργού
2007: Ο κοινωνισμός ενάντια στον ατομισμό
2008: Η αξία της Παράδοσης
2009: Το βιβλίο ως μέσο άμυνας κατά των ΜΜΕνημέρωσης
2010: Ο φόβος να χάσεις τη δουλειά σου λόγω τεχνολογικών εξελίξεων και η ανάγκη της αυτομόρφωσης
2011: Η βόμβα της πληροφορίας
2012: Η αρχαία τέχνη ως πρωτοπόρα και ζωντανή…
2013: Η αποξένωση μεταξύ των ανθρώπων λόγω της τεχνολογίας
2014: Η αξία της Ανθρωπιάς
2015: Οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης
2016: Η φιλία
2017: Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρωπισμού που διασύρονται στις μέρες μας και η ευθύνη της επιστήμης και της τεχνολογίας

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 8 Μαρτίου 2012

Το πιθάρι των Δαναΐδων, του Στρατή Ψάλτου




Αν η κατανόηση του προβλήματος που ζούμε ως ελληνική κοινωνία περιοριστεί σε οικονομικούς όρους και οικονομικές προσεγγίσεις, τότε θα είναι μία προβληματική κατανόηση. Αν η κατανόηση δεν έρθει αντιμέτωπη με την πραγματική ουσία του προβλήματος που ζούμε, θα είναι καταδικασμένη να προτείνει πράγματα που η εφαρμογή τους θα χάνεται μέσα σ’ ένα πιθάρι των Δαναΐδων, δηλαδή μέσα σ’ ένα πιθάρι χωρίς πάτο. Παρατηρώ το πλήθος των οικονομικών προσεγγίσεων και των οικονομικών μέτρων που προτείνονται από οικονομολόγους και πολιτικά κόμματα, και αισθάνομαι πως μέσα σε όλα αυτά αγνοείται και χάνεται η ουσία του προβλήματος.
Ο Στέλιος Ράμφος είναι από τους λίγους θεωρητικούς που, ενώ προσεγγίζουν την κρίση που ζούμε, δε χάνονται μέσα σε αυτή την παραπλανητική προσέγγισή της με οικονομικούς όρους. Αναφέρομαι για μια ακόμη φορά σε αυτόν με αφορμή την πρόσφατη ομιλία του, 16 Φεβρουαρίου 2012, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με θέμα «Time out: η ελληνική αίσθηση του χρόνου». Στο παρόν «Έμβολο» θα προσπαθήσω να μιλήσω με αφορμή αυτή την ομιλία. «Αντιμετωπίζω την κρίση μας κυρίως ως κρίση πνευματική και δευτερευόντως δημοσιονομική», λέει ο Ράμφος. «Επομένως, και τα καλύτερα δημοσιονομικά μέτρα, αν δεν άρουν τις προϋποθέσεις της πνευματικής κρίσης, αυτή θα αναπαράγει τον εαυτό της.»

Το γεγονός ότι θα σκεφτούμε το πρόβλημα της κρίσης με όρους πνευματικούς μάς επιτρέπει να καταλάβουμε και να αιτιολογήσουμε μια σειρά από συμπτώματα, όπως είναι η αντίθεση των πολιτών προς το κράτος και του κράτους προς τους πολίτες, οι πελατειακές σχέσεις, η διαφθορά, το βόλεμα και σε τελευταία ανάλυση η κρίση εμπιστοσύνης, καθώς μία βασική έκφραση του προβλήματος ως πνευματικού προβλήματος είναι η διάχυτη κρίση εμπιστοσύνης. Δεν είναι τυχαίο ότι η σημερινή έκφραση της κοινωνικής δυσφορίας προσλαμβάνει τη μορφή απουσίας εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας προς το υπάρχον κυρίαρχο πολιτικό σύστημα.
Η απουσία εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας έχει φέρει ένα σκοτείνιασμα του κόσμου. «Τι εννοούμε με τη λέξη κόσμος, όταν μιλάμε για το σκοτείνιασμα του κόσμου;», ρωτάει ο Martin Heidegger στην «Εισαγωγή στη Μεταφυσική» (1935). «Κόσμος είναι πάντοτε ο πνευματικός κόσμος… Σκοτείνιασμα του κόσμου σημαίνει αποδυνάμωση του πνεύματος, τη διάλυσή του, το διασκορπισμό του, την απώθησή του, την παρανόησή του» (ελληνική μετάφραση, σ. 75). Είναι αποφασιστικής σημασίας το γεγονός της μεθερμηνείας του πνεύματος σε εξυπνάδα. Το πνεύμα, παραφθαρμένο σε εξυπνάδα, περιπίπτει στην κατάσταση του εργαλείου που εξυπηρετεί μια σειρά από επιμέρους συμφέροντα, αλλά σίγουρα όχι το συλλογικό συμφέρον και το συλλογικό Αγαθό. Έτσι, υπάρχουν επιχειρηματίες που χρησιμοποιούν την εξυπνάδα τους για να εκμεταλλευτούν τους εργαζομένους και να εξαπατήσουν το κράτος. Υπάρχουν πολιτικοί που χρησιμοποιούν την εξυπνάδα και τη ρητορεία τους για να εξαπατήσουν τους πολίτες, να βλάψουν το κράτος και να εξυπηρετήσουν μια σειρά από επιμέρους συμφέροντα που θα τους εξασφαλίσουν την πολιτική τους επιβίωση και τον ατομικό τους πλουτισμό. 

Υπάρχουν επαγγελματίες του ιδιωτικού ή υπάλληλοι του δημοσίου τομέα που χρησιμοποιούν την εξυπνάδα τους για την εξυπηρέτηση των συντεχνιακών ή ατομικών τους συμφερόντων εις βάρος του συλλογικού συμφέροντος.
Έναντι αυτών των ποικίλων παρερμηνειών του πνεύματος, ο Martin Heidegger θα διακρίνει το πνεύμα από την κενή οξυδέρκεια και το ανεύθυνο παιχνίδι της εξυπνάδας και θα ορίσει το πνεύμα ως διάνοιξη (Erschlossenheit): πνεύμα είναι η διάνοιξη του ανθρώπου προς την κατεύθυνση της συλλογικής αρμονίας. Η διάχυτη έλλειψη εμπιστοσύνης δείχνει το μέγεθος της πνευματικής ασθένειας ως άρνηση αυτής της διάνοιξης και ως προσκόλληση σε επιμέρους συμφέροντα.
Την κατάσταση αυτή δεν μπορούν να θεραπεύσουν με κανέναν τρόπο τα δύο κόμματα (Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ) που τώρα συγκυβερνούν και σχεδιάζουν ήδη τη μετεκλογική τους συνεργασία. Η προσκόλλησή τους μέσα στην παθογένεια είναι αθεράπευτη. Το ίδιο ανίκανα να θεραπεύσουν την πνευματική ασθένεια της ελληνικής κοινωνίας είναι και εκείνα τα κόμματα της Αριστεράς (Κ.Κ.Ε. και ΣΥΡΙΖΑ), που στο όνομα της καταπολέμησης του κεφαλαίου έχουν κάνει επάγγελμά τους χρόνια τώρα την αδιάκριτη προστασία διαφόρων συντεχνιακών συμφερόντων εις βάρος του συλλογικού συμφέροντος, επιλέγοντας με αυτόν τον τρόπο ως λύση την απομόνωση της ελληνικής κοινωνίας παρά την εξυγίανσή της. Η πολιτική δύναμη που θα κατανοήσει το πνευματικό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας και θα μεθοδεύσει τη διάνοιξη των επιμέρους συμφερόντων μέσα στο συλλογικό Αγαθό, θα είναι κι εκείνη που θα έχει κατορθώσει να βάλει έναν πυθμένα στο πιθάρι των Δαναΐδων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου