ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 5 Σεπτεμβρίου 2014

Η 3η του Σεπτέμβρη: μια μικρή Συνθήκη των Σεβρών


Λίνα Παπαδάκη - Αντρέας Πετρουλακης από την Athens Voice
Η διακήρυξη της 3ης Σεπτεμβρίου δεν είναι ένα κείμενο που αφορά ένα κόμμα και τους οπαδούς του. Είναι η ιδρυτική πράξη μιας ολόκληρης εποχής για τη χώρα που γνώριζε για πρώτη φορά συνθήκες πραγματικής ελευθερίας. Το ΠΑΣΟΚ, το κόμμα-ψυχογράφημα του λαού μας, βρέθηκε εκεί για να μας συστήσει τον εαυτό μας, τι μπορούμε να την κάνουμε την ελευθερία αυτή τώρα που φεύγαμε από την παντοδυναμία του χωροφύλακα. Και πώς, απελευθερώνοντας όλες τις δημιουργικές δυνάμεις και τα ταπεινά μας ένστικτα, εμείς θα την οδηγούσαμε στην παντοδυναμία του συνδικαλιστή, του γιάπη, του φοροφυγά.
O δεξιά ήταν ο αναιμικός συμπαίκτης. Συντηρητική, θρησκόληπτη, οπισθοδρομική και φτωχή σε πρόσωπα και ιδέες, έδωσε στο ΠΑΣΟΚ τον πρωταγωνιστικό ρόλο του αναμορφωτή της κοινωνίας γιατί δεν έκανε ούτε τα στοιχειώδη που είχαν από χρόνια κάνει τα συντηρητικά κόμματα της Ευρώπης. Επί ΠΑΣΟΚ η κοινωνία έκανε άλματα. Συχνά στο κενό. Από τα σεντόνια που τύλιγαν τους μοιχούς μέχρι το νεύμα του αρχηγού στη Δήμητρα είχαν περάσει μόλις 20 χρόνια. Από τα πιστοποιητικά εθνικών φρονημάτων μέχρι τις αθρόες πελατειακές προσλήψεις, από την παντοδυναμία της πανεπιστημιακής έδρας μέχρι την ψήφο των φοιτητών στην ανάδειξη πρυτάνεων, από το λεωφορείο της γραμμής μέχρι το Καγιέν, από το κεραμίδι στο κεφάλι μέχρι την τριώροφη μεζονέτα, από το πατρικό στο χωριό μέχρι το εξοχικό στη Μύκονο, από το ραδιοφωνικό θέατρο της Δευτέρας μέχρι τον Προμηθέα Δεσμώτη στην πλατεία του χωριού, είχε περάσει μια ολόκληρη εποχή τροχάδην. Μοιάζει σαν να παράπεσε η αληθινή μας εποχή, «κάπου ανάμεσα Τρίτη και Τετάρτη».
Έγιναν σε λίγο χρόνο αλλαγές που σε άλλες χώρες πήραν πολλές δεκαετίες. Συμπυκνωμένη πρόοδος. Τα φρούτα που διατηρούνται στην ψύξη και βγαίνουν στο λιοπύρι μαραίνονται πριν ωριμάσουν. Η κοινωνία δεν μπόρεσε να μεταβολίσει τις αλλαγές που κατέκλυσαν τη ζωή μας για αυτό γέννησε τέρατα. Αναξιοκρατία, κομματικό κράτος, καταναλωτισμό, εξαχρείωση ηθών, οικονομικές φούσκες, διόγκωση της διαφθοράς. Αλλά και πραγματική ευημερία, κοινωνικό κράτος, επιχειρηματικότητα, κοινωνικές ελευθερίες, κοσμοπολιτισμό και εξωστρέφεια. Μια χώρα αντιφάσεων, δημιούργημα ενός αντιφατικού κόμματος που αντικατόπτρισε όσο κανένα άλλο το υπερεγώ του λαού. Αυτοκαταστροφικό αλλά με ζωώδες ένστικτο αυτοσυντήρησης, κενοτόμο αλλά μακάριο, υψηλόφρον αλλά ιδιοτελές, υψιπετές αλλά διονυσιακό, του μέγιστου στόχου αλλά της ελάσσονος προσπάθειας.
Από δίπλα ο φτωχός συγγενής, η δεξιά, μάθαινε ότι θα μπορούσε να επιβιώσει μόνο αν του μοιάσει (τελευταία φαίνεται ότι το πιστεύει και η αριστερά αυτό). Όμως η αξία του πρωτότυπου φαίνεται από τη γύμνια του αντίγραφου. Η ΝΔ του ύστερου Καραμανλή αντέγραψε μόνο τα λάθη του, δημιουργώντας ένα θλιβερό κομματικό υβρίδιο θρησκόληπτων, εθνικόφρονων σοσιαλιζόντων που επιτάχυνε την πορεία μας προς τον όλεθρο. Δεν είχε αντιληφθεί ότι το ΠΑΣΟΚ, όποτε οδηγούσε τη χώρα στα βράχια, άλλαζε πρόσωπα και πορεία – δύο περίοδοι διακυβέρνησης, δύο νέες γενιές στελεχών, δύο νέα σταθεροποιητικά προγράμματα της οικονομίας. Εξαερώθηκε όταν η μοιραία τρίτη γενιά φάνηκε ανίκανη να συντηρήσει το μύθο του.
Τηρουμένων των αναλογιών, η διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη ήταν η Συνθήκη των Σεβρών της κοινωνίας μας. ΄Εθεσε όρια πολύ πέρα από αυτό που ήμασταν μέχρι τότε αλλά και από αυτό που μπορούσαμε να πάμε, και εμείς πήγαμε ακόμα πιο πέρα χωρίς να την εφαρμόσουμε ποτέ. Η χώρα απογειώθηκε, έπαθε απώλεια στήριξης και προσγειώθηκε ανώμαλα. Η χρεοκοπία ήταν η Μικρασιατική Καταστροφή, το μνημόνιο ήταν η Λωζάνη. Με πολύ πόνο και μεγάλες αδικίες η Ελλάδα ήταν πια καταδικασμένη να περιοριστεί στα όρια των πραγματικών της δυνατοτήτων, που και πάλι ήταν αρκετά πιο μποστά από το σημείο που ξεκινήσαμε.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου