ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Βροχούλα

Βροχούλα

Παρατηρητήριο

Στην πρώιμη μεταπολίτευση τραγουδούσαμε αντάρτικα στις ταβέρνες και κατηγορούσαμε το ΚΚΕ ως προδοτικό για τη Βάρκιζα και την εν γένει αποτυχία του να μας κάνει Σοβιετία. Οι της ανανέωσης και του δόγματος βεβαίως. Σήμερα κάποιοι αριστεροί καλλιτέχνες δηλώνουν προδομένοι από το ΣΥΡΙΖΑ για τη δεξιά στροφή του, γιατί δεν έφυγε από την ΕΕ, γιατί δεν τίναξε τη χώρα στον αέρα. Γιατί ξέρουν ότι με τον αριστερισμό κανείς καλλιτέχνης δεν πείνασε. Ακόμα και δεξιός.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Μπορεί ο Κυριάκος να κάνει κάτι ανάλογο; Όχι το ίδιο βέβαια, απλά ανάλογο. Μπορεί να κάνει άνοιγμα στον όποιο αφρό της κεντρώας ή και ακομμάτιστης διανόησης και να την καλέσει να πάρουν μαζί την τύχη της τρύπιας βάρκας - χώρας στα χέρια τους; Να φωνάξει και τους απόδημους να βάλουν ένα χεράκι; Να βρει και να δώσει γήπεδο σε νεολαία; Αφήνοντας τα σκληρά κολάρα του γερασμένου κόμματος στον πάγκο; Μετά από την αριστεροδέξια καταιγίδα που μας κούρασε; \Leo Kastanas Athens Voice

Τρίτη, 5 Απριλίου 2016

Χρήστος Χωμενίδης: Κάλλιο να μαζεύεις κέρματα παρά να παίζεις πιάνο στου Μαξίμου


από του Capital
Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο πατριάρχης του ρεμπέτικου τραγουδιού, ο άνθρωπος που –όπως έχει αναγνωρίσει ο Γιώργος Ζαμπέτας "έστρωσε το τραπέζι της μουσικής μας και είπε σε όλους τους νεότερους "κοπιάστε-φάτε!”, ο Μάρκος της Φραγκοσυριανής δεν είχε μια εύκολη ζωή. Ούτε μιαν εύκολη σταδιοδρομία. Πολυτεχνίτης από παιδάκι, αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος και καλύτερος στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 όμως, ξανάπεσε σχεδόν στην αφάνεια. Το ύφος του θεωρήθηκε ξεπερασμένο. Οι δισκογραφικές εταιρείες έπαψαν να ενδιαφέρονται για τραγούδια του. Τα περίοπτα λαϊκά πάλκα δεν είχαν θέση για εκείνον. Τι να’κανε ο Μάρκος; Άρχισε να γυρνάει στις ταβέρνες από τραπέζι σε τραπέζι, με το μπουζούκι και με το πιατάκι για να ρίχνουν οι θαμώνες φραγκοδίφραγκα. Όταν ακόμα και τα φραγκοδίφραγκα έλειψαν, ο Μάρκος Βαμβακάρης εγκατέλειψε την τέχνη του και έγινε πλανόδιος μανάβης και διαλαλούσε με την εντελώς χαρακτηριστική φωνή του φρέσκα φρούτα. Δεν πήγε πάντως σε κανένα υπουργείο πολιτισμού, δεν ζήτησε επιχορήγηση, χρηματική αναγνώριση της καλλιτεχνικής του προσφοράς, ούτε του πέρασε από το μυαλό να αναρωτηθεί τι κάνει για εκείνον η πολιτεία. Υπουργείο Πολιτισμού στην Ελλάδα, άλλωστε, ακόμα δεν υπήρχε.
Ο Άγγελος Σικελιανός φλεγόταν από ένα ευρύτερο της ποίησής του ιδεώδες: Λαχταρούσε να κάνει ξανά τους Δελφούς παγκόσμιο πνευματικό κέντρο. Ομφαλό και πυρσό του ανθρώπινου πολιτισμού. Το όραμά του θα ηχούσε προφανώς ουτοπικό –παρανοϊκό- στα αυτιά του κάθε κλειδοκράτορα του δημόσιου ταμείου. Ευτυχώς υπήρχε η γυναίκα του, Εύα Πάλμερ. Νεοϋορκέζα, κληρονόμος μιας επιβλητικής περιουσίας, η Εύα Πάλμερ αγκάλιασε και χρηματοδότησε τη "Δελφική Ιδέα". Για να μπορέσει να αναβιώσει στο φυσικό του χώρο το αρχαίο δράμα, για να συναντηθεί ο Αισχύλος με τους ανθρώπους του 20ου αιώνα, η Εύα Πάλμερ μετέτρεψε τους Δελφούς σε πολιτιστικό εργοτάξιο. Επιστράτευσε τους πιο ταλαντούχους νέους της εποχής της. Ενεφύσησε το πνεύμα της και στους απλούς αγρότες της ευρύτερης περιοχής. Όχι μονάχα αυτό. Κατασκεύασε με δικά της έξοδα δρόμο, ο οποίος συνέδεε τους Δελφούς με την Ιτέα, ώστε να έχουν πρόσβαση στις Γιορτές οι ξένοι που η ίδια φιλοξενούσε σε ένα πλοίο στον Κορινθιακό. Οι πρώτες Δελφικές Γιορτές, το 1927, αντιμετωπίστηκαν με ευγενική αδιαφορία από το ελληνικό κράτος. Μόνο στις δεύτερες, το 1930, η επίσημη Ελλάδα εκπροσωπήθηκε από τον Ελεύθεριο Βενιζέλο. Τρίτες Δελφικές Εορτές δεν οργανώθηκαν. Η Εύα Πάλμερ επέστρεψε, πάμπτωχη, στην Αμερική.
Το Υπουργείο Πολιτισμού ιδρύθηκε το 1971, σαν μια πλατφόρμα προφανώς διάδοσης του χουντικού "ελληνοχριστιανισμού". Με την Μεταπολίτευση, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το απεκατέστησε ηθικά, τοποθετώντας επικεφαλής του τον Κωνσταντίνο Τσάτσο. Με την νίκη του Πασόκ το 1981, υπουργός πολιτισμού ανέλαβε, και παρέμεινε επί οχτώ ολόκληρα χρόνια, η Μελίνα Μερκούρη. 
Ό,τι εννοούμε ακόμα ως πολιτιστική πολιτική, ως θεμιτή –ή δέουσα- ανάμειξη του κράτους στις τέχνες και στα γράμματα αποτελεί παρακαταθήκη της αεικίνητης και υπερπληθωρικής Μελίνας. Εκείνη ίδρυσε και στήριξε τα ΔηΠεΘε, ώστε να φτάσει το θέατρο μέχρι τις εσχατιές της ελληνικής υπαίθρου. Εκείνη ενεψύχωσε και χρηματοδότησε παντοειδή δρώμενα, συμβατικά είτε πειραματικά. Εκείνη ενέκρινε γενναιόδωρες επιχορηγήσεις, τιμούσε έμπρακτα τους "ανθρώπους του πνεύματος", απαλλάσσοντάς τους από το άγχος του ταμείου. Εκείνη αντιλαμβανόταν το κράτος σαν έναν αστείρευτο μαστό για όποιον διαθέτει ταλέντο. Ή έστω φιλοδοξία. Ελάχιστοι της αντιστάθηκαν. Ανάμεσά τους, ο νεανικός της φίλος Μάνος Χατζιδάκις.
Κατά την τριακονταετία που προηγήθηκε των μνημονίων, συνέβαιναν στο χώρο του πολιτισμού σημεία και τέρατα. Σκηνοθέτες εισέπρατταν την αμοιβή τους από τις ταινίες που γύριζαν πριν καν εκείνες κόψουν έστω κι ένα εισιτήριο, παρακρατώντας ένα γενναίο ποσοστό από τα χρήματα που επενέδυαν ως συμπαραγωγοί το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και η ΕΡΤ. Διευθυντές ΔηΠεΘε απολάμβαναν αστρονομικούς μισθούς. Μουσικοί, χορογράφοι, συγγραφείς και μεταφραστές ψωμίζονταν από φεστιβάλ που διοργανώνονταν υπό την αιγίδα δημόσιων ή δημοτικών φορέων. Το πιο εξωφρενικό; Πολιτιστικός παράγων με κάποιο ποιητικό έργο ενέταξε κάποτε τον εαυτό του σε ένα πρόγραμμα αναπαλαίωσης σπιτιών επιφανών λογοτεχνών. Απέκτησε έτσι αιρ-κοντίσιον, καινούργιο παρκέ στο σαλόνι του και μάρμαρα στο μπάνιο του!
Δεν ισχυρίζομαι –προς Θεού!- πως δεν υποστηρίχθηκαν και πολύ ενδιαφέροντα έργα και πολύ προικισμένοι δημιουργοί. Ούτε τρέφω την ψευδαίσθηση πως τα ποσά τα οποία διασπάθισαν οι επιτήδειοι του πολιτισμού αποτελούν έστω και μια παρωνυχίδα από τις μίζες που δόθηκαν για την εθνική μας άμυνα. Πιστεύω απλώς ότι ο εναγκαλισμός του κράτους με την τέχνη –όσο ειλικρινής και τρυφερός κι αν είναι- της προξενεί εν τέλει ασφυξία.
Ο καλλιτέχνης για να είναι γόνιμος, πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση με τον εαυτό του και με τον κόσμο. Πρέπει να αμφισβητεί, να αυθαδιάζει, να ρισκάρει. Να αποτελεί τη ρωγμή του κάθε παγιωμένου, αυτάρεσκου συστήματος. Τον πονοκέφαλο του κάθε βολεμένου. Πώς είναι άρα δυνατόν να τον χαϊδεύει η οποιαδήποτε γραφειοκρατία; Μονάχα εκ του πονηρού θα το κάνει, για να παραστήσει την προοδευτική. Και για να τον ευνουχίσει.
Δεν υπάρχει θλιβερότερο θέαμα από τους ευνουχισμένους καλλιτέχνες, οι οποίοι –ανίκανοι να συγκινήσουν την αγορά, δηλαδή το κοινό- συνωθούνται στους διαδρόμους των υπουργείων. Ζητούν ακρόαση από κυβερνητικούς ή κομματικούς αξιωματούχους. Ποζάρουν σαν "πνευματικοί άνθρωποι". Σαν μπιμπελό, άλλοθι ευγενών προθέσεων και υψηλής ποιότητας. Κάλλιο να βγάζεις πιατάκι και να μαζεύεις κέρματα όπως ο Μάρκος Βαμβακάρης, παρά να παίζεις πιάνο στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ανέκαθεν, θα μού πείτε, η τέχνη είχε μαικήνες. Από την αρχαία Αθήνα, όπου οι πιο εύποροι υποχρεώνονταν να υποστηρίζουν το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων, μέχρι τη σύγχρονη όπερα. Από τους Πάπες που χρηματοδοτούσαν τον Μιχαήλ Άγγελο έως τις καλλιτεχνικές υποτροφίες του Ιδρύματος Ωνάση. Ακόμα και η Εύα Πάλμερ στάθηκε χορηγός των Δελφικών Γιορτών.
Υπάρχει, φρονώ, μια σημαίνουσα διαφορά: Οι μαικήνες κινούνται πάντοτε με κριτήριο το γούστο τους, καλό ή κακό. Το κράτος έχει ως πρώτιστο μέλημα τη διατήρηση της εξουσίας του. Για αυτό και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα ποτέ δεν επέτρεψαν να παραχθεί ενδιαφέρουσα τέχνη. Για αυτό και ο Στάλιν –ο οποίος διέθετε περιέργως οξύ λογοτεχνικό κριτήριο- σημείωσε όταν διάβασε το αριστούργημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκωφ "Μετρ και Μαργαρίτα": "Σπουδαίο βιβλίο. Να μην εκδοθεί ποτέ".  
Η κρατική υποστήριξη στον πολιτισμό οφείλει να είναι εντελώς απρόσωπη, ουδέτερη, απαλλαγμένη από πολιτικούς υπολογισμούς και προσωπικές προτιμήσεις των κυβερνώντων. Τα φεστιβάλ, οι πολιτιστικοί οργανισμοί, τα μουσεία να αυτοδιοικούνται. Κανείς υπουργός πολιτισμού να μην δικαιούται να εκφράζει γνώμη –πόσω δε μάλλον να επιλέγει- τον διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου ή του Φεστιβάλ Αθηνών. 
Ο κύριος Αριστείδης Μπαλτάς ξεσήκωσε θύελλα με την υπόθεση Γιαν Φαμπρ. Φαντάζεστε ο κύριος Τσίπρας να τον αντικαθιστούσε σε προσεχή ανασχηματισμό με τον Πάνο Καμμένο; Πόσοι άραγε επιχορηγούμενοι καλλιτέχνες δεν θα επαινούσαν την στροφή της κυβέρνησης προς την "ανόθευτη, πηγαία λαϊκότητα"; 
  
* Ο κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας 

2 σχόλια:

  1. Αρχικα να δηλωσω οτι δεν εχω αρκετες γνωσεις φιλοσοφιας. Ομως με την βοηθεια της βικιπαιδειας και αποσπασματικων αναγνωσεων μου καταληγω οτι η πολιτικη δραση του Υπουργου,ομοτιμου καθηγητη φιλοσοφιας στο ΕΜΠ τοσο στην δημιουργια πολιτιστικής διαταραχής με την επιλογη του Φαμπρ, οσο και στο προηγουμενο Υπουργειο,με την δηλωση του περι αριστείας* , βασιζεται στους φιλοσοφους της αποδομησης και ειδικοτερα στην εννοια της διάσπασης (“breakdown**” )

    [*»Η αριστεία είναι ρετσινιά… είναι μια στρεβλή φιλοδοξία …. μπορεί να μετατραπεί σε βαρύ φορτίο (σε πολλαπλά επίπεδα) στο οποίο ο αριστεύσας θα νιώθει ότι πρέπει να ανταποκρίνεται σε κάθε κρίσιμες εξετάσεις στη μετέπειτα ζωή του». Αριστείδης Μπαλτάς, Υπουργός Παιδείας ]

    [**δηλ. την διακεκομμένη στιγμή της συνήθους, πρότυπης, άνετης “ύπαρξης εντός του κόσμου”… προτείνοντας μια διαφορετική γλώσσα για τις περιπτώσεις όπου ανακύπτουν `προβλήματα. Oι διασπάσεις εξυπηρετούν μια εξαιρετικά σημαντική γνωσιακή λειτουργία, αποκαλύπτοντας τη φύση των πρακτικών και του εξοπλισμού μας, που τους καθιστούν `παρόντες-στο-χέρι/ παρευρισκομενα (present-at-hand)» για εμάς, …Υπό την έννοια αυτή [η διάσπαση] λειτουργεί με θετικό μάλλον παρά αρνητικό τρόπο. ]

    Ο Υπουργος, μαλλον χρησιμοποιει, σε κοινωνικο επιπεδο πρακτικες , αναλογες με αυτο που συμβαινει σε προχωρημενα επιχειρηματικα περιβαλλοντα. Ενώ το χάος παράγεται φυσιολογικά σε µια επιχείρηση όταν αυτή αντιμετωπίζει µια πραγματική κρίση, … µπορεί επίσης να παραχθεί εσκεμμένα όταν οι επικεφαλής της επιχείρησης προσπαθούν να προξενήσουν µια «αίσθηση κρίσης», µεταξύ των µελών της θέτοντας προκλητικούς στόχους (Nonaka & Takeuchi, 1995). Αυτό το χάος που δημιουργείται σκόπιµα , ονοµάζεται «δηµιουργικό χάος»*** και αυξάνει την ένταση στο εσωτερικό της επιχείρησης, ώστε να επικεντρωθεί η προσοχή των µελών στον ορισµό του προβλήματος και την επίλυση της κατάστασης κρίσης.

    ***Αν ο Γιανης Βαρουφακης δεν εμπιπτει σε αλλη σφαιρα:-), ενθυμουμαι τον ορο «δηµιουργικό χάος»,που χρησιμοποισε ως Υπ. Οικ. το α εξ. του 2015.

    Το ερωτημα μου ειναι πως μπορει να λειτουργησει η θεωρια της διάσπασης (“breakdown” ) σε μια κοινωνια σε βαθεια κριση/χαος, ηδη απο το 2009, προσθετοντας πραγματικες κρισεις/κινδυνους/χαος (Γιανης Βαρουφακης) ή δευτερευουσες κρισεις ομως η αποδομηση της αριστειας και η δημιουργια πολιτιστικου σοκ (Αριστειδης Μπαλτας).

    Αντ ‘ αυτου θα προτεινα λελογισμενη προσθετη χρηματοδοτηση του Φεστιβαλ Αθηνων, Υποτροφιες/χορηγιες σε νεα θεατρικα/καλλιτεχνικα σχηματα και πολλα διεθνη summer schools για καλλιτενχικη οσμωση.

    Στα θεματα παιδειας οι αποψεις μου ειναι γνωστες(σε 10 ετη να σπουδαζει σε ΑΕΙ το 40% αντι το 70% των αποφοιτων λυκειου και το προκυπτον 30% να οδηγηθει στο επιχειρειν, στην τεχνικη εκπιδευση και σε συναφη επαγγελματα).

    Επρεπε να γνωστοποιηθει με επισημο τροπο στην ελληνικη κοινωνια ηδη προ 10 ετιας το επαγγελματικο αδιεξοδο των «αριστουχων» μετριων αποφοιτων ΑΕΙ/ΤΕΙ ωστε να σπασει το διπολο χαμηλες/μετριες επιδοσεις /προσπαθεια- υψηλες προσδοκιες που ματαιωνονται.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

  2. ΥΓ Αποδόμηση : Ο Ντεριντά χρησιμοποιεί πρώτη φορά τον όρο «αποδόμηση» στο βιβλίο του Περί γραμματολογίας το 1967 για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο η ερμηνεία της γλώσσας γενικά σαν «γραφή» καθιστά μια άμεσα σημαντική θεωρία αδύνατη.

    Ο Μάρτιν Χάιντεγκερ ήταν μία από τις πιο σημαντικές επιδράσεις στη σκέψη του Ντεριντά: το έργο του Ντεριντά Περί Πνεύματος πραγματεύεται άμεσα με τον Χαίντεγκερ, αλλά η επιρροή του Γερμανού φιλοσόφου στην αποδόμηση είναι αρκετά πιο ευρεία από τον τόμο αυτό. Ο Χαίντεγκερ επηρέασε αποφασιστικά την αποδόμηση «ορίζοντας το ίδιο το είναι σαν ερώτηση».[4]. Ο Ντεριντά έχει δηλώσει ότι η αποδόμηση «αμφισβητεί την έννοια του Είναι σαν παρουσία»[5]. Επιμένοντας στην αμφισβήτηση του «είναι», ο αποδομισμός έρχεται αρκετά κοντά στη χαϊντεγκεριανή σκέψη.

    Η φιλοσοφικη οπτική του γωνία είναι μέσω του όρου διάσπαση (“breakdown”) του Heidegger, επειδή θέλει να σπάσουν την ορθολογιστική παράδοση, Με τον όρο διάσπαση (“breakdown” ) εννοούμε την διακεκομμένη στιγμή της συνήθους, , πρότυπης, άνετης “ύπαρξης εντός του κόσμου” .’

    ΥΓ2 Η μέθοδος του δημιουργικού χάους στις επιχειρήσεις
    Όταν σε µια επιχείρηση υιοθετείται µια διαφορετική διαδικασία, πέρα από τα καθιερωμένα, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κλονίζονται οι ρουτίνες, οι συνήθειες και τα γνωστικά πλαίσια. (Winograd & Flores, 1986). Αυτός ο κλονισµός, συνεπάγεται τη διακοπή του συνήθους και άνετου τρόπου ύπαρξης των εργαζομένων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες οι εργαζόμενοι επανεξετάζουν το βασικό τρόπο σκέψης τους και τη γενικότερη προσέγγιση τους στα διάφορα ζητήματα. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατόν να αναδειχθούν νέες έννοιες.[ …Υπό την έννοια αυτή η διάσπαση[breakdown] λειτουργεί με θετικό μάλλον παρά αρνητικό τρόπο.
    Ενώ το χάος παράγεται φυσιολογικά σε µια επιχείρηση όταν αυτή αντιμετωπίζει µια πραγματική κρίση, … µπορεί επίσης να παραχθεί εσκεμμένα όταν οι επικεφαλής της επιχείρησης προσπαθούν να προξενήσουν µια «αίσθηση κρίσης», µεταξύ των µελών της θέτοντας προκλητικούς στόχους (Nonaka & Takeuchi, 1995). Αυτό το χάος που δημιουργείται σκόπιµα , ονοµάζεται «δηµιουργικό χάος», και αυξάνει την ένταση στο εσωτερικό της επιχείρησης, ώστε να επικεντρωθεί η προσοχή των µελών στον ορισµό του προβλήματος και την επίλυση της κατάστασης κρίσης. Πολλές Ιαπωνικές επιχειρήσεις …, συχνά καταφεύγουν στη σκόπιµη χρήση της ασάφειας και του δηµιουργικού χάους. Η κεντρική διοίκηση συχνά χρησιμοποιεί ασαφή οράµατα και σκόπιµα δηµιουργεί µια χαοτική κατάσταση µέσα στην επιχείρηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή