ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Γεια χαρα Δημήτρη Κουμάνταρε

Γεια χαρα Δημήτρη Κουμάνταρε

Παρατηρητήριο

Όλα, όμως, κάποτε τελειώνουν. Όπως τελείωσε και η Σοβιετική Ενωση κάποτε – παρά τις μεγαλειώδεις παρελάσεις και παρά τις απανωτές νίκες επί του επάρατου καπιταλισμού. Και παρά τα υπέρλαμπρα εκείνα επιτεύγματα, μοναδικοί κληρονόμοι των οποίων έχουν μείνει σήμερα οι σύντροφοι Τσίπρας-Καμμένος της Ελλάδας, Μαδούρο της Βενεζουέλας και Kim Jong-un της Βόρειας Κορέας.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Εμείς οι δάσκαλοι θα συνεχίσουμε μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες να μαθαίνουμε στα παιδιά μας γράμματα. Ο καθένας και η καθεμιά με το δικό του τρόπο και με εφόδιο τις όποιες γνώσεις και ικανότητες διαθέτει. Δεν το κάνουμε πάντα με επιτυχία και δεν θα το κάνουμε όλοι. Δεν περιμένουμε και πολλά από την όποια εξουσία, που συνήθως δεν ξέρει ούτε πού πατά ούτε πού βρίσκεται στον τομέα της Παιδείας. Ξέρουμε ότι κάθε καλή προσπάθεια εκσυγχρονισμού θα πολεμηθεί από μεγάλο μέρος του πολιτικού συστήματος και της συνδικαλιστικής νομενκλατούρας, που θέλουν τη νεολαία ημιμαθή άρα και διαχειρίσιμη. Αλλά θα το παλέψουμε. Θα κρατήσουμε το σχολείο ανοιχτό και, αν και λαβωμένο, ζωντανό. Εσείς φυσικά θα συνεχίσετε να περιφέρετε την πεθαμένη ολοκληρωτική σας ιδεολογία. Ευτυχώς έχει περάσει πλέον η μπογιά της. Ούτε καν μυρίζει.

Αthens Voice

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Βάσω Κιντή: Το κόμμα ως κάτοχος της αλήθειας



Η λογική που εξέφρασε ο Κούλογλου χθες, ότι περίμεναν/περίμενε να κερδίσει η ακροδεξιά ώστε να γίνουν καλύτερα τα πράγματα για την Ευρώπη από τη σκοπιά της αριστεράς, δεν είναι ιδιοσυγκρασιακή λογική. Εκτός του ότι ήταν πάντα χαρακτηριστικό του αριστερισμού, που υπάρχει έντονος στον Συριζα, και ο οποίος (αριστερισμός) θέλει τα πράγματα να πηγαίνουν χειρότερα για να στρέφεται, ελπίζουν,ο κόσμος απελπισμένος σε αυτούς, είναι αποτέλεσμα μιας γενικότερης αντίληψης που συνδυάζει την πίστη στην απόλυτη ισχύ της αλήθειας που κατέχει η αριστερά και την αλαζονική πίστη ότι αυτή η αλήθεια τους προσδίδει ηθικό πλεονέκτημα. Δηλαδή κατέχουν την αλήθεια και είναι και ηθικά σωστοί. Οπότε, τα πάντα μπορούν να υποταχθούν στην εξυπηρέτηση όσων ενσαρκώνουν αυτό το δίδυμο. Με αυτή τη λογική αυτοί που ομνύουν, υποτίθεται, σε αρχές, δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τους πάντες και τα πάντα ως μέσα για την εξυπηρέτηση του φορέα που προβάλλει ως κάτοχος της αλήθειας και του αγαθού. Ένας τέτοιος σκοπός αγιάζει τα όποια μέσα. 
Το κόμμα και τα μέλη του ξέρουν τι είναι σωστό, ηθικά και γνωσιολογικά, και δεν έχουν να δώσουν λογαριασμό σε κανέναν για το τι θα τον εξυπηρετήσει. Έτσι, μπορούν να αδιαφορούν για τη βύθιση της οικονομίας, την εξαθλίωση των ανθρώπων, τους ανέργους, την κυνική χρησιμοποίηση των μεταναστών, αρκεί η μεταχείρισή τους να διασφαλίζει το συμφέρον του κόμματος. Το κόμμα ξέρει τι είναι το σωστό κι ας μην το καταλαβαίνουν οι υπόλοιποι. Είναι τα πιόνια στο σχέδιό του που είναι προορισμένο να κατισχύσει.
Αυτή η αντίληψη, που έχει σαφώς ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά -και δεν περιορίζεται στην αριστερά-, είχε γίνει προσπάθεια να καταπολεμηθεί ειδικά τις δεκαετίες 70-80 με την ευρωπαϊκή αριστερά (στην Ελλάδα με το ΚΚΕεσωτ, το περιοδικό Ο Πολίτης, τη σοβαρή σοσιαλδημοκρατία που εξέφραζε εν μέρει το Πασόκ, κ.α.). Αυτή η προσπάθεια ηττήθηκε και σήμερα το συνονθύλευμα που λέγεται Συριζα -ένα μείγμα από αριστεριστές, λούμπεν Κουκουέδες και αριβίστες "ανανεωτές" (μόνο ως προς την καταγωγή) - έχει επανέλθει στον αταβισμό της νοοτροπίας που περιφρονεί τους ανθρώπους και τους μεταχειρίζεται κατά το δοκούν επειδή αυτός ξέρει. Ακόμη και το ΚΚΕ έπαιρνε και παίρνει αποστάσεις από τον αριστερισμό. Ο Συριζα όχι. Συνδυάζει την απόλυτη χειραγώγηση με τον ανεύθυνο καιροσκοπισμό και την ανικανότητά του.

Harry A. Patrinos:How we can prepare students for the automated working world


από το World Economic Forum

Depending on to whom you listen, automation, robotics, and artificial intelligence (AI) will either solve all our problems or end the human race. Sometime in the near future, machine intelligence is predicted to surpass human intelligence, a point in time known as “the singularity.” Whether the rise of the machines is an existential threat to mankind or not, I believe that there is a more mundane issue: robots are currently being used to automate production.
Economist Richard Freeman argues that robots can be a substitute for workers, even highly skilled professionals. In addition, MIT professors Erik Brynjolfsson and Andrew McAfee suggest that, as computers get more powerful, companies have less need for some kinds of workers. A bigger impact can be felt in developing countries. If computerization makes high-income countries more self-sufficient—less offshoring and more “reshoring”—then developing countries may lose their wage advantage. Besides slowing employment growth, automation may also increase income inequality. Technological disruption is widely being debated in industrialized, high-income countries; however, policymakers in developing countries need to start worrying about the impact of automation as well.

Η συνέχεια εδώ

Νίκος Μωραϊτάκης: Η νέα βιομηχανική ανάπτυξη1


από την Καθημερινή
Ε​​πί δεκαετίες επικράτησε ο μύθος ότι οι Ελληνες είμαστε καλοί έμποροι αλλά ανίκανοι να παράγουμε το οτιδήποτε. Το αφήγημα είναι ελκυστικά λογικοφανές. Μια μικρή χώρα δεν μπορεί να έχει μεγάλη βιομηχανική παραγωγή γιατί δεν έχει τους φυσικούς πόρους και τις υποδομές. Εξωστρεφείς, μορφωμένοι και πονηροί, οι Ελληνες θα γίνουμε έμποροι και στελέχη υπηρεσιών, αυτό μας ταιριάζει.
Με την οικονομική ύφεση να ξεγυμνώνει τις παθογένειες της ελληνική οικονομίας, νομίζω αρχίζει να προκύπτει μια πολύ διαφορετική εικόνα.
Το εμπορικό σκέλος της οικονομίας στηριζόταν στην εισαγωγή και μεταπώληση προϊόντων, σε συνθήκες χαμηλού ανταγωνισμού και με καταναλωτές που ξόδευαν δανεικό πλούτο. Οι βασικές δεξιότητες του εμπορίου –logistics, οικονομίες κλίμακας, εξυπηρέτηση πελατών– έμειναν ατροφικές σε έναν κλάδο που δεν χρειάστηκε να τις εξασκήσει σε συνθήκες διεθνούς ανταγωνισμού.
Η απουσία αυτών των δεξιοτήτων φαίνεται έντονα στους κλάδους που θα μπορούσαν να είναι εξαγωγικοί. Σε προϊόντα που έχουμε άνισο γεωγραφικό πλεονέκτημα, όπως το λάδι και το γιαούρτι, αλλά δυσκολευτήκαμε να δημιουργήσουμε αναγνωρίσιμα brands και να στήσουμε διεθνείς εμπορικές υποδομές. Αφήσαμε έτσι το μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους σε ξένους διανομείς ή ανταγωνιστές. Αντίστοιχα, στις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, οι ελληνικές επιχειρήσεις προσπάθησαν και μάλλον απέτυχαν να ανταγωνιστούν τους Δυτικοευρωπαίους, παρά τα όποια αρχικά πλεονεκτήματα.
Παρόμοια εικόνα και στις υπηρεσίες. «Τα γκαρσόνια της Ευρώπης» ήταν η απαξιωτική φράση που δικαιολόγησε στο συλλογικό μας υποσυνείδητο την επιθυμία μας να γίνουμε δικηγόροι, διαφημιστές και τραπεζικά στελέχη, πουλώντας μέτριες υπηρεσίες σε μια μικρή και οικονομικά ασήμαντη αγορά, μακριά από τον ανταγωνισμό των ξένων ομολόγων μας. Τα γκαρσόνια τουλάχιστον χρειάζονται να έχουν καλύτερο τουριστικό προϊόν σε διεθνές επίπεδο, γι’ αυτό και έχτισαν έναν κλάδο που επιβιώνει και σηκώνει το βάρος του στο ΑΕΠ της χώρας.
Οχι, δεν είμαστε καλοί έμποροι, αλλά τοπικοί μεταπωλητές μετρίου αναστήματος, με χαμηλή τεχνολογία, κακή εξυπηρέτηση πελατών και περιθώρια κέρδους που στηρίζονταν σε μικροπαραβατικότητα, προστατευτισμό και αποφυγή μακροπρόθεσμων επενδύσεων. Οσο βγαίνουν χρήματα, είναι εύκολο να μπερδέψεις τον έξυπνο με τον οπορτουνιστή, την ανταγωνιστικότητα με την κουτοπονηριά.
Αντίθετα, στην παραγωγή εξαγώγιμων προϊόντων, η εικόνα είναι πιο αισιόδοξη. Εχουμε αρκετές επιτυχημένες, υγιείς επιχειρήσεις που φτιάχνουν από καλλυντικά και τρόφιμα μέχρι βιομηχανική τεχνολογία και λογισμικό. Κάτι γίνεται. Το κοινό χαρακτηριστικό είναι η έμφαση στην παραγωγή για μεσαίου μεγέθους αγορές προϊόντων υψηλής διαφοροποίησης.
Η μαζική βιομηχανία έχει αποδημήσει στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ομως οι πλούσιες αγορές της Δύσης δημιουργούν ζήτηση για προϊόντα χαμηλής μαζικότητας, τοπικής ιδιαιτερότητας ή υψηλής τεχνολογίας. Τέτοια προϊόντα, είτε πρόκειται για ποιοτικά εδέσματα, υπηρεσίες ιατρικού τουρισμού, προϊόντα αγροτεχνολογίας, ενεργειακή τεχνολογία ή εξειδικευμένο λογισμικό, μπορούμε να φτιάξουμε και ήδη φτιάχνουμε στην Ελλάδα.
Σε απόλυτα μεγέθη, αυτοί οι κλάδοι είναι μικροί, έχουν όμως δυναμισμό. Θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και να στηρίξουν την οικονομία με συνάλλαγμα και θέσεις εργασίας καλής ποιότητας.
Αυτό που απαιτούν μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις με μορφωμένο επιστημονικό προσωπικό, που υπάρχει στην Ελλάδα ή τώρα δουλεύει στο εξωτερικό και θα επιστρέψει ακόμη πιο καταρτισμένο να τις στελεχώσει.
Η σύγχρονη εμπορική τεχνολογία φέρνει αγορές-στόχους πιο κοντά. Ετσι, μια εταιρεία που μπορούσε να εξυπηρετήσει δέκα εκατομμύρια Ελληνες μπορεί τώρα να φτιάξει ένα προϊόν για τον ίδιο αριθμό πελατών διεθνώς. Αγορές που είναι πολύ μικρές για να ασχοληθούν μαζί τους οι αμερικανικοί και οι κινεζικοί κολοσσοί μπορούν να αποτελέσουν προνομιακό πεδίο δράσης για ελληνικές εταιρείες.
Οι ανάγκες χρηματοδότησης τέτοιου τύπου εταιρειών είναι μετριοπαθείς και αυξάνονται σταδιακά. Υστερα από μία δεκαετία χαμηλών επιτοκίων, πολύ χρήμα μετακινήθηκε σε venture capital funds που, λόγω συνωστισμού, αρχίζουν να αναζητούν ευκαιρίες σε περιφερειακές αγορές με επιστημονικό προσωπικό και μη ανεπτυγμένους τεχνολογικούς κλάδους. Εταιρείες μεσαίας και υψηλής τεχνολογίας στην Ελλάδα έχουν ήδη δείξει ότι η πρόσβαση σε αυτά τα κεφάλαια είναι ανοιχτή, φέρνοντας δεκάδες εκατομμύρια επενδύσεων από το εξωτερικό.
Ισως το σημαντικότερο, αυτές είναι και οι δουλειές που δύσκολα θα αντικατασταθούν με ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη – μια ραγδαία εξέλιξη που θα αλλάξει τον κόσμο μέσα στην επόμενη δεκαετία. Για τον συμβολαιογράφο, τον φαρμακοποιό, τον διανομέα και τον χρηματιστή, η τεχνητή νοημοσύνη είναι υπαρξιακή απειλή. Για τον μηχανικό που σχεδιάζει ποτιστήρια ακριβείας στη Βόρεια Ελλάδα, η τεχνητή νοημοσύνη είναι εργαλείο που πολλαπλασιάζει την παραγωγικότητά του. Στη νέα παγκόσμια οικονομία, βιομηχανία και μεγάλες επιχειρήσεις δεν σημαίνουν πλέον εργατιά και μαζικότητα. Σημαίνουν ποιοτικότερες, ασφαλέστερες δουλειές και ανταγωνιστική οικονομία.
Επειτα από χρόνια ύφεσης, οι πιο εύθραυστες και εφήμερες δραστηριότητες καταρρέουν. Ο,τι επιζεί και αναπτύσσεται μας δείχνει με τι θα μοιάζει το μέλλον μας. Η εικόνα είναι μάλλον αισιόδοξη. Οι άνεργοι των 25-35 ετών σήμερα δεν θα (ξανα)γίνουν διαφημιστές και πωλητές ξένων προϊόντων στην τοπική αγορά. Θα δουλεύουν σε μεσαίου μεγέθους, υψηλής τεχνολογίας βιομηχανικές επιχειρήσεις, που φτιάχνουν προϊόντα χαμηλής μαζικότητας και υψηλής αξίας για διεθνείς αγορές. Θα είναι μηχανικοί, επιστήμονες και στελέχη μεσαίου management σε λειτουργίες παραγωγής και τα προϊόντα τους θα τα εμπορεύονται συνάδελφοί τους στο εξωτερικό. Και αυτό θα είναι μια πολύ καλή εξέλιξη για τον τόπο.
* Ο κ. Νίκος Μωραϊτάκης είναι CEO της Workable.

Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017

Γιώργος Προκοπάκης: Τα πιο ωραία λεφτόδεντρα είναι τα μεταρρυθμιστικά


από το fb

Λίγο πριν τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο στην Καθημερινή με τίτλο "Μεταρρυθμιστικός Λαϊκισμός". Από βεριτάμπλ μεταρρυθμιστές (κατά επίμονη δήλωση των ιδίων) προεκλογικά είχαν ειπωθεί παπάδες. Τόση ήταν η μεταρρύθμα ζέση που το μνημόνιο θα έβγαινε σε δύο χρόνια αντίγια τρία, τα κόκκινα δάνεια θα καθαρίζονταν πριν την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και άλλα τέτοια.
Οι μεταρρυθμιστές μας συνεχίζουν ακάθεκτοι. Χρυσό βραβείο βέβαια παίρνει η ανεκδιήγητη πρόταση δανεισμού (από πού;) για να μη μειωθούν οι συντάξεις και το ΕΚΑΣ. Αυτό όμως που ακούγεται σέξυ, γιατί απευθύνεται σε όλη τη γκάμα των αυτιών από φιλελέδες μέχρι αριστερούς σοσιαλδημοκράτες είναι η ανάπτυξη. Να συμφωνήσουμε με τους θεσμούς σε 3.5% πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά το 2% να πάει στην ανάπτυξη. Ωραίο ακούγεται. Βέβαια, το ερώτημα είναι γιατί να μη διεκδικήσουμε 1.5% πλεονάσματα και να δομήσουμε "αναπτυξιακούς" προϋπολογισμούς; Δεν έχω απάντηση. Ίσως για να δείξουμε τον πρώτο χρόνο ότι όντως μπορούμε να πετύχουμε το προβιβάσιμο 3.5% και μετά να σκίσουμε αναπτυξιακά.
Η ουσία είναι πως πληρώνουμε τόκους για το χρέος περίπου 3.6% του ΑΕΠ - κι είμαστε ακόμη σε περίοδο χάριτος. Όταν με το καλό βγούμε στις αγορές χρέους, το κόστος θα αυξάνει, όσο αντικαθιστούμε δάνεια των θεσμών με αγοραίες χορηγήσεις. Ας μείνουμε στο 3.6% της εξυπηρέτησης του χρέους. Με πρωτογενές πλεόνασμα 1.5%, το χρέος θα αυξάνει κατά 2% ετησίως! Αυτό επιδιώκουμε; Να πεις να χρησιμοποιήσουμε και όλο το πλεόνασμα για αναπτυξιακούς σκοπούς επί τρία χρόνια, το καταλαβαίνουμε όλοι. Θα πάρει μπροστά η οικονομία, θα ανέβουν κομματάκι οι αξίες των ακινήτων, θα εισπράττει το κράτος από το κυκλοφορούν χρήμα, θα μειωθεί η ανεργία, θα εισπράττουν τα ταμεία, θα μειωθούν οι ενέσεις από τον προϋπολογισμό. Θα μεγαλώνει η πίττα και θα είναι "εύκολος" ο στόχος του 3.5%. Η μεταρρύθμα όμως δε λέει αυτό. Λέει, να αυξάνει το χρέος 2% του ΑΕΠ κάθε χρόνο, βρέξει-χιονίσει. Σύντομα θα αυξάνει περισσότερο βέβαια γιατί και το νέο χρέος έχει την κακή συνήθεια να χρειάζεται εξυπηρέτηση. Γυρνάμε στα ίδια, λοιπόν, ή στη ρήση του πατρός Μητσοτάκη που ως πρωθυπουργός είχε δηλώσει: "είναι τόσο υγιής η οικονομία μας που δεν έχουμε κανένα πρόβλημα να μας δανείζουν".
Θα μπορούσε να δουλέψει κάτι τέτοιο; Για καμιά δεκαπενταριά χρόνια ίσως - αν κατάφερνες να πουλήσεις πρακτικώς το σύνολο της περιουσίας του Υπερταμείου, ώστε να επιστρέφεις κατά διαστήματα την αύξηση του χρέους. Ίσως, αν με κάποιο μαγικό τρόπο κατάφερνες να μειώσεις το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Λέω ίσως γιατί ακόμη και με ονομαστικό κούρεμα του χρέους, η αναχρηματοδότηση του εναπομείναντος μετά το κούρεμα χρέους θα γίνεται από τις αγορές, με επιτοκιακό κόστος υπερτριπλάσιο του σημερινού.
Είναι λυπηρό να βλέπεις το λεφτόδεντρο να φυτρώνει στους μεταρρυθμιστικούς κήπους. Όποιος θέλει να μεταρρυθμίσει ας διεκδικήσει παράταση της περιόδου χάριτος, ας σηκώσει τα μανίκια να προχωρήσουν οι δομικές αλλαγές στο κράτος, ας σκιστεί να δημιουργήσει περιβάλλον ελκυστικό για επενδύσεις, ας προχωρήσει ραγδαία τις ιδιωτικοποιήσεις. Για να γίνουν αυτά και να έχουν θετικό αντίκτυπο στους πολίτες, ας τρέξει τα κόκκινα δάνεια. Ας δείξει τη σοσιαλδημοκρατική ευαισθησία του ή τον ανάλγητο νεοφιλελευθερισμό του με τις αλλαγές που θέλει στο κοινωνικό κράτος, την αγορά εργασίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το μεταρρυθμιστικό λεφτόδεντρο μοιραία θα μαραθεί σύντομα - όπως όλα τα λεφτόδεντρα.

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

Ευθύμης Δημόπουλος: Για την «εθνική συνεννόηση»




Η πρόταση για «εθνική συνεννόηση», με τον τρόπο που χρησιμοποιείται από τη ΔΗΣΥ, είναι θολή και αποπροσανατολιστική. 


Πρώτον, γιατί δεν περιγράφεται το περιεχόμενό της. Αντιθέτως χρησιμοποιείται γενικόλογα το επίθετο «εθνική», σαν να καθαγιάζει νομοτελειακά την όποια πολιτική επιλογή διαχείρισης της χρεοκοπίας, μόνο και μόνο γιατί είναι εθνική. Σαν να υπονοεί ότι το «εθνικό» είναι το αντίδοτο στις πολιτικές των ξένων που μας καθηλώνουν. Αναδεικνύει (έστω και ασυνείδητα) ένα σχήμα πολιτικής αντίθεσης «ξένοι – Έλληνες» που όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται στα προβλήματα της χώρας αλλά έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από τις δυνάμεις του λαϊκισμού και του αντιευρωπαϊσμού.

Δεύτερον, και όχι ανεξάρτητο από το προηγούμενο. Ένα από τα διδάγματα της ελληνικής χρεοκοπίας είναι ότι οι εσωτερικές δυνάμεις του εκσυγχρονισμού και της μεταρρύθμισης δεν μπορούν μόνες τους να σύρουν τη χώρα. Και επιπλέον ότι ακόμη και στους φιλοευρωπαϊκούς πολιτικούς σχηματισμούς οι δυνάμεις της μεταρρύθμισης μειονεκτούν. Επομένως το ελληνικό πολιτικό σύστημα και ο διοικητικός μηχανισμός δεν είναι εις θέση να ανταποκριθούν μόνοι τους στη διαχείριση της κρίσης. Χρειάζεται να εισαχθεί μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμός και αυτή η διαδικασία να εποπτευθεί από την Ε.Ε. Με άλλα λόγια το σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν μπορεί να είναι μόνο εθνικό. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό στην ελληνική ιστορία. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο δυτικός κόσμος παρεμβαίνει βοηθητικά στην εξέλιξη της χώρας.

Τρίτον, δεν μπορεί να υπάρξει καμιά «εθνική πρόταση» χωρίς εθνική αυτογνωσία. Είναι εμφανές ότι ως χώρα δυσκολευόμαστε να προσαρμοστούμε στα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα. Πιθανόν να υπάρχουν ευθύνες και στους εταίρους αλλά το πρόβλημα είναι κυρίως δικό μας. Ίσως ο φεντεραλισμός του Σόιμπλε να είναι επιλεκτικός αλλά από την άλλη εμείς δεν κάνουμε αυτά που πρέπει για να πείσουμε τους ευρωπαίους ότι αξίζει να μετέχουμε ισότιμα στις νέες εξελίξεις. Θα μπορούσαμε όλα αυτά τα χρόνια να είχαμε περιορίσει τις συνέπειες της δημοσιονομικής περιστολής με μια επιθετική πολιτική μεταρρυθμίσεων από το περιβάλλον μέχρι τη δικαιοσύνη και από την εκπαίδευση ως την επιχειρηματικότητα. Αλλά δεν το κάναμε γιατί οι δυνάμεις της χρεοκοπίας είναι ακόμα ζωντανές και κυβερνούν. Χωρίς την ήττα τους η χώρα δεν θα ανακάμψει.

Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

Σαββατοκύριακο με δανεικά (12): Ποιος νοιάζεται για την πατρίδα ρε;



Ποιος νοιάζεται για την πατρίδα; Για την ανέχεια των περισσοτέρων κατοίκων της. Για τα καλύτερα παιδιά που φεύγουν προς αναζήτηση τύχης. Για τις επιχειρήσεις που μαραζώνουν όταν δεν κλείνουν. Για τα δημόσια σχολεία που υπολειτουργούν; Για τα νοσοκομεία; Για τη διεθνή απομόνωση της χώρας; Για τις αλλαγές που δεν γίνονται και δεν θα γίνουν ίσως ποτέ. Για τη φρίκη των προσφυγικών καταυλισμών. Για το φως που δεν φαίνεται από πουθενά;

Νοιαζόμαστε εμείς οι απλοί πολίτες, εμείς που ζοριζόμαστε. Νοιάζονται πολλοί γιατροί και  νοσηλευτές που μάχονται το θάνατο στο άθλιο περιβάλλον των δημόσιων νοσοκομείων. Πολλοί δάσκαλοι που βλέπουν την πολιτιστική παρακμή της νεολαίας μας. Πολλοί δημόσιοι λειτουργοί που καταλαβαίνουν ότι η χώρα αποσυντίθεται και οφείλουν να βάλουν μια πλάτη. Πολλοί ιδιωτικοί υπάλληλοι που τιμούν το επάγγελμά τους έστω κι αν το μεροκάματο είναι γλίσχρο. Εκείνα τα παιδιά που πάνω σε μηχανάκια παίζουν τη ζωή τους κυνηγώντας το έγκλημα που γιγαντώνεται. Αλλά και κείνοι οι εργαζόμενοι που πραγματικά δίνουν τη μάχη στην κόλαση ενός hot spot.

Σίγουρα δεν νοιάζεται το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού συστήματος, για να μη γράψω όλο και μου πουν ότι ισοπεδώνω. Βλέπω πολιτικούς να μετατοπίζονται με την ταχύτητα του φωτός με μόνο κριτήριο την επανεκλογή τους. Στέλνουν όμως ωραίες επιστολές. Βλέπω προτάσεις και σχέδια για συσπειρώσεις και συγχωνεύσεις κομμάτων με μόνο κριτήριο το ποσοστό στις εκλογές και την κουτάλα της εξουσίας. Βλέπω  πολιτικούς να αναστοχάζονται μόνο όταν χάνουν την υπουργική καρέκλα. Βλέπω ιδέες και σπόντες για συμμαχίες με μόνο κριτήριο τη διατήρηση του υπάρχοντος και του προσωπικού βολέματος. Βλέπω τη σχεδόν καθολική απουσία της πολιτικής πρότασης, γιατί η πατάτα είναι πια υπέρθερμη και δεν είναι φρόνιμο να την κρατάς.

Δεν εκπλήσσομαι πια. Τα θεωρώ όλα λογικά. Το πολιτικό σύστημα δεν είναι αφελές. Νιώθει πως χάνει τη Μέκκα που το τάισε και ανησυχεί. Αναζητά την πονηρή τη συνταγή που θα το κρατήσει εν ζωή και θα το αναπαράγει. Μόνο που δεν έχει καινούργια εργαλεία κατανόησης της πραγματικότητας και προσπαθεί με τα παλιά. Πελατειακή λογική και των γονέων. Ακόμα και μετά από 7 χρόνια κρίσης. Κάθε ορθολογική πρόταση που σποραδικά ακούγεται βαφτίζεται νεοφιλελευθερισμός και στέλνεται στο πυρ. Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει λένε να έχουν προοδευτικό πρόσημο που σε απλά ελληνικά σημαίνει να ευνοούν τους ήδη ευνοημένους. Η αγωνία επιβίωσης του κρατισμού που έθρεψε τις κάστες και τους πολιτικούς πάτρωνές τους είναι παρούσα και βγάζει μάτια. Να διατηρήσουμε τα κεκτημένα μας έστω και αποψιλωμένα. Ο ελληνικός κομμουνισμός με λεφτά είναι πολύ σκληρός για να πεθάνει. Μπορεί όμως να γίνει κομμουνισμός με φτώχεια. Και να πεθάνει τους πολίτες του.

Ο κόσμος αποστρέφεται πλέον καθολικά την πολιτική. Αυτό είναι επικίνδυνο για τη δημοκρατία. Έκλεισε ένας ολόκληρος ιστορικός δημοσιογραφικός οργανισμός και δεν άνοιξε μύτη. Όχι μόνο στα πολιτικά γραφεία. Αλλά ούτε εκεί έξω στην κοινωνία. Κλείνει η ζωή των πολιτών, το κλείσιμο του ΔΟΛ θα τους νοιάξει; Ανοίγουν όμως νέες πατσαβούρες για να διαβάζουν οι αδαείς. Και αγοράζονται. Ποιος πάει να ψηφίσει σε σωματεία, ποιος παρακολουθεί συνελεύσεις συνδικάτων, ποιος ακούει το λόγο των συνδικαλιστών. Ποιος απεργεί και ποιος διαδηλώνει; Ούτε οι «άρρωστοι» πια. Αποστασιοποίηση και των φανατικών, έχει σημασία. Τα κόμματα κοιτούν τον πάγκο τους και μελαγχολούν. Σχεδόν μόνο προβληματικές περιπτώσεις και απατεώνες τερατολόγοι εμφανίζονται στο προσκήνιο. Τα ΜΜΕ προβάλουν την κάθε ανοησία συχνότερα από ποτέ. Παίζουν ακόμα και δραχμή και δραχμολάγνους πολιτικούς μπας και τρομοκρατήσουν τους θεατές και τους κάνουν να τα προσέξουν.


Το κάθε κόμμα έχει τις δικές του ευθύνες για τη σήψη και την παρακμή. Η κάθε παράταξη δούλεψε σκληρά για να οδηγήσει τη χώρα στο γκρεμό. Συχνά ασυναίσθητα. Όλοι όσοι στρατευθήκαμε κάποια στιγμή έχουμε μερίδιο ευθύνης. Αυτό που εκπλήσσει είναι ότι  κανένα δεν φαίνεται να έχει ένστικτο αυτοσυντήρησης. Αίσθημα καθήκοντος και αποστολής. Θέληση για τη σωτηρία της πατρίδας. Αντίληψη της κατάστασης.  Μονάχα διχασμό, εχθροπάθεια, κενολογία, απόσειση ευθυνών. Σχεδόν μονάχα κοινότυπες ανοησίες. Αν η χώρα στέκεται ακόμα όρθια το οφείλει σε κάποιους από τους πολίτες της. Αυτούς τους πολιτικά ανεκπαίδευτους, ευκολόπιστους πολίτες. Στον αγώνα τους να επιβιώσουν σωματικά αλλά και πνευματικά σώζουν και την πατρίδα κάνοντας το σωστό. Ως πότε;        

Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου 2017

Κίμων Χατζημπίρος: Χημείας εγκώμιον


 από το books' Journal

Η παιδεία, εξηγώντας τα πράγματα όσο γίνεται πιο απλά και κατανοητά, οφείλει να οδηγεί τον πολίτη σε μια αποκρυπτογράφηση του κόσμου, απαλλαγμένη από περιττό μεταφυσικό βάρος. Στον 21ο αιώνα, αν και ο τρόπος ζωής βασίζεται σε επιστήμη και τεχνολογία, η ανθρωπότητα δυσκολεύεται να απαλλαγεί από αυταπάτες και δεισιδαιμονίες, δεν έχει ακόμα επιτευχθεί απομάγευση. Κατά τον Diderot, η διάδοση της κατανόησης της επιστήμης και της νέας γνώσης που αποκαλύπτεται από αυτήν θα οδηγούσε σε πιο φωτισμένη και επομένως σε πιο δίκαιη κοινωνία. Η φύση είναι αντικειμενική, λέει ο Jacques Monod, η γνώση πηγάζει αποκλειστικά από συστηματική αντιπαραβολή λογικής και εμπειρίας.

Κάθε τι γύρω μας είναι αντικείμενο της Χημείας. Γιατί οι φλόγες έχουν λαμπρά χρώματα, γιατί χρειαζόμαστε τροφή, γιατί αναπνέουμε; Η επιστήμη αυτή εξηγεί πώς ποιοτικές διαφορές των πραγμάτων συνδέονται με τη σύνθεσή τους. Καθιστά κατανοητό τον κόσμο με πρακτικό τρόπο, ως ένα παζλ άφθαρτων σωματιδίων που συνδυάζονται σύμφωνα με κανόνες. Ερμηνεύει τα υλικά αντικείμενα με ενιαίο τρόπο, ξεπερνά τους διαχωρισμούς σε ζωντανά ή αδρανή, φυσικά ή τεχνητά. Σήμερα είναι ο μεγαλύτερος επιστημονικός κλάδος, με πάνω από μισό εκατομμύριο δημοσιεύσεις κάθε χρόνο. Τα σώματά μας, τα πράγματα που μας περιβάλλουν, ολόκληρο το γνωστό Σύμπαν (εξαιρείται η «μαύρη ύλη», αυτή η ανεπιβεβαίωτη υπόθεση της αστροφυσικής) είναι φτιαγμένα από τα 92 χημικά στοιχεία της φύσης, που συνδυάζονται σε μόρια και καθορίζουν το χρώμα, τη σκληρότητα, την καύση κ.λπ. Το υδρογόνο, το ήλιο και τα επόμενα 3 ελαφρότερα στοιχεία παρήχθησαν κυρίως από την αρχική έκρηξη (Big Bang) που δημιούργησε το Σύμπαν, ενώ τα υπόλοιπα 87, μεταξύ των οποίων τα ζωτικά για τους οργανισμούς άνθρακας, άζωτο και οξυγόνο, παρασκευάσθηκαν αργότερα, σε πυρηνικές αντιδράσεις εντός των αστέρων. Η Χημεία συνδέεται στενά με τη Φυσική, κυρίως την Ατομική Φυσική, τη Θερμοδυναμική και την Κβαντομηχανική. Η περιοδικότητα των στοιχείων ή οι χημικοί δεσμοί των μορίων είναι φαινόμενα απολύτως συμβατά με τους νόμους της Φυσικής αλλά δεν ανάγονται πλήρως σε αυτούς, γίνονται πλήρως κατανοητά μόνο με επιπλέον έννοιες της Χημείας. Αντίστοιχα, βιολογικά φαινόμενα όπως η εξέλιξη των ειδών και η φυσική επιλογή, είναι απολύτως συμβατά με τους νόμους της Χημείας αλλά δεν ανάγονται πλήρως σε αυτούς.
Η χημική θεώρηση του κόσμου είναι μηχανιστική και απογυμνωμένη από υπερφυσικές παραδοχές. Τα άτομα κάθε χημικού στοιχείου είναι πανομοιότυπα σε όλο το Σύμπαν, δεν υπάρχουν πρωτότυπα και απομιμήσεις. Τα χαρακτηριστικά των σωμάτων αναδύονται από τους συνδυασμούς μικροσκοπικών σωματιδίων που τα αποτελούν. Η περίπτωση του χλωριούχου νατρίου (NaCl) είναι διαφωτιστικό παράδειγμα μιας ουσίας της οποίας οι ιδιότητες οφείλονται στη σύνθεσή της. Το νάτριο είναι μέταλλο που αντιδρά έντονα με το νερό, το χλώριο είναι αέριο δηλητηριώδες για πολλούς οργανισμούς. Ενωμένα τα δύο άτομα σχηματίζουν το μόριο του αλατιού που αποτελεί χρήσιμη θρεπτική ουσία, όταν καταναλώνεται σε μικρές ποσότητες. Το χλωριούχο νάτριο είναι παντού απαράλλαχτο, είτε στη θάλασσα, είτε στο φάσμα ενός αστέρα, είτε στα δάκρυα ενός μωρού.

Η θεωρία πως η φύση συνίσταται από άτομα ξεκίνησε από τον Λεύκιππο, αναπτύχθηκε από τον Δημόκριτο, αργότερα υιοθετήθηκε από τον Επίκουρο. Από εκείνους, αναδεικνύοντας την ανάγκη επιστημονικής σκέψης για την απαλλαγή του νου από την προκατάληψη, αντλεί έμπνευση ο Ρωμαίος ποιητής Λουκρήτιος, ο οποίος φαντάζεται στο Σύμπαν άπειρα σωματίδια, μικροσκοπικά και αδιαίρετα, διαφορετικά ως προς το σχήμα και το μέγεθος, με τα μεγαλύτερα να περιέχουν περισσότερα μέρη. Είναι προφανής η συνάφεια των ατομικών φιλοσόφων με τη σύγχρονη επιστήμη. Πάντως, η ατομική θεωρία, όπως και γενικότερα κάθε μη μεταφυσική φιλοσοφία, καταπολεμήθηκε από τις θρησκείες και ειδικά από τους πρώτους χριστιανούς, για τους οποίους η ορθολογική εικόνα του κόσμου αποτελούσε αιτία αναθέματος.


Η περιοδική τάξη του κόσμου

Αντίθετα από τις πολύπλοκες μαθηματικές προσεγγίσεις της Φυσικής, η Χημεία διαθέτει μια απλή κατανοητή γλώσσα, βασισμένη στον περιοδικό πίνακα του Mendeleef, του Ρώσου επιστήμονα που το 1869, με την πρότασή του (πληρέστερη μεταξύ διαφόρων προσπαθειών της εποχής του), έβαλε τάξη στο χάος των φαινομενικά άσχετων ιδιοτήτων των διαφόρων ατόμων. Ο περιοδικός πίνακας έχει θέση δίπλα στις μεγάλες επιστημονικές επινοήσεις, όπως η θεωρία της σχετικότητας και η βιολογική εξέλιξη. Αποκαλύπτει την οργάνωση των στοιχείων, δείχνει ότι οι ιδιότητές τους αντιστοιχούν σε αριθμούς. Κατατάσσονται ανάλογα όχι με το ατομικό βάρος (όπως εθεωρείτο αρχικά) αλλά με τον ατομικό αριθμό, δηλαδή τον αριθμό πρωτονίων του πυρήνα τους ή τον ίσο με αυτόν αριθμό ηλεκτρονίων. Στον 20ο αιώνα, οι ανακαλύψεις της δομής του ατόμου και των ισοτόπων ερμήνευσαν γιατί οι ιδιότητες των στοιχείων επαναλαμβάνονται περιοδικά. «Ονειρεύτηκα ένα πίνακα στον οποίο όλα τα χημικά στοιχεία έβρισκαν τη θέση που έπρεπε», είπε ο Μεντελέγιεφ. Η ιδέα του ήταν να κατατάξει τα χημικά στοιχεία, με δεδομένο ότι κάποιες ιδιότητές τους εμφανίζουν μια παράξενη περιοδικότητα. Στην εποχή του ήταν γνωστά μόνον 63 στοιχεία και έτσι σκέφθηκε να αφήσει κενά στον πίνακα, δηλαδή προέβλεψε την ύπαρξη άγνωστων τότε στοιχείων. Η ανακάλυψή τους αργότερα επιβεβαίωσε την ορθότητα της κατάταξης και την πληρότητα του σχήματος. Πράγματι, ο πίνακας έχει γεμίσει, όλα τα στοιχεία του Σύμπαντος έχουν ανακαλυφθεί, δεν υπάρχουν διπλοεγγραφές ούτε κενά, κάθε θέση του πίνακα αντιστοιχεί σε ένα μόνο στοιχείο. Πάντως, μερικά από τα στοιχεία που συναντώνται στη φύση είναι ασταθή διότι εκπέμπουν ραδιενέργεια. Σήμερα, ο περιοδικός πίνακας έχει επεκταθεί και περιλαμβάνει 118 στοιχεία, επειδή παρασκευάζονται στα εργαστήρια όλο και βαρύτερα, τεχνητά, εξαιρετικά ασταθή άτομα. Ο χρόνος ζωής των τεχνητών στοιχείων (με ατομικό αριθμό πάνω από 92) είναι ελάχιστος. Τα τέσσερα τελευταία αναγνωρίστηκαν μόλις πριν ένα χρόνο από τη Διεθνή Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας. Έτσι, συμπληρώθηκε πλήρως η έβδομη σειρά του περιοδικού πίνακα και, αν παρασκευασθούν τα στοιχεία με ατομικούς αριθμούς 119 και 120, θα ξεκινήσει μια νέα σειρά.

Ελπιδοφόρες προοπτικές

Η Χημεία εφευρίσκει και παρασκευάζει νέες φαρμακευτικές και θρεπτικές ουσίες. Σήμερα αντιμετωπίζει πελώριες προκλήσεις για την επινόηση φαρμάκων που θα αντιμετωπίζουν ασθένειες από ιούς, οι οποίοι συνιστούν μεγάλη δυνητική απειλή για τον άνθρωπο. Άλλα κρίσιμα αιτήματα προς τη Χημεία περιλαμβάνουν τη θεραπεία των καρκίνων, των αγγειακών νοσημάτων, του διαβήτη, της νόσου Alzheimer, της σχιζοφρένειας, της αρθρίτιδας και των γενετικών ελαττωμάτων. Γενικά, έχει κεντρικό ρόλο στο πεδίο της Ιατρικής, διότι οι λεπτές ισορροπίες  χημικών αντιδράσεων, όπως η σύνθεση των ορμονών, ρυθμίζουν την υγεία των οργανισμών. Όλα τα βιολογικά σώματα είναι φτιαγμένα αποκλειστικά από χημικές ουσίες, το κάθε τι σε αυτά συμβαίνει μέσω χημικών αντιδράσεων. Η ζωή είναι διεργασίες όπου πολλές χημικές ουσίες αντιδρούν μεταξύ τους και η κατανόηση και αντιμετώπιση πολλών ζητημάτων εξαρτάται από την διαλεύκανση της λειτουργίας του οργανωμένου συστήματος που αποτελεί το ζωντανό σώμα.  Π.χ. τα βακτήρια είναι απλοί οργανισμοί με πολύπλοκη χημική λειτουργία και ακόμα αγνοούμε πώς να τα μιμηθούμε με τεχνητά συστήματα.

Η Χημεία θεωρείται «βρώμικη». Πολλές συμβατικές χημικές βιομηχανίες προκαλούν σημαντική ρύπανση του αέρα, των νερών ή του εδάφους. Παράγει νέες ουσίες που μπορεί να βλάπτουν την υγεία και το περιβάλλον, όπως μεταξύ άλλων, τοξικά φυτοφάρμακα, εκρηκτικά, χημικά όπλα, ενώ εξαιρετικά επικίνδυνα είναι τα βιομηχανικά χημικά ατυχήματα. Υπάρχει ακόμα αρκετή έλλειψη γνώσης σχετικά με την απόκριση του ανθρώπινου οργανισμού στην τεράστια ποικιλία συνθετικών χημικών ουσιών, που μερικές είναι δυνητικά καρκινογόνες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε σε ισχύ το 2007 τον Κανονισμό REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals), που δημιουργεί μια βάση δεδομένων για χημικές ουσίες, η οποία πληροφορεί για τους ενδεχόμενους κινδύνους. Σκοπός είναι η βελτίωση της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος, μέσω καλύτερου και πιο έγκαιρου εντοπισμού και δημοσιοποίησης των ιδιοτήτων των χημικών ουσιών. Επίσης, επιδιώκεται η σταδιακή υποκατάσταση των πιο επικίνδυνων ουσιών μέσω κατάλληλων εναλλακτικών λύσεων. Οι εν χρήσει διαφορετικές χημικές ουσίες ξεπερνούν τις 100.000 και εκτιμάται ότι για περίπου 900 από αυτές δικαιολογούνται σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την πιθανή επικινδυνότητά τους. Πρέπει να σημειωθεί ότι στην πραγματικότητα καμία ουσία δεν είναι πλήρως αθώα ή απόλυτα τοξική, υπάρχουν μόνο δόσεις επικίνδυνες ή ασφαλείς (μερικές φορές εξαιρετικά μικρές).

Μεγάλο μέρος του βιομηχανικού μέλλοντος ανήκει στην πράσινη, βιώσιμη, αυτοκαθαριζόμενη Χημεία. Σημαντική θα είναι η συμβολή της στην προστασία της λειτουργίας των οργανισμών και των οικολογικών συστημάτων. Η περιβαλλοντικά φιλική παραγωγή είναι ένας ταχέως αναδυόμενος κλάδος που προσφέρει καθαρότερες εναλλακτικές λύσεις στις συμβατικές χημικές πρακτικές. Εστιάζει στη μείωση ή και κατάργηση της χρήσης επικίνδυνων ουσιών, μέσω έξυπνων καινοτόμων λύσεων. Η ανακύκλωση άχρηστων προϊόντων και αποβλήτων, ο σχεδιασμός και η κατασκευή αποτελεσματικών, ασφαλών, περιβαλλοντικά φιλικών υλικών οδηγούν σε ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων από χημικά προϊόντα και διεργασίες. Μια σημαντική κατεύθυνση είναι η ανανεώσιμη παραγωγή και η εξοικονόμηση ενέργειας, με βελτίωση των υλικών που δεσμεύουν την ισχύ του ήλιου όπως τα φωτοβολταϊκά και με νέα υλικά που θα έχουν βελτιωμένη ηλεκτρική αγωγιμότητα έως και υπεραγωγιμότητα. Η ανανεώσιμη παραγωγή και αποδοτικότερη χρήση του ηλεκτρισμού θα απαλλάξει τον ενεργειακό τομέα από τα βάρη της παγκόσμιας θέρμανσης, της κλιματικής αλλαγής, καθώς και της τοξικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προέρχεται από το αυτοκίνητο, την παραγωγή,  επεξεργασία και μεταφορά των καυσίμων.

Άλλες σπουδαίες μελλοντικές προοπτικές είναι η πιθανή δημιουργία χημικών (ή και βιολογικών) υπολογιστών, χημικής (αντί της ηλεκτρονικής) μνήμης των μηχανών και η κατασκευή νέων θαυμαστών υλικών, όπως ο ιστός της αράχνης. Η έρευνα της Χημείας θα επιτρέψει μελλοντικά την παρακολούθηση των κινήσεων των ηλεκτρονίων μέσα στο μόριο τη στιγμή του σχηματισμού του ή μιας χημικής αντίδρασης σε πραγματική μικροσκοπική κλίμακα χώρου και χρόνου, ανοίγοντας ορίζοντες νέων μεθόδων χημικής μηχανικής και μη τυφλής σύνθεσης ουσιών.


Ποιός φοβάται την Χημεία;

Μερικά χημικά στα τρόφιμα ή σε άλλα προϊόντα είναι επικίνδυνα, αλλά με περισσότερη και καλύτερη επιστήμη μπορούν να μειωθούν. Αντίστοιχα, πολλά ευεργετικά χημικά που αξιοποιούνται στη ζωή μας μπορούν να γίνουν περισσότερα. Επιπλέον, η Χημεία έχει εκπαιδευτικό ρόλο, αφού προσφέρει μια πρακτική και κατανοητή γραμματική του αισθητού κόσμου  (μάλιστα με τρόπο πιο φιλικό για τους περισσότερους ανθρώπους από μερικές νεφελώδεις θεωρίες της Φυσικής). Οι χημικά εγγράμματοι πολίτες γίνονται ικανοί για την αποκρυπτογράφησή του, αποβάλλοντας διάφορες σκοταδιστικές αντιλήψεις. Όμως, η Χημεία βρίσκεται στο στόχαστρο των μεταφυσικών απόψεων, ως η κατ’ εξοχήν επιστήμη που δίνει προοπτικές στην υλιστική σκέψη και αναπόφευκτα συγγενεύει με τον αθεϊσμό. Σε ένα μετανεωτερικό κλίμα ρομαντισμού, ίσως επανέλθουν τάσεις περιορισμού των φυσικών επιστημών. Στην ελληνική σχολική εκπαίδευση π.χ. στριμώχνεται ακόμη περισσότερο το μόλις μονόωρο μάθημα της Χημείας, ενώ οι περισσότεροι εισαγόμενοι στις πολυτεχνικές σχολές, ακόμα και στους χημικούς μηχανικούς, δεν αντιλαμβάνονται ούτε τον άνθρακα ως στοιχείο, καθόσον η Χημεία δεν εξετάζεται στην τεχνολογική κατεύθυνση. Αξίζει να αναρωτηθεί κανείς, αν υποθέσουμε ότι μια πληρέστερη εκπαίδευση στη Χημεία αντικαθιστούσε την προπαγάνδα που υφίστανται οι μαθητές από μαθήματα όπως η Ιστορία και τα Θρησκευτικά, πόσο λιγότερο φανατισμό και ιδεοληψία και πόση ορθολογική γνώση και κανονικότητα θα είχαμε στη χώρα;


Για να μάθετε περισσότερα:

Bensaude-Vincent Bernadette (2005). Faut-il avoir peur de la chimie ? Seuil

Brown Theodore, Eugene LeMay, Bruce Bursten, Catherine Murphy, Patrick Woodward, Matthew Stoltzfus (2015). Chemistry: The Central Science. Pearson

Nizan Paul (2011). Οι υλιστές της αρχαιότητας. Δημόκριτος, Επίκουρος, Λουκρήτιος. Εκδόσεις Βερέττας

Strathern Paul (2004). Το όνειρο του Μεντελέγιεφ. Εκδόσεις Τραυλός


Γαλδαδάς Άλκης (2016). Περιοδικός Πίνακας, 2 τόμοι, ΤΟ ΒΗΜΑ

Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2017

Χρήστος Παπαγεωργίου: Η Αγγλοσαξωνική Δύση σε σύγχυση




Σιγά σιγά καθώς ο Τραμπ ξεδιπλώνει την πολιτική του ατζέντα, αισθάνομαι ότι αυτός στις ΗΠΑ και η Μέι στην Αγγλία απλώς αντιπροσωπεύουν την τελευταία προσπάθεια παλινόρθωσης του Καπιταλισμού των κακομαθημένων και άπληστων πλούσιων στην Αγγλοσαξονική Δύση.
Αυτών των πλούσιων που έκαναν πάρτυ πριν από το 2008 καθώς τα κερδοσκοπικά Funds που έλεγχαν τους έφερναν άκοπα τα δις στα πόδια τους.
Έτσι όταν ήρθε η καταστροφή έμειναν αμήχανοι και λούφαξαν περιμένοντας κάποιους γενναίους ιδιοφυείς οικονομολόγους μεταρρυθμιστές (Μπεν Μπερνάκι, και Μέρβιν Κινγκ) να λύσουν το πρόβλημα με την ποσοτική χαλάρωση.
Ποτέ δεν πίστευαν ότι ο Καπιταλισμός τους κινδύνευε από τα υπερβολικά κέρδη των πλουσίων και ότι χρειάζονταν και την ευημερία και των άλλων ομάδων (μεσαία τάξη και κάτω) για να μπορεί αυτό το σύστημα της αγοράς να συνεχίσει να λειτουργεί παράγοντας πλούτο για όλους.

Ποτέ δεν πίστεψαν ότι ο Καπιταλισμός δημιουργεί ανισότητα η οποία αν δεν διορθωθεί έγκαιρα δημιουργεί κρίσεις και καταστροφές https://www.socialeurope.eu/2017/01/illegitimate-inequality .

Δεν θέλουν να πιστέψουν ότι η οικονομική ανισότητα και τα υπερβολικά και αδικαιολόγητα κέρδη τους καταδικάζουν τον καπιταλισμό τους σε κρίση.
Αυτό για τους κακομαθημένους άρχοντες της Δύσης, η μεγαλύτερη ομάδα των οποίων ήταν κληρονόμοι περιουσιών και όχι πρωτεργάτες και δημιουργοί της, ήταν απαράδεκτο.Αν αυτό μάλιστα γίνονταν κοινή πεποίθηση και είχαν το θάρρος να το αποδεχτούν και οι ευνοημένοι του συστήματος, τότε ο Καπιταλισμός μπορούσε να γίνει πιο ανθρώπινος και ευσταθής http://evonomics.com/wilkinson-pickett-income-inequality-fix-economy αλλά τα κέρδη τους αναγκαστικά θα περιορίζονταν.

Οι κακομαθημένοι πλούσιοι της Δύσης όμως τα θέλουν όλα δικά τους και έχουν υιοθετήσει μια δική τους στρατηγική για να συνεχιστεί η κυριαρχία τους.
Στριμώχνουν τους αμφισβητίες των ανισοτήτων του Καπιταλισμού τους, αρκετοί από τους οποίους είναι οικονομικά φιλελεύθεροι, στο χώρο της παραδοσιακής «Αριστεράς» όπου εύκολα μπορούν να τους περιθωριοποιήσουν σαν οπαδούς του εξαφανισμένου Κομμουνισμού, ενώ ταυτόχρονα εφευρίσκουν φανταστικούς εξωτερικούς εχθρούς από τους οποίους δήθεν απειλούνται οι λαοί των χωρών τους.
Το προηγούμενο πολιτικό κατεστημένο (Ομπάμα, Χίλαρυ Κλίντον) προστάτευε τους λαούς της Δύσης από την…. επιθετικότητα της Ρωσίας του Πούτιν, μιας χώρας με έναν ολιγαρχικό καπιταλισμό, που βασίζει την οικονομική της ισορροπία μόνον στην πώληση πρώτων υλών !
Για το τωρινό κατεστημένο (Τραμπ , Μέι) ο εχθρός είναι η παγκοσμιοποίηση, η Κίνα και η Γερμανική Ε.Ε. !

Ξεχνούν ότι ακριβώς η παγκοσμιοποίηση είναι μια αναπόφευκτη μετάλλαξη του Καπιταλισμού που δημιούργησε τεράστιο νέο πλούτο για όλους. Ο νέος αυτός πλούτος τείνει να εξαλείψει την απόλυτη φτώχεια από τις πρώην χώρες του δεύτερου και του τρίτου κόσμου ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου της παγκοσμιοποίησης κατευθύνθηκε στις πλούσιες χώρες της Δύσης, όπου μόνον η αρπακτικότητα των κακομαθημένων πλουσίων τους εμπόδισε την διάχυσή του σε όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Δεύτερος νέος εχθρός η Κίνα, μια χώρα που χάρις στην γενναία στροφή της στον οικονομικό φιλελευθερισμό έχει κάνει ένα μικρό οικονομικό θαύμα, και τείνει να ηγηθεί στην διεύρυνση της παγκοσμιοποίησης, ενώ το αδύνατο για την ώρα σημείο της είναι η μεγάλη υστέρηση της στο πεδίο του κοινωνικού φιλελευθερισμού.

Τρίτος εχθρός η Γερμανική….. Ε.Ε. μια περιοχή παγκόσμιο πρότυπο, που πριν από το BREXIT είχε το 7% του παγκόσμιου πληθυσμού, το 25 % του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 50% των παγκόσμιων κοινωνικών δαπανών. Μια περιοχή που έχει καταφέρει να συνδυάσει τον οικονομικό φιλελευθερισμό με την καλύτερη Δημοκρατία και τον ευγενέστερο κοινωνικό φιλελευθερισμό.
Δυστυχώς οι διαίρεση στις ΗΠΑ και στην Αγγλία σε «Αριστερούς» και Οικονομικά φιλελεύθερους διανοούμενους έχει επιτρέψει σε αυτά τα απολιθώματα των κακομαθημένων πλουσίων που εκφράζονται πολιτικά από τους Τραμπ και Μέι να κυριαρχήσουν.
Έτσι ο λαοί της Δύσης πιστεύουν ότι αυτοί που τους στέρησαν όλα όσα θα μπορούσαν να έχουν δεν είναι οι δικοί τους κακομαθημένοι πλούσιοι αλλά αορίστως κάποιο κατεστημένο, οι εξωτερικοί εχθροί που προανέφερα και στο βάθος Εβραίοι, Μασόνοι, Λέσχες και οι άλλοι, επιτρέποντας σε διάφορα φασιστικά και ρατσιστικά απόβλητα της Ιστορίας να έχουν σημαντική πολιτική παρουσία στην Ε.Ε.
Η κλασσική «Αριστερά» της Δύσης διαβλέποντας τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύουν αυτά τα άπληστα και επιπόλαια ανθρωπάκια που κατάφεραν με τα ψέματα και πατριωτικές μεγαλοστομίες να πάρουν την εξουσία, για την οικονομία της αγοράς (Καπιταλισμό) τους αντιμετωπίζουν με ευμενή ανοχή.
Ο Σώντερς στις ΗΠΑ , ο Κόρμπιν στην Αγγλία και οι απανταχού θεωρητικοί του Μαρξισμού (Ζίζεκ) ονειρεύονται την καταστροφή του Καπιταλισμού της Δύσης μέσα από τις ανοησίες των νέων αρχόντων της που θα δικαιώσει την τελεολογική τους αντίληψη και θα δώσουν μια νέα ευκαιρία στο Σοσιαλιστικό τους παράδεισο.
Από πίσω ακολουθούν αναρχικοί, ιδεοληπτικοί αριστεροί, θρησκόληπτοι (Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί), φασίστες και ψεκασμένοι κάθε τύπου που για διαφορετικούς λόγους μισούν την ελεύθερη ανοιχτή φιλελεύθερη δημοκρατία που με την δύναμη και την ορμή του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού μετασχηματίζει τον κόσμο μας.

Καθ. Χρήστος Δ. Παπαγεωργίου


PhD Imperial College

Σάββατο, 21 Ιανουαρίου 2017

Σαββατοκύριακο με δανεικά (11). Ο Κυριάκος ως Blue Monday



Δεν φτιάχνει λένε ρεύμα ο Κυριάκος. Το ότι η ΝΔ προηγείται και αυτός ψηφίζεται ως ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός είναι θαύμα και δεν πρέπει να το λένε ούτε του παπά.   Θα πρέπει οι Έλληνες να βρίσκονται σε βαθιά μελαγχολία και μεγάλη απελπισία για να στρέφονται προς τον Κυριάκο. Ένα σοβαρό, μειλίχιο, φιλελεύθερο και ορθολογιστή πολιτικό της επάρατης Δεξιάς. Που λέγεται και Μητσοτάκης. Τέτοιον τύπο είχαν να δουν από την εποχή του Σημίτη, αν και οι εποχές είναι τελείως διαφορετικές και οι συγκρίσεις μάλλον άστοχες. Το Σημίτη τον σιχαίνονταν αλλά μοίραζε χρήμα και τον ανέχονταν. Ο Κυριάκος ως τύπος τους ανακατεύει το στομάχι, χρήμα δεν έχει να μοιράσει και τους λέει ότι πρέπει να δουλέψουν σοβαρά και οργανωμένα. Σα να τους στέλνει δηλαδή στην κόλαση. Πραγματικά είναι θαύμα. Αλλά 7 χρόνια κρίσης τους έχουν κάνει και βλέπουν παραισθήσεις. Ευτυχώς  για μας μέσα σ αυτές βλέπουν και τον Κυριάκο ως λύση.

Ακούω συχνά να κατηγορούν το Σαμαρά ως λαϊκιστή αντιμνημονιακό, να τον χλευάζουν για τα Ζάππεια και άλλα τέτοια. Αν δεν έπαιζε ελαφρώς αντιμνημόνιο ο Αντώνης, ο Αλέξης θα ήταν πρώτη φορά αριστερός πρωθυπουργός από το 2012. Τον εθνολαϊκισμό του Έλληνα δεν τον παλεύεις με τριαντάφυλλα. Θέλει και λίγο πίεση κάτω από τη σέντρα από σκληρούς μαντουμανατζήδες. Και κάνα τάκλιν με τα δυο πόδια τεντωμένα. Διαφορετικά πας άπατος και σου μένουν οι καλές προθέσεις. Σε μια κομμουνιστική χώρα που οι μισοί πιστεύουν στα ζώδια, στον ψεκασμό και στο κακό το μάτι, εμείς θέλουμε να κάνουμε πρωθυπουργό ένα φιλελεύθερο τύπο που σπούδασε στο Harvard  και λέγεται Μητσοτάκης. Δεν το λες και απλή φιλοδοξία.

Τον Κυριάκο δεν τον γουστάρουν ούτε οι Δεξιοί. Στραβώνουν όταν ακούνε το όνομά του. Είναι σαν τη Δευτέρα μετά από τριήμερο ΠΣΚ που το Π ήταν κι αυτό αργία. Πρέπει να πας στη δουλειά αλλιώς θα πεινάσεις. Αλλά να, ο Τζίτζι ήταν κάτι σαν το άκουσμα του ονόματός του, ο Βαγγέλας μεγάλος πια και ο Άδωνις άριστος για λοχίας επικίνδυνων αποστολών αλλά όχι για στρατηγός. Γιαυτό υπάρχει περίπτωση οι Δεξιοί να μην πάνε να ψηφίσουν έναν τύπο που εκτός των άλλων κακών υπόσχεται και μεταρρυθμίσεις. Θα πάνε όμως οι αριστεροί στο πόδι τους αλλά δεν ξέρω αν φτάνουν. Μόλις πιάσεις κουβέντα με ΔΥ και αφού τα χώσει κανονικά στον προδότη Τσίπρα, σου λέει ότι άμα έρθει ο Κυριάκος μπορεί και να τον απολύσει. Δυστυχώς έχει καταγραφεί ως ο διώκτης των ΔΥ. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πόσες ψήφους θα πάρει από το στρώμα αυτό.  

Μετά την τραυματική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ, ο κρίσιμος Έλληνας είναι δυστυχής. Κρίσιμος είναι αυτός που μετατοπίζεται χωρίς ιδεολογικά στηρίγματα, με βάση όχι απλά το προσωπικό του συμφέρον αλλά το γενικότερο κλίμα της εποχής. Και το κλίμα ακόμα δεν έχει ωριμάσει. Οπότε και ο κρίσιμος δεν αποφασίζει. Καταλαβαίνει ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να επιλέξει κάποιον σοβαρό για πρωθυπουργό μπας και δει θεού πρόσωπο, αλλά όλο το αναβάλει με μια κρυφή ελπίδα, μόνο που τώρα ο κόμπος έφτασε στο χτένι και πρέπει μάλλον να ψηφίσει τον επάρατο, αλλά μήπως να περιμένει λιγάκι ακόμα; Μήπως ο Τράμπ κάνει κανένα κόλπο, μας χαρίσουν το χρέος και αρχίσει πάλι η μασαμπούκα η αδούλευτη; Μετά καταλαβαίνει τη μαλακία που σκέφτηκε και μαζεύεται και είναι έτοιμος να απαντήσει ειλικρινώς στην επόμενη δημοσκόπηση, αλλά είναι η ελπίδα που πεθαίνει τελευτία και το ρίχνει «ΔΞ-ΔΑ». Και οι φίλοι του Κυριάκου παθαίνουν τραλαλά.

Γιατί Κυριάκο τα κανάλια δεν παίζουν. Τι να παίξουν δηλαδή; Σοβαρές κουβέντες για ιδιωτικοποιήσεις, επενδύσεις, εξυγίανση και μείωση κράτους, ελεύθερη αγορά; Θα τόχαν κλείσει το μαγαζί αν έπαιζαν τέτοια ξενέρωτα. Υπάρχει σοβαρό κοινό για τέτοια;  Αλλά και ο Κυριάκος δεν τους δίνει τροφή για μπαλαλά και παιχνίδι. Πάει κάπου, λέει κάτι χλιαρά αλλά ουσιώδη, ποιος να τα παίξει και γιατί να γίνουν είδηση στη χώρα του Σώρρα; Ενώ ο απέναντι πήγε σε μια παρουσίαση βιβλίου, πέταξε στο άσχετο κάτι για νταούλια και χορούς των αγορών και ακόμα το μνημονεύουμε μετά από 4 χρόνια. Ο Κυριάκος δεν κάνει είδηση ακόμα και αν κυκλοφορήσει γυμνός στο Σύνταγμα, μέρα μεσημέρι.

Δεν κάνει όμως και η ομάδα του. Χατζηδάκης, Κεραμέως, Θεοδωρικάκος, μετά; Μετά πάμε σε κασκαντέρ δηλαδή Άδωνις. Επιτελείο ώρα μηδέν; Ή κάτι στο παραπέντε; Ή μήπως Κικίλιας; Δεν παίζεις έτσι απέναντι στα τρελοκομεία, που όσο γελοία και ξεδοντιασμένα και αν φαίνονται πια στους νουνεχείς, γράφουν ακόμα στον κόσμο και κυρίως στους κρίσιμους.  Μετά λέει κάτι σιχαμένο ο Γιακουμάτος και γίνεται βούκινο. Νέα πρόσωπα υπάρχουν; Παιδιά της δράσης, της γνώσης, της αγοράς; Με θεωρίες αλλά και τσαγανό; Που ματώνουν στη μικρή περιοχή; Δεν βλέπω. Πώς να γίνει τότε ρεύμα;  

Το λαϊκισμό δεν θα τον αντιμετωπίσεις με αντίστοιχο λαϊκισμό, αλλά μια αποφασιστικότητα πρέπει να τη δείξεις. Κάπως να ανεβάσεις τους τόνους, κάπου να ψάξεις την ατάκα, κάποιους να ταυτίσεις με το όραμά σου. Κάποιους πρέπει να μπετονάρεις στο δικό σου αφήγημα, ο Έλληνας κάποιον θέλει να πιστέψει. Ειδικά όταν το περιβάλλον είναι τόσο εχθρικό. Ειδικά όταν υπόσχεσαι μόνο δουλειά και μεταρρυθμίσεις. Ειδικότερα όταν είσαι με το μέρος της Ευρώπης, την οποία οι 6 στους 10 μισούν παθολογικά. Όχι απλά τώρα. Αλλά από τότε που έβρεχε πακέτα και προγράμματα.


Είναι πολύ μεγάλη υπόθεση να προηγείται η ΝΔ με αρχηγό το Μητσοτάκη. Ακόμα και σ’ αυτές της αμφίβολης ποιότητας δημοσκοπήσεις. Είναι ενδεικτικό μιας ξερής και βουβής αλλαγής που συντελείται με κατεύθυνση την αυτογνωσία. Όχι γιατί η ΝΔ είναι κάτι το εξαιρετικά ορθολογικό και πραγματικά φιλελεύθερο. Βαθιά λαϊκή δεξιά με κάποια φιλελεύθερα ρήγματα. Αλλά γιατί το εκλογικό σώμα μεταστρέφεται και εγκαταλείπει κατά ένα μέρος τους χτεσινούς του φρικαλέους ήρωες. Και αναζητά κανονικούς ανθρώπους να τους δώσει το πηδάλιο. Θεωρώ πολύ ενθαρρυντικό ότι ολοένα και περισσότεροι συμπατριώτες μας αντιλαμβάνονται τι γίνεται, έστω και αν ακόμα πιστεύουν ότι τους ψεκάζουν. Επικοινωνούν κάπως με την υπόθεση χρέος, ευρώ, δανειστές, παγκοσμιοποίηση, υποχρεώσεις. Αρχίζουν να καταλαβαίνουν τι ακριβώς είναι για παράδειγμα η Ζωή ή η Ραχήλ. Δεν βλέπουν το Γιάνη στον ύπνο τους. Καταλαβαίνουν κάπως ότι ο Αλέξης ψεύδεται. Τους ενοχλεί ο τύπος με τις στολές. Και αρχίζουν να φαντάζονται τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το Μητσοτάκη, ως πρωθυπουργό. Είναι μεγάλη υπόθεση. Να μη ξεχνάμε ότι η κομμουνιστική ίωση θερίζει ακόμα εκεί έξω. 

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Χρήστος Παπαγεωργίου: Μορφές φιλελευθερισμού



Η φωτο είναι του μετρ Κωνσταντίνου Πϊττα


Οι κλασσικοί ορισμοί για τους διάφορους φιλελευθερισμούς, οι διαφορές μεταξύ φιλελεύθερων Αμερικάνων και Φιλελεύθερων Ευρωπαίων και ο Παγκοσμιοποιημένος Καπιταλισμός με τις καταστροφικές αλλαγές που φέρνει κυρίως για την μεσαία τάξη των κεντρικών χωρών της Δύσης (ΗΠΑ ,Ε.Ε. κτλ) έχουν δημιουργήσει μια τεράστια ιδεολογική και πολιτική σύγχυση τόσο μεγάλη ώστε π.χ. ο Μπέπε Γκρίλο ζήτησε να ενταχθεί το κόμμα του στο Μπλοκ των φιλελευθέρων στην Ε.Ε.
Η πρώτη και κύρια διαίρεση μεταξύ των διάφορων τύπων φιλελευθερισμού για μένα είναι η διαίρεση μεταξύ του «Οικονομικού Φιλελευθερισμού» και «Κοινωνικού ή Πολιτικού Φιλελευθερισμού» .
Ο Οικονομικός Φιλελευθερισμός υποστηρίζει ότι το κράτος (όπου συμπεριλαμβάνεται και η τοπική αυτοδιοίκηση) όχι μόνον δεν πρέπει να ασχολείται με επιχειρηματικές δραστηριότητες αλλά επιπλέον πρέπει να εκχωρεί την εκμετάλλευση των δραστηριοτήτων κοινής ωφέλειας, σε ιδιωτικούς φορείς για περιορισμένο χρόνο, με επαναλαμβανόμενους διαφανείς πλειοδοτικούς διαγωνισμούς.
Το κράτος με τα έσοδα από την φορολογία πρέπει να εξασφαλίζει την Εθνική Άμυνα, την Ασφάλεια των πολιτών τους, και στην καλύτερη περίπτωση ένα Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ) και Ιατρική και φαρμακευτική κάλυψη για όλους, ενώ παράλληλα πρέπει να αναπτύσσει τις αναγκαίες υποδομές με δημόσιους μειοδοτικούς διαγωνισμούς των οποίων την εκμετάλλευση θα παραχωρεί τελικά σε ιδιώτες.
Το κυριότερο όμως έργο του οικονομικά φιλελεύθερου κράτους πρέπει να είναι η εξασφάλιση του οικονομικού ανταγωνισμού των ιδιωτικών επιχειρήσεων, ώστε μέσα από την διαδικασία της δημιουργικής καταστροφής (Σουμπέτερ) να αυξάνεται συνεχώς ο Εθνικός πλούτος. Δημιουργική καταστροφή σημαίνει συνοπτικά ότι με τον ανταγωνισμό υπερισχύουν οι κάθε φορά οι καινοτομικές και καλά διοικούμενες επιχειρήσεις, που παράγουν καλύτερα προϊόντα και υπηρεσίες με χαμηλότερο κόστος, και οι άλλες απλώς κλείνουν (καταστρέφονται). Ο Σουμπέτερ πρώτος παρατήρησε ότι εξαιτίας αυτής της διαδικασίας τα κράτη μπορούν να δημιουργήσουν πλούτο. Έτσι τα καπιταλιστικά κράτη που, λίγο ή πολύ, λειτουργούν με βάση τον οικονομικό φιλελευθερισμό γίνονται συνεχώς πλουσιότερα !!
Απέναντι στον Οικονομικό Φιλελευθερισμό βρίσκεται ο Σοσιαλισμός ( Σοσιαλδημοκρατία, Κομμουνισμός , Εθνικοσοσιαλισμός, Φασισμός κτλ). Στα όποια Σοσιαλιστικά συστήματα τα κράτη έχουν κυρίαρχο ρόλο με σοβαρές και πολυποίκιλες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Φυσικά αυτές οι επιχειρήσεις του κράτους, δεν έχουν ανταγωνισμό και φυσικά δεν κλείνουν σχεδόν ποτέ, συνήθως μάλιστα δεν αφήνουν ούτε τις ιδιωτικές εταιρίες να κλείσουν τροφοδοτώντας με δάνεια τους ιδιοκτήτες τους. Λόγω κυρίως αυτού του φαινομένου (έλλειψη ανταγωνισμού και δημιουργικής καταστροφής) τα Σοσιαλιστικά κράτη γίνονται σταδιακά κοινωνικές μηχανές φτωχοποίησης !!
Ο Κοινωνικός ή Πολιτικός Φιλελευθερισμός υποστηρίζει την Δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων, και ιδίως των μειονοτήτων (φυλετικών, θρησκευτικών, πολιτικών, σεξουαλικών κτλ). Οι πολίτες που υποστηρίζουν τον Κοινωνικό ή Πολιτικό Φιλελευθερισμό ονομάζονται συνήθως στην Ε.Ε. “προοδευτικοί” ενώ στις ΗΠΑ “φιλελεύθεροι” (LIBERAL) ενώ οι πολίτες που τον υποστηρίζουν εν μέρει ονομάζονται “συντηρητικοί” .
Οι δυο αυτοί φιλελευθερισμοί μπορεί να υποστηρίζονται ταυτόχρονα από την ίδια ομάδα ανθρώπων μπορεί όμως οι ομάδες που υποστηρίζουν τον ένα φιλελευθερισμό να είναι επιφυλακτικοί έως εχθρικοί απέναντι στον άλλον φιλελευθερισμό.
Παραδείγματα για να γίνουν όλα αυτά κατανοητά. Στην Ε.Ε. πολλοί υποστηρικτές του οικονομικού φιλελευθερισμού είναι συντηρητικοί ενώ πολλοί υποστηρικτές του κοινωνικού φιλελευθερισμού είναι Σοσιαλιστές (Σοσιαλδημοκράτες κυρίως). Στις ΗΠΑ αντίστοιχα μια ομάδα διανοουμένων και καλλιτεχνών καθοδηγεί ένα σημαντικό κίνημα Κοινωνικού φιλελευθερισμού που αλληθωρίζει ή βλέπει με ανοχή και συμπάθεια τα διάφορα σοσιαλιστικά κινήματα ή κόμματα.
Η Κίνα έχει μια ειδική μορφή οικονομικού φιλελευθερισμού με εξαιρετικά περιορισμένο κοινωνικό φιλελευθερισμό, έτσι επιτυγχάνει τεράστια οικονομική ανάπτυξη χωρίς δημοκρατία και ελευθερίες όμως.
Η Ρωσία έχει έναν ειδικό μονοπωλιακό οικονομικό φιλελευθερισμό (χωρίς ανταγωνισμό) που δεν της επιτρέπει να απογειωθεί οικονομικά και φανερά υποφέρει από έναν περιορισμένο κοινωνικό φιλελευθερισμό.
Η Τουρκία με τους Κεμαλιστές είχε ένα μετριοπαθές σοσιαλιστικό σύστημα (που την οδηγούσε σε φτωχοποίηση). Σε αντίθεση με τους Κεμαλιστές, το ισλαμικό κόμμα του Ερντογάν υιοθέτησε ένα πολύ πετυχημένο πρόγραμμα οικονομικού φιλελευθερισμού που την οδήγησε σε οικονομική απογείωση. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός όμως αρχίζει να καταρρέει στην Τουρκία σταδιακά, χάρις τα εσωτερικά προβλήματα, τις αυταρχικές διώξεις και τις μεγαλεπήβολες επιδιώξεις του Ερντογάν οδηγώντας την γείτονα σε οικονομική κρίση.
Στην Ελλάδα σταδιακά κατά την μεταπολίτευση εφαρμόστηκε ένα πρόγραμμα κρατικίστικου μετριοπαθούς σοσιαλισμού που συντηρήθηκε για τόσο μεγάλο διάστημα από τις επιδοτήσεις της Ε.Ε. και την πώληση κρατικών ομολόγων (με ψεύτικα στοιχεία). Η αναμενόμενη φτωχοποίηση δεν έγινε σταδιακά αλλά κρύφτηκε μέσα στα “λεφτά των άλλων” και φυσικά έγινε απότομα (έσκασε σαν φούσκα), με δραματικές συνέπειες στην ζωή των ανυποψίαστων Ελλήνων πολιτών, που πίστευαν ότι είχαμε … Νέο-Φιλελευθερισμό. Οι πολίτες αυτοί στράφηκαν με οργή και απελπισία στα άκρα και μια ομάδα αδαών και ιδεοληπτικών Νέο-Κομμουνιστών σε συμμαχία με ένα Εθνικο-λαικίστικο μόρφωμα πήραν την κυβέρνηση πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν να επαναφέρουν την χαμένη ευημερία με περισσότερο …Σοσιαλισμό. Η αναμενόμενη περαιτέρω φτωχοποίηση ευτυχώς δημιουργεί και συνειδητοποίηση των Ελλήνων που ας ελπίσουμε ότι θα δώσει και την πολιτική λύση στις επόμενες εκλογές.

Στην Νότια Ευρώπη η ιδεολογική και πολιτική σύγχυση που σκορπίστηκε από τα πανεπιστήμια (που ο Φιγιόν τα αποκάλεσε Μαρξιστικές φωλιές), στις κοινωνίες των χωρών της, έφερε στην εξουσία για πολλά χρόνια διάφορα μετριοπαθή σοσιαλιστικά υβρίδια που δημιούργησαν σε συνθήκες ανταγωνισμού με τον πιο ανεπτυγμένο Βορά, οικονομική και κοινωνική κρίση, την οποίαν προσπαθούν να αξιοποιήσουν για να πάρουν την εξουσία διάφορα φασίζοντα Δεξιό-Αριστερά σχήματα κατά το πρότυπο των δικών μας ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

Στην Βόρεια Ευρώπη ακόμη και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα υποστηρίζουν ευτυχώς τον οικονομικό φιλελευθερισμό γερμανικού τύπου (ORDO-LIBERALISM) όπου το κράτος έχει σημαντικό ρόλο. Τα οικονομικά τους αποτελέσματα, πολύ καλύτερα του Ευρωπαϊκού Νότου, τους επέτρεψαν να κυριαρχήσουν στην Ε.Ε. , ενώ η υπεροψία που δείχνουν μερικοί πολιτικοί τους απέναντι στον Σοσιαλίζοντα Νότο, αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα αποσταθεροποίησης της Ε.Ε.
Η Αγγλία πάντα ιδιότροπη και επιφυλακτική απέναντι στην Ε.Ε. , με ευθύνη του μοιραίου Κάμερον, παρασύρθηκε σε ένα δημοψήφισμα όπου τα θύματα της παγκοσμιοποίησης συνενώθηκαν με μεγάλη ομάδα των παραδοσιακών αρχόντων της (LORDS) και έφεραν το BREXIT. Ο Παγκοσμιοποιημένος Καπιταλισμός βεβαίως αυτό το BREXIT το εξέλαβε ως προσπάθεια απομόνωσης της Αγγλίας (Οικονομικά Αντιφιλελεύθερο μέτρο) και τα αρνητικά οικονομικά αποτελέσματα που προέκυψαν ήδη έχουν κάνει τους υποστηρικτές του να ανησυχούν για την επιλογή τους.

Στις ΗΠΑ τελείωσε μια μεγάλη μονομαχία μεταξύ μεγάλων γκρουπ κατεστημένων οικονομικών συμφερόντων. Ο απρόβλεπτος και ιδιόρρυθμος επιχειρηματίας Τραμπ κατάφερε να υπερισχύσει της φιλόδοξης αλλά με εμφανή σημεία κόπωσης αντιπάλου του. Είναι φανερό ότι η Χίλαρυ Κλίντον είναι πιο φιλελεύθερη κοινωνικά από τον Τραμπ, τι γίνεται όμως με τον οικονομικό φιλελευθερισμό ?
Είναι ο Τραμπ εναντίον της παγκοσμιοποίησης που είναι η σύγχρονη μορφή του καπιταλισμού ? Αν ισχύει αυτό η οικονομική του αποτυχία είναι για μένα εξασφαλισμένη και θα μείνει στην Ιστορία ως ένας πεισματάρης λαϊκιστής που απλώς περιθωριοποίησε οικονομικά τις ΗΠΑ.
Η γνώμη μου είναι ότι κάτι τέτοιο πιθανόν δεν ισχύει, ο Τραμπ είναι ιδιόρρυθμος και σε μερικά θέματα πολύ συντηρητικός όπως είναι και πολλοί Αμερικάνοι άλλωστε, αλλά έχοντας το ένστικτο του πετυχημένου επιχειρηματία, απλώς θα προσπαθήσει να επηρεάσει την παγκοσμιοποίηση ώστε να έχουν οι ΗΠΑ μεγαλύτερα πλεονεκτήματα από αυτήν.
Άλλωστε μια από τις μεγαλύτερες αστοχίες της παγκοσμιοποίησης δεν ήταν μόνον η οικονομική υποβάθμιση της μεσαίας τάξης στη Δύση , αλλά η ακατανόητη στρατιωτική ένταση της τελευταίας περιόδου, του κατά τα άλλα εξαιρετικού Ομπάμα, που μόνον κάποια σκοτεινά οικονομικά συμφέροντα και σκοτεινούς ηγέτες μπορεί να εξυπηρετήσει. Και ο Τραμπ σε αυτό το ζήτημα φαίνεται πιο “προοδευτικός” από την Kλίντον.
Ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός δεν εξυπηρετείται από την στρατιωτική ένταση αλλά από την ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας που έχει διεισδύσει παντού και αλλάζει δυναμικά την ζωή μας, στις επικοινωνίες στα δίκτυα και στον ελεύθερο χρόνο και δευτερευόντως από την ανάπτυξη των τεχνολογιών στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας για την καταπολέμηση του φαινομένου της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Σε αυτούς τους τομείς η καινοτομία που παράγεται από την αριστεία της δημοκρατίας στα ελεύθερα και δημιουργικά πανεπιστήμια της Δύσης παίζουν κυρίαρχο ρόλο, και έτσι ας ελπίσουμε ότι πλάι στον ανίκητο οικονομικό φιλελευθερισμό και η σύγχρονη δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών θα υπερισχύσει των αναχρονιστικών συστημάτων φωτισμένων ηγετών με κοπάδια συλλογικών οντοτήτων (Κομμουνισμού , Φασισμού, Ισλαμικού Φονταμενταλισμού κτλ)

Καθ. Χρήστος Δ. Παπαγεωργίου
PhD Imperial College