ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 30 Μαΐου 2014

Μη θετική χώρα


 του Κίμωνα Χατζημπίρου από τα ΝΕΑ

Η θετική φιλοσοφία υιοθετείται σήμερα από την πλειονότητα του επιστημονικού κόσμου. Αναδεικνύει την ανθρώπινη εμπειρία και λογική, αποτελώντας τη βάση της προόδου των τριών τελευταίων αιώνων. Η μεθοδολογία των θετικών επιστημών έχει αποδειχτεί κατάλληλη για την αντιμετώπιση προβλημάτων, είτε καθημερινής ζωής είτε παγκόσμιων. Στην καθ’ ημάς Ανατολή όμως, το νεωτερικό πνεύμα της έρευνας, του πειράματος, της κριτικής αναδιάταξης συσσωρευμένης εμπειρίας (Αξελός, Άρδην, 2000) βρήκε περιορισμένη ανταπόκριση. Στην Ελλάδα, η απουσία του θετικιστικού παραδείγματος στερεί την εκπαίδευση από τη λογική υποβολής των φαινομένων στη βάσανο της αντικειμενικής παρατήρησης και της κριτικής. Μεγάλο μέρος της νεοελληνικής κοινωνίας έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να επιζητεί δογματισμό. Μέρος της γνώσης εξακολουθεί να κυριαρχείται από συντηρητικούς κύκλους, με ιδεολογικό υπόβαθρο θεολογικού τύπου. Παραδοσιακά στραμμένοι  προς το αρχαιοελληνικό ή το βυζαντινό παρελθόν, εμπλουτίστηκαν στη συνέχεια με νοσταλγούς του υπαρκτού σοσιαλισμού και πρόσφατα με οπαδούς ενός νέoυ πράσινου δογματισμού. Τόσο η μέθεξη με τον παραδοσιακό ελληνοχριστιανισμό όσο και η βίωση κάθε είδους ολοκληρωτισμών λενινιστικού τύπου συγκινούν πολιτικά. Συνακόλουθη και η σημερινή έξαρση του βίαιου φαιού ολοκληρωτισμού. Η παράδοξη συμπόρευση ιδεολογικών τάσεων τόσο ξένων μεταξύ τους έχει ένα κοινό παρονομαστή: την δογματική πρόσληψη της πραγματικότητας πάνω σε κοινό εθνολαϊκιστικό υπόβαθρο.

Η επιβίωση δογματικής ροπής στο νεοελληνικό περιβάλλον, από τις συνθήκες της Βαλκανικής του 18ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 21ου, είναι εντυπωσιακή. Εκδηλώνοντας αλλεργία προς μια κριτική αντίληψη των πραγμάτων, αρνούμαστε την ανοικτή κοινωνία, τον πολιτικό και οικονομικό φιλελευθερισμό, τη μεταρρυθμιστική λογική, τον επιστημονικό πολιτισμό. «Ξεχνάμε» πως το ήθος της επιστημονικής μεθόδου, το πνεύμα που μένει ανοικτό στο ενδεχόμενο του λάθους, η αποδοχή ότι καμιά «αλήθεια» δεν εξαιρείται από την υποχρέωση να υποβληθεί σε εμπειρικό έλεγχο είναι αξίες που αναχαιτίζουν το φανατισμό, τη μισαλλοδοξία, τη βία.  Κατά τον Κολακόφσκι, στα προγράμματα όλων των θετικιστών διακρίνεται ένα κάλεσμα για ανεκτικότητα και μετριοπάθεια. Εχθρεύονται τον ολοκληρωτισμό και το ρατσισμό, κλίνοντας προς σοσιαλδημοκρατικές θέσεις. Προβάλλοντας μια ανθρωπιστική διαμαρτυρία σ’ ένα αιματηρό κόσμο, θεωρούν ότι η διάδοση της επιστημονικής νοοτροπίας θα αποτελούσε αποτελεσματικό αντίδοτο κατά της μανίας των φανατικών ιδεολόγων.      

Η διεθνής ενασχόληση με την κλιματική αλλαγή είναι παράδειγμα για την αξία της θετικής μεθοδολογίας. Η συντριπτική πλειονότητα των σχετικών επιστημόνων σε όλο τον κόσμο θεωρούν ότι είναι πολύ πιθανό ν’ αλλάξει το κλίμα λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η μορφωμένη ανθρωπότητα δίνει προτεραιότητα στο ζήτημα αυτό, μια αναζήτηση του climate change στο Διαδίκτυο δείχνει δισεκατομμύρια αναφορές. Η υιοθέτηση αυτής της πρόβλεψης των ειδικών προϋποθέτει αποδοχή της επιστημονικής μεθόδου και, εφόσον οι πιθανότητες είναι ισχυρές, επιβάλλει ν’ αναληφθούν προληπτικές δράσεις με εφαρμογή κατάλληλης τεχνολογίας. Η αρχή της πρόληψης βασίζεται σε κατ’εξοχήν λογική διεργασία, απαιτεί θετική σκέψη και  βρίσκεται στον αντίποδα ανορθολογικών προλήψεων και εμμονών.

Η κλιματική αλλαγή θα ήταν καταστροφική για την Ελλάδα. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα εξαφάνιζε τις παραλίες της, η θέρμανση της ατμόσφαιρας θα αποδεκάτιζε τα δάση της (οι μεγάλες πυρκαγιές του 2007 είναι ισχυρή ένδειξη) και οι αυξημένοι καύσωνες θα έκαναν αβίωτα τα αστικά κέντρα. Παρ’ όλ’ αυτά, πλήθος επιστημόνων, φοιτητών και, γενικά, μορφωμένων πολιτών θεωρούν την κλιματική αλλαγή ένα «κόλπο» του συστήματος, ενώ πολλοί διέπονται από τεχνοφοβία. Τα καλύτερα προληπτικά μέτρα για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής είναι οι ανανεώσιμες πηγές παραγωγής ηλεκτρισμού. Ωστόσο, αντιμετωπίζονται παράλογα από την νεοελληνική κοινωνία και το κράτος. Με διάφορα προσχήματα, ξεσηκώνονται σε όλη την χώρα ισχυρά κινήματα εναντίον των ανεμογεννητριών, μιας ώριμης τεχνολογίας με μεγάλες παραγωγικές δυνατότητες. Σκανδαλώδεις κρατικές επιδοτήσεις δόθηκαν τα προηγούμενα χρόνια στα φωτοβολταϊκά απλώς για να προσελκυσθούν ψηφοφόροι, με αποτέλεσμα οικονομικές ζημιές αλλά και σπίλωση της εικόνας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.  

Αυτές τις μέρες αναδεικνύονται δήμαρχοι, περιφερειάρχες, αυτοδιοικητικά συμβούλια και μέλη του Ευρωκοινοβουλίου. Τα θέματα ενέργειας και κλιματικής αλλαγής απασχολούν ζωηρά τις κυβερνήσεις και την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στην Ελλάδα θεωρούνται υπερβολικά εξειδικευμένα, δεν έχουν θέση στις πολιτικές συζητήσεις ούτε επηρεάζουν τα εκλογικά αποτελέσματα.   


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου