ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 3 Μαρτίου 2014

Υπάρχει κίνδυνος να πάνε χαμένες οι θυσίες του ελληνικού λαού;




του Κώστα Καλλίτση από την Καθημερινή

Υπάρχει κίνδυνος να πάνε χαμένες οι θυσίες του ελληνικού λαού;

Πολλά μπορούν (και πρέπει) να ειπωθούν για το πώς φτάσαμε στο ξέσπασμα της κρίσης, ποια ήταν η αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών, του ημεδαπού πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας, όταν οι αγορές αρνήθηκαν να συνεχίσουν να μας δανείζουν. Πέραν της πολιτικής υπάρχει, ωστόσο, και η οικονομία. Κι η αλήθεια είναι ότι η κρίση δεν ήρθε ως αποτέλεσμα μιας «λαθεμένης» πολιτικής. Ηταν η βίαιη εκδήλωση της εξάντλησης ενός ολόκληρου μοντέλου ανάπτυξης, κρίση του μοντέλου παρασιτικού καπιταλισμού με τα παρακολουθήματά του – διευρυμένες ανισότητες, βαθιά διαφθορά, στέγνωμα της δημοκρατίας σε ένα καθεστώς με καταθλιπτική την κυριαρχία στη λήψη των αποφάσεων μιας ευάριθμης ομάδας πλούτου-media-εξουσίας.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, αυτό το μοντέλο συρρικνώθηκε αλλά επιβιώνει. Και καθιστά τις συνέπειες της ύφεσης πιο επώδυνες και παρατεταμένες. Οι θυσίες θα πάνε χαμένες εφόσον αυτό το μοντέλο καταφέρει να διασωθεί. Οπως επιχειρείται.

Οι μεταρρυθμίσεις με θετικό κοινωνικό και παραγωγικό φορτίο καρκινοβατούν, η ίδια η έννοιά τους διασύρεται καθώς επικολλάται σε δήθεν μεταρρυθμιστικά μέτρα, που είναι προσανατολισμένα στο βαθύ παρελθόν της Ελλάδας της «φτηνής εργασίας». Το κοινωνικό κράτος υποχωρεί παρατώντας τις υποχρεώσεις του στα κοινωνικά δίκτυα αλληλεγγύης, το κράτος απουσιάζει όλο και συχνότερα εκεί όπου και όταν το χρειάζεσαι, πιο δαιδαλώδες και εχθρικό, δαπανά λιγότερα αλλά το πλέγμα μιας κακής γραφειοκρατίας μεγαλώνει, ταλαιπωρεί την ανάπτυξη και την κοινωνία περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Ξένα κεφάλαια δεν αγγίζουν την Ελλάδα, οι τράπεζες δεν διευκολύνουν τη μεταφορά πόρων σε δυναμικούς τομείς, οι περιορισμένοι πόροι εγκλωβίζονται σε αδιαφανείς ρυθμίσεις και στην απροθυμία του τραπεζικού κατεστημένου να συγκρουστεί με συμφέροντα που πλούτισαν κλέβοντας τις επιχειρήσεις τους και τώρα τις ρίχνουν στον Καιάδα. Η προϋπάρχουσα παραγωγική δυναμικότητα καταστρέφεται, νέα δυναμικότητα δεν δημιουργείται.

Ο ελληνικός λαός έχει κάνει τεράστιες θυσίες. Αλλά, το άρρωστο πολιτικό σύστημα δεν τις σεβάστηκε. Στα τέσσερα χρόνια περίπου, αφότου οι αγορές αρνήθηκαν να μας δανείζουν, αυτό που κυρίως έλειψε δεν ήταν τα λεφτά – έτσι ή αλλιώς, η τρόικα μας δανειοδοτεί με 220 δισ. ευρώ περίπου. Αυτό που έλειψε ήταν η βούληση να τελειώνουμε με το μοντέλο του παρασιτικού καπιταλισμού.

Ελλειψε η βούληση να καταρτιστεί ένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο για τη μετά-την-κρίση-Ελλάδα, με τεκμηρίωση και με τη φιλοδοξία της ευρύτερης δυνατής εθνικής συνεννόησης. Αποτέλεσμα, η χώρα να σύρεται ακυβέρνητη, με βασικές παθογένειες (ανισότητες, ανομία, διαφθορά...) να μένουν ως δομές άθικτες, με τη δικαιοκρατία και τη δημοκρατική λειτουργία σε υποχώρηση. Η χώρα φτωχαίνει και φθηναίνει, οι αξίες καταρρέουν σιωπηρά, έτσι χωρίς σχέδιο ανοίγει τον δρόμο της η καταστροφή-χωρίς-δημιουργία.

Σήμερα ακόμη, αντί να κυριαρχεί μια αγωνιώδης προσπάθεια για την επεξεργασία ενός σχεδίου και μιας στρατηγικής για την οικοδόμηση ενός νέου μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης, τον τόνο δίνουν προεκλογικές τακτικές για την εξουσία, κραυγές λαϊκισμού και «συνιστώσες της ανοησίας». Ο παρασιτισμός σαρκάζει.

Δεν είναι τα λεφτά το πρόβλημα. Λεφτά για να χρηματοδοτήσουν ένα νέο παραγωγικό μοντέλο υπάρχουν. Δεν εννοώ την εσωτερική αποταμίευση (αυτή είναι μικρή και απομειώνεται...) αλλά την τεράστια ρευστότητα, τις μάζες των διεθνών κεφαλαίων που αναζητούν κερδοφόρες τοποθετήσεις παντού και, δη, στον ευρωπαϊκό νότο. Αλλά, δεν τα προσελκύουμε, παρά μόνον κατ’ εξαίρεση. Γιατί; Οι μελετητές της Τράπεζας της Ελλάδας έχουν καταγράψει τις επτά διαρθρωτικές αιτίες: (α) Μη προβλέψιμο φορολογικό σύστημα (β) ασταθές κανονιστικό πλαίσιο (γ) καθυστερήσεις στη δικαστική επίλυση διαφορών (δ) χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες (ε) έλλειψη διαφάνειας και διαφθορά (στ) ανεπάρκεια σύγχρονων υποδομών και (ζ) δυσλειτουργίες και ακαμψίες στην αγορά εργασίας. Από όλα αυτά, έχει αλλάξει μόνο ένα: Εχει διαλυθεί η αγορά εργασίας και έχουν καταρρεύσει οι αμοιβές της μισθωτής εργασίας. Ετερον σημαντικό, ουδέν.

Ο κίνδυνος μιας Ελλάδας φτωχότερης αλλά και παραγωγικά αδύναμης, που θα σέρνει τα πόδια της την επόμενη 10ετία, είναι ορατός. Η απειλή της διάσωσης του παρασιτισμού, υπαρκτή. Αν το καθεστώς του παρασιτισμού καταφέρει να επιβιώσει και αυτής της κρίσης, τότε οι θυσίες του ελληνικού λαού θα έχουν πάει χαμένες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου