ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 11 Αυγούστου 2014

Το χρέος της Ευρώπης σε ισραηλινούς και παλαιστίνιους

  
Αντώνης Τριφύλλης, από Τα Νέα, 07/08/2014

«Σήμερα έχουμε μια γενιά αράβων, παλαιστινίων και ισραηλινών ηγετών που είναι ειδικοί στο να κατασκευάζουν τούνελ και τείχη. Κανείς τους δεν έμαθε να χτίζει γέφυρες και πύλες».
Thomas Friedmann, N.Y. Times

Η Ευρώπη έχει ιστορικό χρέος απέναντι στους χειμαζόμενους παλαιστινίους και στους ανασφαλείς ισραηλινούς πολίτες. Και το χρέος αυτό προέρχεται όχι μόνο από το Ολοκαύτωμα των Ναζί, αλλά και από τους διωγμούς και τον αντισημιτισμό σε πολλές χώρες. Από την εποχή προ Κρόμγουελ στην Αγγλία έως τους διωγμούς στη Ρωσία, στην Πολωνία και αλλού διαμέσου των αιώνων. Ολος ο κόσμος πάλι οφείλει στους Παλαιστινίους την εφαρμογή της απόφασης του ΟΗΕ για τη δημιουργία δικού τους Κράτους. Που η αδυναμία εφαρμογής της βύθισε σε δυστυχία έναν λαό υψηλού εκπαιδευτικού επιπέδου σε πόλεμο με το Ισραήλ και στον θρησκευτικό εξτρεμισμό που τον τρέφει.
Δυστυχώς, από τη δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν και μετά, η όποια λύση δεν είναι ορατή στον ορίζοντα μεσοπρόθεσμα, όπως γράφει και ο Τόμας Φρίντμαν στα «ΝΕΑ», μιας και  οι εξτρεμιστές από κάθε πλευρά «χτίζουν τούνελ και τείχη».
Τα στοιχεία που επιδεινώνουν την κατάσταση δεκάδες χρόνια οφείλονται σε βαθιά διαμορφωμένα αισθήματα. Οι μεν Ισραηλινοί αισθάνονται ανασφάλεια από τον όγκο των Αράβων που τους κυκλώνουν και από τον αυξανόμενο θρησκευτικό εξτρεμισμό που απαιτεί να πετάξουν τους Εβραίους στη θάλασσα. Οι δε Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι στόχος των αντιπάλων είναι να τους εκτοπίσουν από τα εδάφη τους, να τους εξαθλιώσουν ή να τους εξοντώσουν, εφαρμόζοντας ένα είδος ολοκαυτώματος.
Μεσοπρόθεσμα καμία από τις δύο ακραίες στρατηγικές δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Για διάφορους λόγους που όλοι γνωρίζουμε.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Σταϊνμάγερ διατύπωσε την άποψη ότι η εξαθλίωση και ο στραγγαλισμός της Γάζας οδηγεί τους Παλαιστινίους στον εξτρεμισμό και συνεπώς θα πρέπει να γίνει μια συντονισμένη προσπάθεια για την οικονομική ανόρθωσή τους. Που ειδικά στη Γάζα έχει οδηγήσει στην πλήρη σχεδόν καταστροφή των δικτύων της, των υπηρεσιών υγείας, των μεταφορών, οδηγώντας την περιοχή σε κατάσταση «Κράτους παρία» (failed state). Αλλά και ο πρόεδρος της Γαλλίας απευθυνόμενος στους εμπολέμους αναφέρθηκε στον θετικό ρόλο που έπαιξε το ευρωπαϊκό πείραμα στην κατάκτηση της ειρήνης στην Ευρώπη, καλώντας τους στην ουσία να εφαρμόσουν τις αρχές του. Δηλαδή διάλογο, αμοιβαία ανοχή και οικονομική συνεργασία. Γιατί μόνο έτσι θα επιτευχθεί διαρκής ειρήνη.


Πολλές προτάσεις έχουν διατυπωθεί για να σταματήσει η αιματοχυσία. Προσπάθησα να σκεφθώ μια εκδοχή που να σπάει τα πλαίσια που θέτει η λογική, εν είδει πνευματικής άσκησης. Μια λογική που δεν είναι ρεαλιστική, αλλά ανταποκρίνεται στις αρχές του ψυχολογικού τεστ των «εννέα σημείων». Σύμφωνα με το τεστ, καλούμαστε να συνδέσουμε με τέσσερις συνεχείς γραμμές εννέα σημεία που τοποθετούνται σε τρεις παράλληλες σειρές ανά τρία. Λύση δεν υπάρχει, αν δεν βγούμε από το πλαίσιο που καθορίζουν τα εννέα σημεία. Μόνο αν σπάσουμε το πλαίσιο υπάρχει λύση. Στην άσκηση λοιπόν επιδιώκεται να «συμβιβασθούν» οι δύο βασικές πεποιθήσεις των δύο λαών. Η ανασφάλεια και ο φόβος της εκδίωξης.
Φαντασθείτε, λοιπόν, η διεθνής κοινότητα να αποφάσιζε να αναλάβει την αμυντική προστασία του Ισραήλ και την οικονομική ανάπτυξη της Παλαιστίνης. Φαντασθείτε η Ευρωπαϊκή Ενωση να πρότεινε στο Ισραήλ την ένταξή του κατʼ εξαίρεση στην ΕΕ. Με όρο την αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης. Αλλά και την εγγύηση των συνόρων του με πολεμικό βραχίονα το ΝΑΤΟ. Ταυτόχρονα ένα γενναίο σχέδιο Μάρσαλ και μια τελωνειακή ένωση με την Παλαιστίνη, αλλά και την κινητοποίηση πολλών ευρωπαϊκών μηχανισμών προς όφελός της, θα έδινε τη δυνατότητα ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης Γάζας και τη γρήγορη άνοδο του βιοτικού επιπέδου των Παλαιστινίων. Φαντασθείτε, τέλος, να εφαρμόζονταν οι τέσσερις αρχές της ΕΕ (ελευθερία διακίνησης προσώπων, κεφαλαίων, αγαθών και εμπορευμάτων) και οι αρχές του Διαφωτισμού στην περιοχή.
Το Ισραήλ θα ήταν ένα σημαντικό μέλος της Ενωσης με θετική συνεισφορά σε θέματα εκπαίδευσης και τεχνολογίας, εμπορίου και ανάπτυξης. Και η Παλαιστίνη ένα κράτος πρότυπο για πολλές αραβικές χώρες.
Μια τέτοια κίνηση θα ήταν και το παράδειγμα για να ακολουθήσει ο αραβικός κόσμος τις αρχές που είπαμε. Ο κόσμος του Ισλάμ, δεν πρέπει να ξεχνάμε, κάποια στιγμή της παγκόσμιας Ιστορίας υπήρξε ένας από τους τρεις πόλους οικονομικής ισχύος της ανθρωπότητας. Μέσα από το εμπόριο, την επιστήμη και την τέχνη. Και περιέπεσε σε μαρασμό με την οθωμανική κατοχή. Θα μπορούσε και σήμερα να ξαναβρεί την αίγλη του ακολουθώντας τα υπόδειγμα της ΕΕ, προσαρμοσμένο στις δικές του ανάγκες. Ολη αυτή η προσπάθεια θα στοίχιζε λιγότερο από ό,τι οι ανθρωπιστικοί και άλλοι πόλεμοι στους οποίους εμπλέκονται κατά καιρούς Δύση και Ανατολή. Κι έτσι να διαψεύσουμε τον μακαρίτη Χάντιγκτον.
Με όλα αυτά, κατανοώ ότι θα σκεφθείτε «πάει αυτός, του έστριψε. Τον χτύπησε ο ήλιος στο νησί». Μα γιʼ αυτό αποφάσισα να δημοσιεύσω το μη ρεαλιστικό κείμενο Αύγουστο μήνα. Που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σχεδόν κλειστή και οι ξένες πρεσβείες σε διακοπές.
Το χρέος μας πάντως υπάρχει και πρέπει να το εξοφλήσουμε πριν να είναι πολύ αργά.

1 σχόλιο:

  1. Οποιαδηποτε παρομοια λυση , όπως καποιες που προτεινα και εγω , προυποθετουν την διαθεση των ελιτ της ευρωπης υπερ ενος σύγχρονου και ειρηνικου αραβικου κοσμου. Αλλα αυτος ηταν τοτε απειλη για την ευρωπη. Οικονομικη απειλη

    ΑπάντησηΔιαγραφή