ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 2 Απριλίου 2013

ΟΙ σιωπηλοί




από το blog  ΠΛΗΚΤΡΟλογίες

Δεν θα υπήρχε καμιά ανάγκη γι’ αυτό το κείμενο αν, τελικά, οι «βουβοί» δεν είχαν επιβάλει τη θέλησή τους. Αν οι «άλαλοι» δεν διατυμπάνιζαν τόσο εκκωφαντικά την αφωνία τους. Αν οι «σιωπηλοί» του Γιώργου Γραμματικάκη δεν ανέδυαν –ελέω του διαδικτύου– και πάλι τη διαχρονική φωνή τους.

Δεν ξέρω αν πρέπει να χαρώ ή να λυπηθώ, δεν ξέρω αν θα πρέπει να ξεδιαλύνω αυτό το μπερδεμένο συναίσθημα, να λύσω αυτόν τον κόμπο στο λαιμό, να «λύσω» το χειρόφρενο του ειρμού και της καθημερινότητας και να γυρίσω πίσω, στο 2003, τότε που με συγκίνηση πρωτοδιάβασα αυτό το υπέροχο κείμενο. «Η επανάσταση των σιωπηλών».

Τότε που η διαπάλη για τη δικαίωση ή όχι του αγώνα είχε κοπάσει από χρόνια κι οι μετερχόμενοι της πολιτικής ζωής και του δημόσιου βίου είχαν εν πολλοίς τακτοποιήσει τα βιλαέτια και τις επιρροές τους. Τότε, που σήμερα, ονομάσαμε με προχειρότητα κι αφέλεια «εποχή της ευμάρειας». Τότε που είχαμε ηγέτες και δεν είχαμε οικονομικά προβλήματα. Τότε που η «περήφανη» φωνή μας έφτανε απ’ άκρη σ’ άκρη στην οικουμένη κι οι «σιωπηλοί» ήταν μια παράφωνη μειοψηφία.

Πόσο μακρινή είναι άραγε εκείνη η εποχή; Για πολλούς δεν υπήρξε κάν. Όπως για όλους μας δεν υπήρξαν και «σιωπηλοί».

Δεν υπήρξαν, γιατί οι άνεργοι, που είναι πια εκατοντάδες χιλιάδες κι εκατομμύρια ψυχές, καρτερούν εις μάτην τις επενδύσεις. Γιατί το περιβάλλον προστατεύεται ακόμα με νόμους και διατάγματα. Γιατί η τιμιότητα κλείστηκε ερμητικά ανάμεσα σε ματοτσίνορα που τα θάμπωσε η «διαφάνεια».  Γιατί τα όνειρα για μια δίκαιη συγκρότηση του κοινωνικού ιστού, για μιαν αύρα παιδείας ουσιαστικής, για ενίσχυση των δημοκρατικών δυνάμεων έγιναν εφιάλτες. Γιατί οι στατιστικές κι αριθμοί έγιναν ο βρόγχος του βίου, της ζωής της ίδιας.

Ψάχνουμε σήμερα κι ανακαλύπτουμε καθημερινά αιτίες, διαπιστώνουμε αφορμές, μιλάμε, γράφουμε, ψάχνουμε. Φτάσαμε στους «σιωπηλούς», τους «επαναστάτες» μιας άλλης εποχής, που όμως είναι κάθε εποχής. Η ενοχλητική ίσως τότε «σιωπή» τους χαλούσε το image μιας κοινωνίας που ζούσε τον ίλιγγο της οχλοβοής και το ξεφωνητό της έπαρσής της. Ο ρομαντισμός τους μείωνε το status των «πνευματικών ταγών» και σκίαζε τα λάβαρα της επανάστασης του τίποτα.

Όσοι από μας σήμερα ονειρευόμαστε επαναστάσεις, ανατροπές κι ανακαλύπτουμε τους «σιωπηλούς», ας ξεκινήσουμε από ‘κει. Ποτέ δεν είναι αργά. Πριν ορμίσουμε σε πλατείες και ζωστούμε τα φισεκλίκια, ας αδράξουμε μια στάλα απ’ τη σιωπή και τη σύνεση των «σιωπηλών» του Γιώργου Γραμματικάκη, ας διαβάσουμε λέξη τη λέξη κι ας κοιταχτούμε ύστερα στον καθρέφτη αναζητώντας μέσα στην παγωμένη σιωπή του τη δύναμη να ψάξουμε το δρόμο για την ουτοπία και την ελπίδα, το δρόμο για τον έρωτα και τη ζωή.
Για να διαψεύσουμε την υπόκωφη κι απειλητική κραυγή της βίας και να δυναμώσουμε την ένταση της προσπάθειας για τη δικαίωση των προσδοκιών των νέων (και όχι μόνο).

Σ.Σ.: Το κείμενο του Γιώργου Γραμματικάκη «Η επανάσταση των σιωπηλών» το είδα για πρώτη φορά δημοσιευμένο στην ειδική έκδοση της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» για τα 30 χρόνια απ’ την επέτειο του Πολυτεχνείου τη Δευτέρα 17-11-2003

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου