ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

malinconia di Settembre

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Τα φροντιστήρια δεν είναι ούτε Παιδεία ούτε βέβαια Παραπαιδεία. Προετοιμάζουν τους μαθητές για να αντεπεξέλθουν στις εξετάσεις. Όσο οι εξετάσεις είναι πιο παράλογες και πιο άχρηστες τόσο τα φροντιστήρια θα είναι πιο απαραίτητα. Τα θέματα των Πανελλαδικών ρυθμίζουν την αγορά του ιδιαίτερου στην Ελλάδα. Καληνύχτα σας.

Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου 2014

ΣΥΡΙΖΑ και ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Σαν το παλιό καλό ΚΚΕ του 70-80: ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΆΝΙΚΟ ΤΡΌΠΟ ΖΩΉΣ



Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τον πολιτισμό. Αξίζει να διαβαστεί ειδικά από εκείνους που βλέπουν έστω και μια αχτίδα φωτός στο πολιτικό αυτό μόρφωμα.

από το left gr

Στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη διάρθρωση των κοινωνιών, οι πολιτισμικές δομές και εκφάνσεις φέρουν έντονο το στίγμα της άνισης κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης και της αυτοτελούς γιγάντωσης της οπτικοακουστικής και ψηφιακής παραγωγής που εκπορεύεται πρωτίστως από τις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, η διεύρυνση του φαινομένου του πολιτισμικού ιμπεριαλισμού, πλήττει δραστικά την άνθηση των ιδιαίτερων εθνικών και περιφερειακών πολιτισμών, επιβάλλοντας ένα πλέγμα τυποποιημένων πολιτισμικών προτύπων, που προβάλλουν τον ατομοκεντρισμό και τον καταναλωτισμό, ως κυρίαρχες αξίες ενός θεμιτού και επιθυμητού παγκοσμιοποιημένου «στυλ ζωής».
Η παγκόσμια διάχυση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού θα ήταν ανέφικτη χωρίς την πρότερη κατίσχυση της πολιτισμικής-ιδεολογικής ηγεμονίας μιας  διεθνοποιημένης μαζικής εμπορικής κουλτούρας, που παράγεται στα μητροπολιτικά καπιταλιστικά κέντρα και εξάγεται και καταναλώνεται σχεδόν παντού, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, με την πλούσια αλλά ανεκμετάλλευτη τόσο τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία όσο και την πολιτιστική κληρονομιά.
Η εξαρτημένη και περιθωριακή θέση της χώρας μας, μέσα στον διεθνή καταμερισμό παραγωγής πολιτισμού, έχει επιφέρει έναν διπλό καταναγκασμό. Από τη μια μεριά, έχει υποβαθμισθεί η γηγενής πολιτιστική παραγωγή υπό το βάρος των εισαγωγών, ενώ η συρρικνωμένη εντόπια παραγωγή τείνει να μιμείται συνεχώς τα κριτήρια των εμπορικά επιτυχημένων συνταγών. Από την άλλη πλευρά, ο εξοβελισμός της χώρας από το διεθνές δίκτυο διακίνησης πολιτισμικών προϊόντων και η απουσία σχεδιασμένης κρατικής πολιτικής προώθησης του πολιτισμού διεθνώς, έχουν στερήσει την αυτόχθονα πολιτισμική δημιουργία από τη συμμετοχή της στο Ευρωπαϊκό και διεθνές πολιτισμικό περιβάλλον.   Σ' αυτό το ήδη επιβαρυμένο τοπίο, έχει προστεθεί η ζοφερή συνθήκη που ορίζεται από τις μνημονιακές πολιτικές. 
Στο διάστημα της ευημερίας, η εργαλειακή χρήση του πολιτισμού, προκειμένου να εδραιωθεί η πνευματική ηγεμονία που επιδίωκε η  πολιτική καθεστηκυία τάξη, οδήγησε στην τυποποίηση ενός πολιτιστικού μοντέλου που διαμόρφωσε ένα ομογενοποιημένο “γούστο”, αποσπώντας κάθε πνευματική ικμάδα από τον πολίτη και μετατρέποντάς τον σε αδρανή οργανισμό, ανίκανο και ανήμπορο να αντισταθεί.
Στις μέρες της κρίσης, οι προσπάθειες των υφιστάμενων κυβερνητικών δυνάμεων εντείνονται προς την ίδια κατεύθυνση. Προσδίδεται στον πολιτισμό ο άχαρος ρόλος της αποσύνδεσης του  πολίτη από τα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα και κυρίως, από την πνευματική παραγωγή. Το πολιτιστικό μοντέλο που εξακολουθεί να προβάλλεται, είτε αφορά την ελληνική δημιουργία είτε αφορά τη διεθνή παραγωγή, είναι προσαρμοσμένο στη λογική του προϊόντος προς κατανάλωση και όχι του αγαθού που προκύπτει ως συνάρτηση της ανθρώπινης δημιουργίας και ανησυχίας με τη θεσμοθετημένη λειτουργία των πολιτιστικών φορέων.
Στην αναδιανομή πλούτου που παρατηρείται τη σημερινή περίοδο, “νέα τζάκια” διεκδικούν μερίδιο και στο χώρο του πολιτισμού, προκειμένου να  υπαγορεύσουν πνευματικές κατευθύνσεις, να εξαφανίσουν το δημόσιο χαρακτήρα πολιτιστικών οργανισμών και φορέων, να οικειοποιηθούν  τέχνες και καλλιτέχνες και να αποκλείσουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα από τη δημόσια καλλιτεχνική εκπαίδευση, την παραγόμενη τέχνη και τους θησαυρούς της πολιτιστικής κληρονομιάς.
               Σ' αυτό το οικονομοκεντρικό μοντέλο, το προσαρμοσμένο απόλυτα στα νεοφιλελεύθερα προτάγματα, και  “μπολιασμένο” εντέχνως με στοιχεία διαπλοκής, ο αντίποδας δεν μπορεί παρά να προκύψει μέσα από ένα αμιγώς Ανθρωποκεντρικό μοντέλο, που θα λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια και αξιοκρατία,  βασισμένο στους άξονες:
- See more at: http://left.gr/news/i-protasi-toy-syriza-gia-ton-politismo#sthash.rwV7qYl3.dpuf

Η παραπαιδεία πάντα


του Μιχάλη Δημητρακόπουλου

Οι εισηγήσεις, την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου, σχετικά με την εκπαίδευση ήταν ένας πολύ σοβαρός λόγος για να παρακολουθήσει κάποιος την ημερίδα που διοργανώθηκε από το Ποτάμι, στο ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Ενδιαφέρουσες απόψεις και διαπιστώσεις από ανθρώπους όπως ο καθηγητής Σταμάτης Κριμιζής, ο Αχιλλέας Γραβάνης, ο Άγγελος Δεληβοριάς και πολλοί άλλοι εξίσου σημαντικοί τον τομέα τους,  δεν είναι εύκολο να τις συναντήσεις καθημερινά.
Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που μπόρεσα να παρακολουθήσω το μεγαλύτερο μέρος της ημερίδας.

Όμως δεν γλυτώσαμε. Ο εύκολος λαϊκίστικος λόγος τελικά παρεισφρέει παντού. Τι θέλουν ν’ ακούσουν οι νεοέλληνες για το κακό το ριζικό μας ; Θα τους το πούμε. Κατά τον κύριο Τάσο Αποστολίδη μαθηματικό, ιδιωτικό εκπαιδευτικό και αντιπρόεδρο της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής, τα κάθε είδους φροντιστήρια κατά κύριο λόγο (και οι ιδιαιτεράδες βεβαίως) αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα δεινά της ελληνικής εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Το ότι τα παιδιά τρέχουν το απόγευμα σε δυο ξένες γλώσσες, σε γυμναστήρια, μαθήματα μουσικής και άλλα συναφή είναι κατακριτέο. Το γεγονός βέβαια ότι έχουμε ένα από τα υψηλοτέρα ποσοστά γλωσσομαθών στην Ευρώπη δεν το εξετάζουμε. Το τι αυτό μπορεί να προσφέρει αργότερα σε ένα μέλλοντα  πολίτη του κόσμου δεν το συζητάμε. Το γιατί η δημόσια εκπαίδευση δεν έχει καταφέρει τόσα χρόνια να τα προσφέρει αυτά στα παιδιά, δεν αποτελεί αντικείμενο έρευνας. Ούτε το ποιος φταίει για την απαξίωση του δημόσιου σχολείου.

Ο κύριος  Αποστολίδης θεωρεί ότι  τα δίδακτρα των φροντιστηρίων είναι δυσβάστακτα για το βαλάντιο του μέσου Έλληνα ο οποίος, επίσης κατά τον κύριο Αποστολίδη, μ’ αυτόν το τρόπο  εξαγοράζει το άλλοθι, ότι τουλάχιστον, ως γονιός, έκανε το χρέος του!  Δηλαδή ο κύριος Αποστολίδης εκτός από μαθηματικός και γνώστης των οικονομικών μεγεθών της αγοράς, είναι και κοινωνιολόγος που έχει εντρυφήσει στη νοοτροπία των νεοελλήνων και ξέρει γιατί πληρώνουν οι ανάλγητοι γονείς  την εξωσχολική στήριξη των βλασταριών τους. Δεν μίλησε μάλιστα ούτε καν για κάποιο ποσοστό. Όλοι ανεξαιρέτως οι γονείς επιδιώκουν μέσω της οικονομικής προσφοράς να απαλλαγούν από την ευθύνη ανάπτυξης των παιδιών τους, φορτώνοντας τα με μπαλέτα μουσικές ξένες γλώσσες πολεμικές τέχνες και φροντιστήρια, πολλά φροντιστήρια. Διότι λανθασμένα, πάντα κατά τον κύριο Αποστολίδη, επιδιώκουν την εισαγωγή τους στα πανεπιστήμια χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι έτσι τους αφαιρούν την δυνατότητα ανάπτυξης των πνευματικών ικανοτήτων τους. Αν οι σπουδές σε μια πανεπιστημιακή σχολή συνεπάγονται και φρένο στην πνευματική ανάπτυξη, κάτι δεν πάει καλά με την σχέση αυτού του σκεπτικού με τον ορθό λόγο, τουλάχιστον.

Είναι γνωστό ότι και καθηγητές του Δημόσιου σχολείου και παρά πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες και μη, κάνουν μαθήματα τα απογεύματα κατ’ οίκον. Είναι γνωστό επίσης ότι δεν υπάρχουν παραστατικά για αυτές τις παροχές υπηρεσίας και γενικά κυκλοφορεί πολύ μαύρο χρήμα σ’ αυτή την δραστηριότητα, πέρα απ΄ το γεγονός ότι για τους καθηγητές του Δημόσιου σχολείου αποτελεί και ποινικό αδίκημα. Με όλα αυτά η πολιτεία ουδέποτε έχει ασχοληθεί. Κάποιοι δύσπιστοι μπορεί να σκεφτούν ότι η απουσία ελέγχου στους δημόσιους λειτουργούς μπορεί και να’ ναι κι ένα κλείσιμο ματιού όσον αφορά στο «...συμπλήρωμα» του εισοδήματος τους.  Άλλωστε  είναι τέτοια η διασπορά του φαινόμενου που μάλλον είναι αρκετά δύσκολο να ελεγχθεί.
Απορώ όμως με την άνεση του κυρίου Αποστολίδη ο οποίος έτσι ανενδοίαστα κατηγόρησε από βήματος έναν ολόκληρο επιχειρηματικό κλάδο  για φοροδιαφυγή, εισφοροδιαφυγή και πενιχρές αμοιβές υπαλλήλων. Που το ξέρει; Κι αν έχει στοιχεία γιατί δεν τα χρησιμοποιεί δια της νομίμου οδού; Είναι προτιμότερο να πετάει λάσπη σε ένα ολόκληρο επαγγελματικό κλάδο; Γιατί δεν κατηγορεί και τα δικηγορικά γραφεία; Που ξέρει πόσα και αν πληρώνουν οι γιατροί, τα κομμωτήρια  τα λογιστικά γραφεία και ένα σωρό άλλες επιχειρήσεις. Τα φροντιστήρια κατά τον κύριο Αποστολίδη είναι τόποι ανομίας κάθε είδους. Όταν εκτοξεύει κάποιος τόσο βαριές κατηγορίες εναντίον ενός ολοκλήρου χώρου πρέπει και να μπορεί να τις αποδείξει. Αλλιώς πρόκειται για έναν λόγο που αποσκοπεί απλώς στον εντυπωσιασμό. Μόνο που έκανε ένα λάθος. Δεν μιλούσε σε ένα κοινό που χάφτει εύκολα τέτοιου είδους γενικεύσεις.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Σταμάτη Κριμιζή, του οποίου η ομιλία είχε προηγηθεί, ο ελληνισμός διαθέτει περίπου το 3% των επιστημόνων κορυφαίας εμβέλειας παγκοσμίως, ενώ ο πληθυσμός της Ελλάδας ή των Ελλήνων διεθνώς αντιστοιχεί μόνο στο 0,15% ή 0,20% από τα 6,92 δισεκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη. Αυτό αποτελεί ένα αναξιοποίητο είναι η αλήθεια κεφαλαίο για όλους μας, δεν επετεύχθει όμως με τις απόψεις του κυρίου Αποστολίδη.

Ο κύριος Αποστολίδης αφιέρωσε ένα μέρος της εισήγησης του στην “πάταξη” της παραπαιδείας. Ακόμη και η χρήση του συγκεκριμένου ρήματος είναι ενδεικτική των απόψεων του εισηγητή. Αναρωτιέμαι πως φαντάζεται την απαγόρευση της λειτουργίας καθ’ όλα νόμιμων επιχειρήσεων κάθε είδους σε μια δημοκρατική κοινωνία. Τα αποφασίζομεν και διατάσσομεν κάθε χρώματος έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.  Αν κάποιοι γονείς επιθυμούν εξωσχολική στήριξη των παιδιών τους, θα την έχουν. Κι αυτό είναι διεθνής πρακτική, για να τελειώνουμε με το παραμυθάκι ότι το φροντιστήριο αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα.

Την περί ης ο λόγος ανεκδιήγητη, κατά την ταπεινή μου γνώμη, εισήγηση ακολούθησε αρκετά αργότερα στην ομιλία του Σταύρου Θεοδωράκη η πρόταση, ανάμεσα στ’ άλλα, περί νομιμοποίησης των ιδιαιτέρων των καθηγητών του Δημοσίου. Θεωρώ  ότι δεν θα υπάρξει αντίρρηση να πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο, αρκεί όμως για λόγους ισοπολιτείας, να επιτρέψουμε παράλληλα στους εφοριακούς ν’ ανοίξουν λογιστικά γραφεία και στους δικαστικούς να λειτουργούν ως δικηγόροι τα απογεύματα υπερασπίζοντας όποιον τους πληρώνει καλύτερα. Ας μην συνεχίσω με έναν ατέλειωτο κατάλογο με αστυνομικούς, στρατιωτικούς κ.λ.π. Πέρα απ’ οποιοιδήποτε κριτική στην πρόταση αυτή καθαυτή, πρέπει να επισημανθεί  ότι όχι μόνο δεν καταργεί τα φροντιστήρια αλλά τα επαυξάνει κι αναγνωρίζει την ανάγκη εξωσχολικής εκπαιδευτικής πράξης, άρα την αδυναμία του δημόσιου σχολείου να προσφέρει ολοκληρωμένη εκπαίδευση.
Θα το λέμε αυτό παραπαιδεία, η θα το βαφτίσουμε κάπως αλλιώς - πως άραγε - για να συμπλεύσει η εισήγηση του Τάσου Αποστολίδη με τις απόψεις του επικεφαλής του Ποταμιού;


Σάββατο, 27 Σεπτεμβρίου 2014

Take five ( 27-9-2014)



1. To ΠΟΤΑΜΙ είναι το κόμμα του Κέντρου. Του κέντρου των ρηξικέλευθων αλλαγών και όχι του κέντρου της συντήρησης. Δεν είναι συνιστώσα της κεντροαριστεράς, μιας και ο όρος αυτός είναι ταυτισμένος με το ΠαΣοΚ και το συντεχνιακό κρατισμό του. Δεν είναι ούτε μέρος της εγχώριας Αριστεράς μιας και αυτή βλέπει την Ευρώπη με δυσπιστία και αρέσκεται στην κλειστή κρατικοδίαιτη κοινωνία. Ως Κέντρο τοποθετείται αναγκαστικά στο χώρο των φιλελεύθερων ιδεών μόνο που πρέπει να το αποδείξει. Και για να το αποδείξει χρειάζεται βαθιές επεξεργασίες σε όλους τους τομείς πέρα από τις αναγκαίες καθημερινές παρεμβάσεις. Συλλογικές επεξεργασίες που θα καταλήγουν σε άμεσα υλοποιήσιμες προτάσεις και θα απαντούν στα αγωνιώδη ερωτήματα της κοινωνίας.  Οι 21 θέσεις είναι μια θαυμάσια αρχή που ορίζουν το τέλος μιας διαδικασίας αλλά επιτάσσουν και την αρχή μιας άλλης. Εξειδίκευση και ρεαλισμός.

2. Θα πρέπει να αποδεχθούμε ότι είναι πιθανότατο να μας κυβερνήσει ο ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα μόνος. Όχι γιατί, απίθανη δημοσκόπηση τον δείχνει να σκαρφαλώνει στο 36%, αλλά γιατί υπάρχει μια συνεχής παρουσία στην πρώτη θέση όλων των ερευνών και γιατί μια επαναληπτική εκλογή συνήθως δίνει αυτοδυναμία στο πρώτο κόμμα. Αυτός είναι ο κανόνας της δημοκρατίας. Οι πολίτες αποφασίζουν πλειοψηφικά και δέχονται τις συνέπειες. Και δεν υπονοώ ότι οι συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης θα είναι σίγουρα αρνητικές για τη χώρα, τουλάχιστον πιο αρνητικές από αυτές της παρούσας συγκυβέρνησης. Όσο η Ελλάδα βρίσκεται υπό ευρωπαϊκή κηδεμονία μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι. Το ότι η καρδιά του ΣΥΡΙΖΑ χτυπά αντιευρωπαϊκά δεν είναι νέο, αλλά και το κόστος μιας εξόδου είναι τόσο μεγάλο που κανένας, ούτε το ΚΚΕ, δεν θα τολμούσε να επωμιστεί. Μαγκιές θα ακουστούν πολλές, ψευτομαγκιές θα γίνουν ακόμα περισσότερες, αλλά το μονοπάτι που οδηγεί στην κατηφόρα τη μεγάλη, η εγχώρια «εναλλακτική» Αριστερά το έχει πάρει ήδη και καλώς. Και μείωση των επιτοκίων θα δεχθεί και πιθανή επιμήκυνση και σίγουρο μη κούρεμα του χρέους. Αλλά πάντα με κάποιο λεκτικό τσαμπουκά και μια αξιοπρέπεια ρε αδελφέ. Το ζήτημα είναι αν η αριστερή διακυβέρνηση μας οδηγήσει κάπου καλύτερα και κυρίως βιώσιμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μέλος του παρόντος πολιτικού συστήματος. Και αυτό το σύστημα δεν ξέρει άλλο δρόμο πέραν αυτού του κρατισμού. Όσο για τα πρόσωπα; Ε τα μικρά δείγματα γραφής των τοπικών αρχόντων δείχνουν και τη μεγάλη εικόνα. Μαγκιά, λαϊκισμός και «πόσο αγαπώ τις κακές συνήθειες του λαού που είναι και δικές μου». Α και όταν θα κάνει τη δική του μαϊμού αξιολόγηση θα καλούν οι νεοδημοκράτες σε αντάρτικο. Τι είχες Γιάννη……..   

3. Οι καταθέσεις κινδυνεύουν; Και βέβαια αν εννοούμε ένα ψιλοκουρεματάκι. Όχι βέβαια μόνο από το ΣΥΡΙΖΑ αλλά από ολόκληρο το πολιτικό σύστημα που διαφεντεύει τον τόπο. 140 δις ευρώ περίπου αποτελούν ένα κεφάλαιο - πρόκληση για κάθε κυβέρνηση. Μια μικρή αφαίμαξη που θα εξαιρεί ενδεχομένως τις αποταμιεύσεις των φτωχών φαντάζομαι ότι είναι στις σκέψεις όλων. Γιατί το σύστημα έχει ανάγκες. Αντί να ψάχνει στους δανειστές τα 5 - 10 δις που χρειάζεται για να κινήσει την οικονομία   και να φτιάξει χιλιάδες, κατά πως λέει, θέσεις εργασίας, τα μαζεύει από τους δικούς του και κάνει τη δουλειά. Το θέμα είναι που θα πάνε τα δις. Σε δρόμους που δεν θα τελειώσουν ποτέ και θα δουλέψουν τα μηχανήματα; Σε στήριξη των τραπεζών λόγω του κουρέματος των κόκκινων δανείων προκειμένου να επιβιώσουν διάφορα λαμόγια εις βάρος της υγιούς οικονομίας; Σε αλήστου μνήμης συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα; Σε στήριξη των αδυνάμων ή σε επιδόματα των δυνατών; Ή μήπως σε τόνωση της αγοραστικής ικανότητας της μεσαίας και κυρίως κρατικοδίαιτης τάξης; Γιατί σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης δεν είδαμε, ούτε θα δούμε από κανένα. Διαχείριση μόνο βλέπουμε των αναγκών των παντός είδους πελατών. Αλλά αυτά αν γίνουν θα  γίνουν μετά τις εκλογές. Προς το παρόν μόνο φόροι.

4.   Χρειαζόμαστε άλλη Παιδεία. Ε σ’ αυτό όλοι συμφωνούν. Απλά κανείς δεν ξέρει ποια. Κάποτε είχα πει στην Άννα να πάρει ένα αμάξι και αιφνιδιαστικά να επισκεφθεί τους συλλόγους διδασκόντων 20 δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων σε όλη την Ελλάδα. Να βγάλει έξω τους κομματικούς εγκάθετους και τους διευθυντές και να ακούσει το λόγο των διδασκόντων. Οι περισσότεροι ξέρουν και ξέρουν καλά. Γιατί το χάλι ή το καλό το ζουν στο πετσί τους και το γεύονται. Γιατί πολλοί ματώνουν και έχουν άποψη. Τι θέλουν τα ΑΕΙ; Πρώτο, γενναίο κούρεμα ώστε να μειωθούν δραστικά τα τμήματα και έτσι να αυξηθούν οι διδάσκοντες και οι διοικητικοί. Δεύτερο, εφαρμογή του νέου νόμου 4009/2011 και μάλιστα στην αρχική - αρχική μορφή που κατατέθηκε στη βουλή. Το Συμβούλιο Διοίκησης να επιλέγει τους πρυτάνεις και τους κοσμήτορες και να μην εκλέγονται άμεσα. Γιατί μπορεί να γλιτώσαμε από μυλό και πελέ αλλά έρχονται οι φορτσουνάκηδες. Τρίτο, αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών κάθε τμήματος, η επιστήμη αλλάζει. Τέταρτο, χρηματοδότηση της έρευνας και αξιοποίηση της περιουσίας των ιδρυμάτων. Πέμπτο, αναζήτηση πόρων από την αγορά. Έκτο, ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Έβδομο,  ενεργοποίηση ξενόγλωσσων προγραμμάτων στα δημόσια ιδρύματα. Αυτά για αρχή. Αλλά αφήνουν οι δεινόσαυροι;

5. Τι θέλουν τα δημοτικά; Αξιολογημένους και επιμορφωμένους δασκάλους, αναθεώρηση των περισσότερων βιβλίων ώστε να διαβάζονται από τους μαθητές, ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών γιατί η πίεση πια είναι μεγάλη, επιμονή στα βασικά. Ανάγνωση, γραφή 4 πράξεις, ποσοστά, λίγο Φυσική και Ιστορία χωρίς σφαγές και ελληνοκεντρικότητα, χειρισμός PC. A και ένα βάουτσερ να πηγαίνουν στην αγορά για να μάθουν μια ξένη γλώσσα. Το σχολείο έχει αποδείξει ότι δεν μπορεί. Τι θέλουν τα Γυμνάσια; Σοβαρό επαγγελματικό προσανατολισμό,  επιμονή στα βασικά των βασικών μόνο μαθημάτων, τα αρχαία μόνο κατ επιλογή, περισσότερη τέχνη και ερευνητική εργασία, ομαδοσυνεργατική  διδασκαλία, κατάργηση σχολικών βιβλίων και διάθεση της γνώσης στο διαδίκτυο, αξιολόγηση των πάντων. Τι θέλουν τα Γενικά Λύκεια; ¨Όλα τα προηγούμενα, λιγότερη ασκησιολογία και έναν τύπο IB για να εισέρχονται οι μαθητές στα πανεπιστήμια με θέματα αποκλειστικά από τράπεζα θεμάτων. Οι σχολές να θέτουν πρόσθετα κριτήρια εισαγωγής και βέβαια επαναφορά της βάσης του 10. Τι θέλουν τα Επαγγελματικά Λύκεια; Διάλυση και επανίδρυση. Νέα προγράμματα σπουδών με περισσότερο εργαστήριο και θεωρητικά μαθήματα προσαρμοσμένα στις ειδικότητες. Δασκάλους που να ξέρουν να βγάζουν σύγχρονους «μαστόρους». Προσέλκυση και καλύτερων μαθητών που θα συμβεί αν περιοριστεί ο δρόμος προς τα ΑΕΙ.  Αξιόπιστες εξετάσεις απόκτησης πτυχίου από Ανεξάρτητη  Αρχή. Όριο απουσιών στις 50. Είναι λίγα; Είναι τα βασικά. Ποιος τα ξέρει; ¨Ολοι. Ποιος συμφωνεί; Λίγοι. Γιατί; Γιατί θα χαθούν ή θα αλλάξουν οργανικές θέσεις και θα ζοριστούν οι διδάσκοντες και κυρίως θα ζοριστούν οι μαθητές. Γεια σας.


Παρασκευή, 26 Σεπτεμβρίου 2014

Περάσαμε στην αντάρτικη εκπαίδευση


του Σπύρου Κασσιμάτη από το protagon
Πέρασα πάλι προχτές απ' το Ποτάμι και μπήκα σε σκέψεις. Εγώ για την Παιδεία και τον Πολιτισμό ενδιαφέρομαι. Κόσμος πολύς, εισηγήσεις σοβαρές. Το απόσταγμα των εισηγήσεων είναι η θέση 8 από τις 21 θέσεις που δημοσιεύτηκαν.
Το δοκίμασα το απόσταγμα, ζεστό ακόμα απ' το ρουξούνι, και δε θα 'λεγα "μ' αρέσει". Η θέση 8 δεν είναι αντάξια του κινήματος που στην προμετωπίδα του έχει την Παιδεία. Ειδικά η κουβέντα για τη μεταφορά των φροντιστηρίων μέσα στα σχολεία, είναι αφόρητα ελαφριά και αποκαλύπτει πλήρη σύγχυση παιδαγωγικής και εκπαιδευτικής συνείδησης. Το Σχολείο διδάσκει Παιδεία και Πολιτισμό· το Φροντιστήριο παρέχει Προπόνηση Εξετάσεως (άλλη φορά όμως αυτή η συζήτηση). Προτείνω η 8/21 να ξαναδουλευτεί με άλλη σύνεση· και από δασκάλους, όσον τουλάχιστον αφορά τη σχολική εκπαίδευση. Η προχειρότητα της θέσης 8 είναι τοξική για τα νερά του ποταμού, έστω και άσπρα. 
Τι είναι όμως παιδαγωγική και εκπαιδευτική συνείδηση; Τι είναι παιδαγωγικός και εκπαιδευτικός στόχος; O Αχιλλέας Γραβάνης κάνει αυτή τη διατύπωση:
H εκπαιδευτική διαδικασία οφείλει να εστιάσει στη "γένεση" ενός άλλου είδους πολίτη. Αυτόν που θα διακρίνεται για το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, την αλληλεγγύη, τη δημιουργικότητα, τη συνεργασιμότητα, την προσαρμοστικότητα. Κοσμοπολίτη, με ισχυρή ευρωπαϊκή συνείδηση, αλλά και με αγάπη και σεβασμό στις παραδόσεις του τόπου, τη φύση, το περιβάλλον. Που θα διακρίνεται για την ευχέρεια του στην "πλοήγηση" στον ωκεανό των γνώσεων που προσφέρει η ηλεκτρονική εποχή.
Είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις που  διατυπώνει κάποιος στόχο, τον επιθυμητό στόχο (και ιδεολογικό-παιδαγωγικό θεμέλιο) για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ε, λοιπόν, για να μη λέμε πολλά λόγια, σας προτείνω να μελετήσετε το Δελτίο Προόδου που, με τη σφραγίδα της Ελληνικής Δημοκρατίας, απένειμε στα παιδιά το 4θέσιο Δημοτικό Σχολείο της Φύσης και των Χρωμάτων στο Φουρφουρά Αμαρίου Κρήτης. Το Σχολείο αυτό μέχρι πέρσι ήταν μοναδικό στην Ελλάδα. Από φέτος απέκτησε και αδελφό Σχολείο της Φύσης και των Χρωμάτων στην Ιεράπετρα της Κρήτης.
Οι προτάσεις και τα οράματα έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται. Η παιδαγωγική του Γραβάνη δεν είναι όραμα, είναι πράξη συγκεκριμένων παιδαγωγών σε συγκεκριμένα μέρη με συγκεκριμένους τρόπους. Σε πρόσφατη συνέντευξή του (21 Σεπ.) ο Άγγελος Πατσιάς, του 3/θ Σχολείου του Φουρφουρά λέει απερίφραστα:
Ενώ είναι ευκαιρία τώρα που έχουν τρανταχτεί τα συστήματα παγκοσμίως να αναθεωρήσουμε και το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να γίνει βιώσιμο και λειτουργικό, το κράτος μας για χάρη των μνημονίων, και 'γω δεν ξέρω τι, φέρεται αδικαιολόγητα. Οπότε περάσαμε στην αντάρτικη εκπαίδευση, που, αν με ρωτάτε, είμαι υπέρ. Γνωρίζω πολλούς και φαντάζομαι θα υπάρχουν ακόμα περισσότεροι που μέσα σε όλες αυτές τις συνθήκες τραβάνε μπροστά με το δικό τους τρόπο πλάθοντας τους ανθρώπους που δε θα κάνουν τα λάθη του παρελθόντος. Κάποια στιγμή όλα θα πάνε καλά!
Αν θέλει το Ποτάμι να κάνει κάτι ουσιαστικό, ας υποστηρίξει τα εκπαιδευτικά αντάρτικα. Αλλιώς σπαταλά πολύτιμο χρόνο. Εγώ θα έστηνα ένα δίκτυο υποστήριξης, κυρίως ηθικής και παιδαγωγικής, για όσα σχολεία στην Επικράτεια θα ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τις ελευθερίες που παρέχουν τα Αναλυτικά Προγράμματα (διότι παρέχουν πολλές) και να εφαρμόσουν παιδαγωγική που οδηγεί σε καλύτερο μέλλον, ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα και προετοιμάζει τα παιδιά που ξεκινάνε τώρα για μια ζωή με τρία βάρη: τα χρέη μας, τις συντάξεις μας και τις συντάξεις τους.
*Ο Σπύρος Κασιμάτης είναι δάσκαλος και σύμβουλος ψυχικής υγείας.

Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2014

H Δημόσια Διοίκηση είναι φετίχ – μέρος δεύτερον


του Αλέξανδρου Φιλιππίδη από τη Μεταρρύθμιση

Συνεχίζουμε στο παρόν δεύτερο άρθρο της σειράς την ανάλυση περί διοικητικών βαρών ή βαριδιών. Έτσι, σαν δυο βαρίδια, που κρατούν το κράτος μας στο τέλμα της ύφεσης, σαν δυο μυλόπετρες που συνθλίβουν τις υγιείς δημόσιες υπηρεσίες, λειτουργούν οι πάμπολλοι νόμοι και ρυθμίσεις από τη μια και οι επίσης πάμπολλοι φορείς και οργανισμοί του Δημοσίου από την άλλη.

Μια ατελέστατη προσπάθεια εκκίνησης της διαδικασίας απλοποίησης της ελληνικής νομοθεσίας αποτέλεσε ο Ν. 4048/2012, που ψηφίστηκε υπό την καθοδήγηση της τρόικας, ως υποχρέωση απορρέουσα από το πρώτο επικαιροποιημένο μνημόνιο, με τίτλο «Ρυθμιστική Διακυβέρνηση: Αρχές, Διαδικασίες και Μέσα Καλής Νομοθέτησης». Ο νόμος αυτός θέτει ένα αρχικό ρυθμιστικό πλαίσιο παραγωγής ‘καλών νόμων’, με τη σύσταση, για παράδειγμα, «Γραφείου Καλής Νομοθέτησης», υπό την Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης (δηλαδή, έως πρόσφατα, υπό τον κ. Μπαλτάκο!), «Γραφείων Νομοθετικής Πρωτοβουλίας», ένα για κάθε υπουργείο, υπό το Γραφείο Καλής Νομοθέτησης, καθώς και «Επιτροπής Κωδικοποιήσεων και Αναμόρφωσης του Δικαίου (ΕΚΑΔ)», επίσης υπό την ΓΓ Κυβέρνησης, σε αντικατάσταση της παλαιότερης ΚΕΚ (Κεντρικής Επιτροπής Κωδικοποίησης, του Ν. 3133/2003). Βέβαια, όλες αυτές οι δομές θα στελεχώνονταν αδιαφανώς από τους οικείους υπουργούς και τον ΓΓ της Κυβέρνησης, χωρίς καμία αναφορά σε αξιοκρατικές διαδικασίες. Δυστυχώς ο νόμος αυτός παραμένει ανενεργός, διότι ο μέχρι πρόσφατα υπεύθυνος για την εφαρμογή της πολιτικής καλής νομοθέτησης, Γενικός Γραμματέας της Κυβέρνησης κ. Μπαλτάκος, ουδόλως ενδιαφερόταν, σύμφωνα και με ρητή δήλωσή του, για την πολιτική αυτή, προφανώς λόγω φόρτου εργασίας από τα αλλεπάλληλα ραντεβού με στελέχη του εντοπίου εθνικοσοσιαλισμού! Επομένως, τα απαιτούμενα προεδρικά διατάγματα για τη σύσταση των εν λόγω υπηρεσιών παραμένουν εκκρεμή, άρα απέχουμε πολύ από την πλήρη λειτουργία τους. Ο νόμος αυτός ισχύει τύποις και υποτυπωδώς.

Άρα νόμοι και φορείς ζουν και βασιλεύουν, συνθλίβοντας τη ΔΔ και απομυζώντας τον προϋπολογισμό. Ποια είναι η απάντηση του ΥΔΜΗΔ; Η «Εθνική Στρατηγική για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση 2014-2016» καθώς και η «Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 2014-2020 (όχι ‘Εθνική’ αυτή!)», δυο ωραιότατα pdf και powerpoint, τα οποία είναι μνημεία οραματικής πολυλογίας και παλλιλογίας, με πληθώρα γενικόλογων στόχων και καλών προθέσεων ώστε να ξεχνάει ο αναγνώστης τους ρυθμούς χελώνας που επικρατούν. Δηλαδή, «αφού δεν κάνουμε μεταρρύθμιση, ας βγάλουμε ένα ωραίο εγχειρίδιο (ή, πλέον, powerpoint)», παλιά, δοκιμασμένη συνταγή της εγχώριας, και όχι μόνον, πολιτικής τάξης.

Πώς θα μειωθεί έτσι η ανεργία, όταν ο κάθε υποψήφιος επενδυτής έρχεται αντιμέτωπος με το λαβύρινθο νόμων και φορέων, στα βάθη του οποίου, αν καταφέρει να εισχωρήσει, παραμονεύουν, ως άλλος Μινώταυρος, υψηλοί και διαρκώς μεταβαλλόμενοι φόροι καθώς και εξουθενωτικές ασφαλιστικές εισφορές, της τάξεως του 40% περίπου για το ΙΚΑ! Πώς θα μειωθεί η ανεργία; Α, εδώ, παρεμπιπτόντως, έχουμε και τη λύση της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως (από το στόμα του προέδρου Τσίπρα στη ΔΕΘ): «Ειδικό πρόγραμμα απασχόλησης ύψους 5 δις ευρώ για τη δημιουργία 300.000 θέσεων εργασίας. Τα χρήματα που θα δοθούν για το πρόγραμμα αυτό θα προέλθουν από το ΕΣΠΑ, 3 δις σε ένα χρόνο (και 2 δις τον επόμενο, να υποθέσουμε;)» Παρακαλώ; Μα περίπου 3 δις είναι το ύψος της συνολικής δαπάνης που προβλέπει το νέο ΕΣΠΑ (ΣΕΣ) για κάθε χρόνο. Δηλαδή σχεδόν όλο το νέο ΕΣΠΑ για δύο χρόνια θα δοθεί ως επιδότηση ασφαλιστικών εισφορών; Εκτός του ότι αυτό δεν εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα ριχτούν τόσα χρήματα στον πίθο των Δαναΐδων, που όλο τον γεμίζουμε κι αδειάζει; Όταν τελειώσει η επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών, τι θα κάνουν εργοδότες και εργαζόμενοι; Ξανά στον εγχώριο Μινώταυρο του 40% στο ΙΚΑ: εξίσου αν όχι πιο επιβλαβής για την ανάπτυξη είναι αυτός ο Μινώταυρος απ’ ότι ο Βαρουφάκειος παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός Μινώταυρος! Με τερατώδεις ασφαλιστικές εισφορές και λαβυρινθώδη διοίκηση, ανάπτυξη δε στεριώνει.

Περιγράψαμε αρκούντως το μεγάλο, δυσβάσταχτο διοικητικό βάρος που δεν αφήνει τη χώρα να αναπτυχθεί. Η απάντηση; Εφαρμογή τώρα, επειγόντως, δραστικής κωδικοποίησης/απλοποίησης της νομοθεσίας, όπως έκανε ο Τριβωνιανός για τον Ιουστινιανό. Μέθοδοι ήδη γνωστές και εφαρμοσθείσες σε άλλες χώρες υπάρχουν (ρυθμιστική γκιλοτίνα, sunset clauses και άλλα, για τα οποία απαιτείται ξεχωριστό άρθρο). Ή, έστω, ας εφαρμόσουμε τον Ν. 4048/2012, με τον νέο ΓΓ Κυβέρνησης τώρα που μας τελείωσε ο κ. Μπαλτάκος! Η απλοποίηση της νομοθεσίας πρέπει να είναι τόσο δραστική ώστε να τείνουμε προς την αρχή: «ένας (1) νόμος, ένα ‘τελικό κείμενο’, εν ισχύι για κάθε υπουργείο». Άρα χρειάζεται και συνταγματική κατοχύρωση ότι όποτε ψηφίζεται νέος νόμος θα ενσωματώνει όλη την προηγούμενη νομοθεσία ή θα την καταργεί: ό,τι δεν ενσωματώνεται, αυτοδικαίως καταργείται. Έτσι θα διστάζει κάθε υπουργός να φέρνει τρία και τέσσερα νομοσχέδια στη διάρκεια της θητείας του. Οι νόμοι είναι ο ύψιστος θεσμός, δεν είναι για να παίζουνε – εν ου παικτοίς – οι μαθητευόμενοι της πολιτικής κοπτορραπτικής. Ο Ιουστινιανός έμεινε στην ιστορία γιατί ανέθεσε την κωδικοποίηση και την επαναδιατύπωση της δαιδαλώδους Ρωμαϊκής νομοθεσίας στον Τριβωνιανό, κι ας θαυμάζουν στις μέρες μας οι Έλληνες την Αγιά-Σοφιά κι όχι τους νέους νόμους που αποτέλεσαν την βάση για όλα τα Ιουστινιάνεια επιτεύγματα! Προσπαθήστε να διαβάσετε τον νόμο για τον ΕΟΠΥΥ, ή τους μεταρρυθμιστικούς νόμους Μητσοτάκη. Παραπέμπουν σε εκατό άλλους νόμους και διατάξεις και, σε απλά Ελληνικά, δεν διαβάζονται. Οι νόμοι είναι η θεσμική μνήμη και θεσμική συνέχεια του κράτους και τη σταθερότητα την δίνει ένα κράτος με θεσμική μνήμη και θεσμική συνέχεια, όχι ο εκάστοτε πολιτικός αρχηγός που έχει το θράσος να λέει «η σταθερότητα είμαι εγώ».

Ομοίως, ας εφαρμόσουμε τους νόμους περί καταργήσεων φορέων. Ας υπάρξει επιτέλους πλήρης κατάλογος αυτών, επικαιροποιούμενος ώστε να φαίνεται πάντοτε η πρόοδος που συντελείται, και ας προτιμήσουμε τις καταργήσεις έναντι των συγχωνεύσεων, που λίγα πραγματικά προσφέρουν. Γενικότερα, για να επιτύχουμε κοινωνική ανταποδοτικότητα, δηλαδή βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών με σταθερούς ή μειούμενους φόρους, πρέπει να αυξάνουμε τις κοινωνικές δαπάνες και να μειώνουμε τις διοικητικές. Πιο απλά, κάθε ένας επιπλέον διοικητικός δημόσιος υπάλληλος σημαίνει έναν λιγότερο γιατρό ή δάσκαλο ή πυροσβέστη ή αστυνόμο: όσο είναι πολλοί οι διοικητικοί θα είναι λιγότεροι, εξ ανάγκης, οι ‘ΔΥ αιχμής’, οι υπάλληλοι που προσφέρουν άμεση κοινωνική υπηρεσία.

Η (συναρπαστική) συνέχεια, περί αξιολόγησης, στο επόμενο.
Ο Αλέξανδρος Φιλιππίδης είναι συγγραφέας-καθηγητής φιλολογίας, με σπουδές και στη δημόσια διοίκηση. Εξελέγη μέλος της Πανελλήνιας Επιτροπής του Ποταμιού στο πρόσφατο Ιδρυτικό Συνέδριο του κόμματος (art.space.aleph@gmail.com)

Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου 2014

Ζώντας σαν χώρα


Χαίμ Πολίτης από τη Μεταρρύθμιση

Συμπληρώθηκαν ήδη τέσσερα χρόνια από τη μέρα που ο πρωθυπουργός του «λεφτά υπάρχουν» με διάγγελμά του στον Ελληνικό λαό σηματοδότησε την είσοδο της χώρας στην περίοδο της διεθνούς επιτήρησης και σαράντα χρόνια από τότε που η χούντα παρέδωσε την εξουσία στην προδικτατορική πολιτική ηγεσία και εγκαινιάσθηκε η περίοδος της μεταπολίτευσης.

Πολλοί, με την έναρξη της «περιόδου των μνημονίων» έσπευσαν, αυτάρεσκα, να υπερθεματίσουν για το τέλος της. Σε πείσμα όλων, παραμένει εδώ για να μας υπενθυμίζει και να επιβεβαιώνει πως ο δρόμος της ευρωπαϊκής σύγκλισης παραμένει ζητούμενος. Oι μεγαλόστομες εξαγγελίες, ένθεν κακείθεν, αποτελούν συστατικό στοιχείο της και εξακολουθούν να εκφωνούνται τόσο από αυτούς που με την πολιτεία τους μας οδήγησαν μέχρις εδώ, όσο και από εκείνους, που στοχεύουν να μας κυβερνήσουν ευαγγελιζόμενοι μια, δήθεν, άλλη πολιτική.

Αποτελεί παραδοσιακή φθινοπωρινή συνήθεια οι ομιλίες και οι συνεντεύξεις των πολιτικών ηγετών στη ΔΕΘ να είναι αφορμή για υποσχέσεις και παροχές απ΄τη μια, για αναλύσεις και συζητήσεις απ΄την άλλη, για τα πού και τα πώς της επόμενης μέρας.

Δεν αποτελεί εξαίρεση αυτή η χρονιά : ο πρωθυπουργός διατείνεται πως η χώρα ετοιμάζεται να γευθεί το μέλι και το νέκταρ, που ο ίδιος με τη σώφρονα πολιτική του στη δίχρονη περίοδο της διακυβέρνησής του θα προσφέρει στην καθημαγμένη κοινωνία κι ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, και εν αναμονή και δυνάμει πρωθυπουργός, αντιτείνει το «κοστολογημένο» του πρόγραμμα με πόρους απ΄τη σύλληψη της φοροδιαφυγής που θα πέσουν στην αγορά, θα τονώσουν τη ζήτηση και θα φέρουν την ανάπτυξη.

Επ΄αμφοτέρων των τοποθετήσεων έχουν ήδη ασκήσει κριτική πολλοί και πλέον ειδικοί. Παρέλκει η δική μου προσπάθεια. Μπαίνω στον πειρασμό, όμως, να επισημάνω ότι, όσοι με βεβαιότητα αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα συγκρότησης και δημιουργίας ενός τρίτου πόλου και πολλοί που με αισιοδοξία και πίστη στηρίζουν την προσπάθεια, είναι αναγκαίο να συμφωνήσουν στην επεξεργασία ενός σοβαρού μεταρρυθμιστικού σχεδίου που απουσιάζει και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάταξη της χώρας.

Τα μεγάλα λόγια, οι ανέφικτες υποσχέσεις, οι ανέξοδες εξαγγελίες ή, αντιστοίχως, ο άκρατος βολονταρισμός δεν αποτελούν ικανή συνθήκη για την ευημερία και την πρόοδο της κοινωνίας και η συζήτηση διαρκώς θα ανακυκλώνεται στην αποδομητική κριτική των, όποιων, άλλων προτάσεων, στην κακοδαιμονία του χώρου, στις αρχηγικές επιδιώξεις των φθαρμένων ή μη ηγετών και ηγετίσκων, στην ανυπαρξία του νέου προσωπικού. Πολλή κουβέντα περί όνου σκιάς, εντέλει.

Η Ελλάδα, ως γνωστόν, δεν πεθαίνει, αλλά οι πολίτες της, ιδίως τα πλέον αδύναμα στρώματα, έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα με αποτέλεσμα να αναζητούν την ελπίδα της επιβίωσής τους στο κόμμα του ναζιστικού τέρατος που διογκώνεται, παρ΄όλα τα περσινά αποκαλυπτήρια ή να σαγηνεύονται απ΄τις αλλοπρόσαλλες και αντιφατικές τοποθετήσεις του Σύριζα που χτυπά την πόρτα της εξουσίας και προσπαθεί να συμμαζέψει τους διάφορους ακραίους του με στόχο να μετασχηματισθεί σε Σύριζα των νοικοκυραίων. Δύσκολο το εγχείρημα, λαμβάνοντας υπ΄όψη το ετερόκλητο των διαφόρων ομάδων που βρήκαν καταφύγιο στη στέγη της Πλ.Κουμουνδούρου.

Δυστυχώς η ΔΗΜΑΡ, για λόγους που δεν είναι του παρόντος, διέψευσε τους πολίτες που την εμπιστεύθηκαν στις εκλογές του 2012. Η συντριβή της στις πρόσφατες ευρωεκλογές – παλιότερα προνομιακό πεδίο του χώρου – αποτέλεσε την πληρωμή της κοινωνίας για τον αμφίσημο και ανεπαρκή της λόγο και την αποτυχία της κυβερνητικής της προσπάθειας.

Ο χρόνος τρέχει, οι εξελίξεις πιέζουν, οι συζητήσεις και τα ευχολόγια δεν αρκούν για να δώσουν ελπίδα προοπτικής και ανάπτυξης στη χώρα που πορεύεται, τέσσερα δύσκολα χρόνια, χωρίς εθνικό σχέδιο, χωρίς υπεύθυνη και ειλικρινή ηγεσία προς ένα δύσβατο αύριο.

Τρίτη, 23 Σεπτεμβρίου 2014

ΑΝΩΤΑΤΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΩΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ


του Αχιλλέα Γραβάνη

Διαπιστώσεις

Η οικονομική και κοινωνική κρίση ανέδειξε πολλές από τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας: ο ατομικισμός, ο οχαδερφισμός  και η αδιαφορία για το συλλογικό συμφέρον, η λατρεία της ήσσονος προσπάθειας και η ανάδειξη του προσωπικού βολέματος ως κυρίαρχη νοοτροπία, η ελαττωμένη αίσθηση της κοινωνικής ευθύνης και της αλληλεγγύης χαρακτήρισαν την στάση των περισσότερων πολιτών για δεκαετίες.  Ένα τέτοιο κλίμα κοινωνικής συμπεριφοράς συνέδραμε καθοριστικά στις διαμορφούμενες πολιτικές συμπεριφορές των πολιτικών κομμάτων, των συντεχνιών και των διαφόρων συμφερόντων ώστε η χώρα να χάσει την όποια παραγωγική βάση είχε κτίσει μεταπολεμικά. Επιπλέον, η οικονομία της, παρά την είσοδο της στην Ευρωπική Ένωση, κάτω από την πίεση των συντεχνιών και της πελατειακής κομματοκρατίας μετατράπηκε σε μεταπρατική, επιδοματική, συντεχνιακή και εσωστρεφή προς τον δημόσιο τομέα. Η χώρα αντί να επωφεληθεί από την ευρωπαϊκή της ενσωμάτωση οδηγήθηκε σε αποβιομηχάνιση. Το πελατειακό κομματικό κράτος, οι ιδεοληψίες της μεταπολίτευσης και ισχυρά συντεχνιακά συμφέροντα κράτησαν στην άκρη τις δημιουργικές, διεθνώς ανταγωνιστικές δυνάμεις που θα υποστήριζαν αξιοκρατικά την μεταλλαγή της σε μία κανονική, σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα. Η επιχειρηματικότητα, η δημιουργικότητα στον ιδιωτικό  τομέα δαιμονοποιήθηκαν από μία κακώς νοούμενη ‘αριστεροσύνη’ παντού αλλά κυρίως μέσα στα πανεπιστήμια. Το όνειρο των νέων ανθρώπων κατέληξε να είναι το βόλεμα μίας θέσης στο δημόσιο.
Η Ελλάδα παράγει πλέον ελάχιστα ανταγωνιστικά προιόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. Ακόμη και η αγροτική παραγωγή είναι συνήθως, πλην φωτεινών εξαιρέσεων, πρωτόλεια, δίχως τυποποίηση που θα εξασφάλιζε διεθνώς ανταγωνιστικά προιόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η χώρα δεν πρόκειται να βγει από την οικονομική κρίση και να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της μέσω της ‘διαχείρησης’ του κόστους εργασίας, με μισθούς δηλαδή πείνας. Δεν έχει καμία τύχη στον ‘μισθολογικό ανταγωνισμό’ με τις χώρες του Τρίτου κόσμου. Η οικονομική της ανάταξη είναι εφικτή μόνο μέσα από στην μετατροπή της σε μία κανονικού τύπου ευρωπαική χώρα με τον ανασχεδιασμό, αναπροσανατολισμό της παραγωγικής της βάσης προς μία οικονομία έντασης γνώσης. Αυτή η μεταμόρφωση όμως απαιτεί αλλαγές σε νοοτροπίες και κοινωνικές συμπεριφορές δεκαετίων που μόνο μία εκπαιδευτική-πολιτιστική ‘επανάσταση’ θα μπορούσε να την εξασφαλίσει.
Το οξύμωρο είναι ότι σε αντίθεση με την επικρατούσα εντύπωση, η χώρα διαθέτει σημαντικό ανθρώπινο κεφάλαιο για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας και της οικονομίας της: σημαντικοί θύλακες διεθνούς τεχνολογικής αριστείας και αξιολογότατο επιστημονικό προσωπικό δραστηριοποιούνται στα ΑΕΙ και ΕΚ της (12.000 έμπειροι ερευνητές) ενώ η ελληνική επιστημονική διασπορά μετρά άλλους περίπου 12.000 επιστήμονες. Σημαντικό μέρος της παραγόμενης νέας γνώσης από τα ελληνικά ΑΕΙ και ΕΚ είναι ποιοτικό και διεθνώς ανταγωνιστικό: το 1,13% των ελληνικών δημοσιεύσεων γίνεται δεκτό στο 1% των κορυφαίων επιστημονικών περιοδικών («Nature», 492:326, 2012). Επιστήμονες που εργάζονται στην Ελλάδα συμμετείχαν σε 1.776 εγκεκριμένα ερευνητικά ευρωπαϊκά προγράμματα, εξασφαλίζοντας 720 εκατομμύρια ευρώ από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα FP7. Δυστυχώς η οικονομία της χώρας δεν επωφελείται από αυτόν τον επιστημονικό πλούτο. Η εξαιρετική νέα γνώση που παράγεται στην Ελλάδα δεν μεταφράζεται σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, δεν ενσωματώνεται στην οικονομική και επιχειρηματική δραστηριότητα. Η Ελλάδα καταθέτει μόνο δέκα αιτήσεις για πατέντες ανά εκατομμύριο κατοίκους, όταν οι αντίστοιχες επιδόσεις για την Ελβετία είναι 419, για τη Δανία 283 ή για τη Σουηδία 259 (European Patent Office 2010). Στη χώρα μας οι «μέτοχοι» της Ερευνας & Τεχνολογίας (Ε&Τ) δεν συνομιλούν, δεν συνεργάζονται. Οι ιδεοληπτικές στρεβλώσεις στα ΑΕΙ τα έχουν απομονώσει από τον ιδιωτικό τομέα και την παραγωγική διαδικασία, ενώ ο ιδιωτικός τομέας, πλην εξαιρέσεων, έζησε τα προηγούμενα χρόνια ως κρατικοδίαιτος, μεταπρατικός και επιδοματικός, δίχως σημαντικές επενδύσεις σε καινοτόμες δραστηριότητες.

Διεθνή και καλά παραδείγματα

Η διεθνής εμπειρία αναδεικνύει την πολλαπλασιαστική δύναμη της Ανώτατης Παιδείας, της επιστημονικής έρευνας και της καινοτομίας στην οικονομική ανάπτυξη. Σήμερα παρά ποτέ χρειάζεται μια νέα αναπτυξιακή πολιτική που θα στοχεύει στην ενίσχυση και επέκταση του οικοσυστήματος της Ε&Τ που αποτελείται από το κράτος, τους δημόσιους φορείς που παράγουν Ε&Τ (ΑΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα - ΕΚ) και βέβαια τις επιχειρήσεις. Η νέα αναπτυξιακή πολιτική θα πρέπει να θέσει την Παιδεία και την Ε&Τ ως «εθνική προτεραιότητα». Η Φινλανδία έχει, σύμφωνα με τις διεθνείς αξιολογήσεις, το αποτελεσματικότερο εκπαιδευτικό σύστημα. Η εκπαίδευση τις τελευταίες δεκαετίες διεθνώς ανταγωνιστικών νέων επιστημόνων είχε άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία της χώρας και στην μετατροπή της σε πρωτοπόρο της υψηλής τεχνολογίας. Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, του προνομιούχου της οικονομικού εταίρου, στις αρχές της δεκαετίας του 90, είχε σαν αποτέλεσμα ανεργία 20%, αύξηση του δημόσιου χρέους κατά 60% του ΑΕΠ και ελάττωση του ΑΕΠ κατά 13% (OECD 2010). Η οικονομική καταστροφή οδήγησε τις πολιτικές και ακαδημαϊκές ελίτ της χώρας αυτής να αλλάξουν άρδην την εκπαιδευτική και ερευνητική πολιτική της, αναδεικνύοντας την έρευνα και την καινοτομία σε εθνική προτεραιότητα. Μέσα σε μία δεκαετία και παρά την απίστευτη οικονομική ύφεση σχεδόν τριπλασίασαν τον προϋπολογισμό της παιδείας και της έρευνας και τετραπλασίασαν τον αριθμό των νέων και έμπειρων ερευνητών στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα τους. Το 2001 η Φινλανδία αναρριχήθηκε την πρώτη θέση στο κατάλογο ανταγωνιστικότητας της οικονομίας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WTF), θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα. Το Ισραήλ υπήρξε άλλο ένα διεθνές παράδειγμα επανασχεδιασμού της οικονομίας του με βάση την εκπαίδευση, την επιστήμη και την καινοτομία. Όπως και η χώρα μας, διαθέτει μία εξαιρετική διεθνή επιστημονική παρουσία με τους Εβραίους άριστους επιστήμονες της διασποράς. Η έρευνα χρηματοδοτείται κατά 80% από τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα και την διεθνή εβραϊκή διασπορά.

Οι στόχοι
H εκπαιδευτική διαδικασία οφείλει να εστιάσει στην ‘γένεση’ ενός άλλου είδους πολίτη. Αυτόν που θα διακρίνεται για το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, την αλληλεγγύη, την δημιουργικότητα, την συνεργασιμότητα, την προσαρμοστικότητα. Κοσμοπολίτη, με ισχυρή ευρωπαϊκή συνείδηση, αλλά και με αγάπη και σεβασμό στις παραδόσεις του τόπου, την φύση, το περιβάλλον.  Που θα διακρίνεται για την ευχέρεια του στην ‘πλοήγηση’ στον ωκεανό των γνώσεων που προσφέρει η ηλεκτρονική εποχή.
Για να μπορέσει η χώρα να ανταποκριθεί αποτελεσματικά και διατηρήσιμα στις εξαιρετικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει χρειάζεται πολίτες και επαγγελματίες με διαφορετικές από τις σημερινές νοοτροπίες και δεξιότητες  και μια άλλη ηθική. Το Ποτάμι οφείλει να αναδείξει την Παιδεία ως το ασφαλές όχημα γι αυτές τις εκ βάθρων, αναγκαίες μεταβολές και να την προτάξει ως Εθνική Προτεραιότητα για την ανασυγκρότηση της κοινωνίας και της οικονομίας. Οφείλει να στοχεύσει σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα παράξει τους νέους δασκάλους και καθηγητές, ως διαμορφωτές του άλλου πολίτη, τους νέους γιατρούς με μία νέα ηθική προσφοράς στον άνθρωπο, τους νέους μηχανικούς με σεβασμό στη παράδοση, στο περιβάλλον, στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, τους νέους οικονομολόγους με πρόταγμα το κοινό οικονομικό συμφέρον και μια εξωστρεφή οικονομική δραστηριότητα, τους νέους τεχνίτες με σύγχρονες και προσαρμόσιμες στις διαρκώς  ανανεούμενες ανάγκες της παραγωγής δεξιότητες, τους νέους αγρότες των εναλλακτικών, διεθνώς ανταγωνιστικών καλλιεργειών. Τους νέους επιστήμονες ερευνητές, που θα δημιουργούν καινοτόμα, διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες. Τα νέα στελέχη του δημόσιου τομέα, με γνώσεις και υψηλό αίσθημα ευθύνης για την εξυπηρέτηση του πολίτη και το κοινό συμφέρον.
Οι βασικοί πυλώνες λειτουργίας της νέας Παιδείας θα πρέπει να είναι η αξιοκρατία, η διαρκής αξιολογηση, η αλληλεπίδραση με την κοινωνία-οικονομία. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα της Α’βάθμιας και Β’βάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να στοχεύουν στην ουσιαστική μόρφωση, στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης, άμιλλας και δημιουργικότητας, με την ισορροπημένη έκθεση στην κλασική παιδεία, στην επιστήμη/τεχνολογία και στην τέχνη. Στην Γ’βάθμια εκπαίδευση οι φοιτητές πρέπει να έρθουν σε επαφή με την αιχμή της επιστήμης τους, να αναπτυξουν σύγχρονες, συγκρεκριμένες επαγγελματικές δεξιότητες για μία αποτελεσματική και δημιουργική επιστημονική και επαγγελματική δραστηριότητα, την συνειδητοποίηση του κεντρικού ρόλου, της ευθύνης τους για την αλλαγή του τόπου. Να διαμορφώσουν τις νέες ελίτ που τόσο ανάγκη έχει ο τοπος.


ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ

1.      Το Ποτάμι φιλοδοξεί να αλλάξει την χώρα δίχως να την γκρεμίσει: πρέπει να υποστηρίξει την επαναφορά των αρχικών προνοιών του μεταρρυθμιστικού Νόμου 4009/11 για τα ΑΕΙ (Νόμος Διαμαντοπούλου). Επιτάχυνση των διαδικασιών ίδρυσης των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) των ΑΕΙ, σύμφωνα με τον Ν. 4009 που διευκολύνει την επικοινωνία τους με τον ιδιωτικό τομέα και την οικονομική και διοικητική διαχείριση της περιουσίας τους και των εκτός κρατικής χρηματοδότησης επιπλέον πόρων τους (πνευματική ιδιοκτησία από την έρευνα, παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας, out-sourcing). Ενίσχυση της (σήμερα περιορισμένης) αυτοτέλειας των ΑΕΙ: α) το ίδρυμα να ελέγχει τον αριθμό των φοιτητών που δέχεται, β) ουσιαστικότερες αρμοδιότητες και ευθύνες στα Συμβούλια Ιδρύματος τα οποία προς το παρόν (με λίγες εξαιρέσεις όπως η επιλογή της short list πρυτάνεων και κοσμητόρων) κυρίως εγκρίνουν και επικυρώνουν προειλημμένες αποφάσεις χωρίς ουσιαστική δυνατότητα επέμβασης, γ) απαγκίστρωση από το δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα και τις αντίστοιχες διοικητικές δομές: οι διοικητικές υπηρεσίες μιας σχολής να υπάγονται και να είναι υπόλογες στην ηγεσία της σχολής (κοσμητεία) και όχι σε κάποιον άλλο προϊστάμενο διοικητικό υπάλληλο, δ) εκλογή των Καθηγητών και των Ερευνητών με μυστική ψηφοφορία (εμπιστευτικές συστατικές επιστολές εξωτερικών κριτών),
2.      Ουσιαστική και διαρκής αξιολόγηση των ΑΕΙ και των ΕΚ από την Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας και Πιστοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΔΙΠ): σύνδεση της αξιολόγησης με την χρηματοδότηση των ΑΕΙ/ΕΚ. Στελέχωση της ΑΔΙΠ με υψηλού επιπέδου μόνιμο επιστημονικό προσωπικό (σήμερα λειτουργεί αποσπασματικά με ολιγάριθμους αποσπασμένους υπαλλήλους).
3.      Διοικητική αναδιάρθρωση και αναβάθμιση της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) σε Υφυπουργείο. Είναι σημαντικό η νέα ΓΓΕΤ να έχει αυτονομία, (υπερκομματικός Υφυπουργός, κορυφαίος Επιστήμων με διοικητική εμπειρία, πενταετούς θητείας) υπό την έννοια ότι έχει σταθερό διευθυντικό προσωπικό καριέρας που δεν αλλάζει με κάθε κυβέρνηση, χρηματοδοτείται αυτόνομα από τον τακτικό προϋπολογισμό και τον διαχειρίζεται αυτόνομα (προφανώς με εποπτεία και ασφαλιστικές δικλείδες).
4.      Εξαίρεση από τις περικοπές στον δημόσιο τομέα της χρηματοδότησης των ΑΕΙ - ΕΚ και της Ε&Τ και αύξηση της χρηματοδότησης Ε&Τ ως το 2020 στο 1,5% του ΑΕΠ (σύμφωνα με την πρόταση του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ). Εφαρμογή του προγράμματος ΕΣΠΕΚ2014-2020 του ΕΣΕΤ για στοχευμένες επενδύσεις σε Ε&Τ σε επιλεγμένους τομείς στους οποίους η χώρα έχει τεκμηριωμένα πλεονεκτήματα και κρίσιμη μάζα άριστων επιστημόνων.
5.      Διεθνής Επιτροπή Επιστήμης με Πρόεδρο τον Πρωθυπουργό και την συμμετοχή κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων και επιχειρηματιών εντός και εκτός Ελλάδας. Η Επιτροπή θα συνέδραμε στην τεκμηρίωση πρότασης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την εξαίρεση από το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής των δαπανών για την Παιδεία και την Έρευνα αλλά και την αναζήτηση επιπλέον πόρων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την προσέλκυση σημαντικών δωρεών, χορηγιών και επενδύσεων στον χώρο της ελληνικής Επιστήμης και Έρευνας από την Διασπορά.
6.      Αυτονομία και ευελιξία στη λειτουργία των Ερευνητικών Κέντρων με την μετατροπή όλων σε ΝΠΙΔ.
7.      Αναστροφή του επιστημονικής μετανάστευσης, με κίνητρα στο ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό Ε&Τ: κατ΄αρχάς κατάργηση του ισχύοντος μισθολογικού πλαφόν, εφόσον προσελκύουν ερευνητικές χρηματοδοτήσεις εκτός Δημοσίου.
8.      Ενσωμάτωση της έννοιας της καινοτόμου επιχειρηματικότητας νωρίς στην Α’/Β’ εκπαίδευση. Συστηματική επαφή των φοιτητών ΑΕΙ με θέματα καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, μέσω μαθημάτων, σεμιναρίων και ημερίδων ώστε να αναπτυχθεί συνείδηση των δυνατοτήτων καθώς και η “επιχειρηματική τεχνογνωσία”.
9.      Πλήρης απαλλαγή από την φορολογητέα ύλη των δαπανών για αγορά εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, αφαίρεση από την φορολογητέα ύλη των επενδύσεων Ε&Τ σε ιδιώτες και στο δημόσιο.
10.  Υποστήριξη της δημιουργίας κοινών δικτύων έντασης γνώσης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα: χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ των άυλων επενδυτικών δαπανών μεταφοράς και διάχυσης τεχνογνωσίας. Οργάνωση γραφείων μεταφοράς τεχνογνωσίας στα ΑΕΙ/ΕΚ τα οποία να συνδέονται και να συνεργάζονται μεταξύ τους, παρέχοντας πληροφορίες και τεχνογνωσία και στο ευρύτερο κοινό.
11.  Θερμοκοιτίδες και γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας μέσα στα ΑΕΙ. Ο Ν. 4009 προβλέπει την ίδρυση και λειτουργία Γραφείου Καινοτομίας και Διασύνδεσης στο πλαίσιο του ΝΠΙΔ κάθε ιδρύματος. Προώθηση κοινών start-up καινοτόμων εταιρειών και υποδομών διασύνδεσης και προστασίας πνευματικής ιδιοκτησίας από καθηγητές, ερευνητές και ιδιώτες.
12.  Διεθνής παρουσία των ΑΕΙ στην εκτέλεση ερευνητικών προγραμμάτων για λογαριασμό του διεθνούς ιδιωτικού τομέα (out-sourcing). Διασύνδεση των γραφείων καινοτομίας τους με τα αντίστοιχα διεθνή (πχ, MIT Enterprise Forum). Οι ευκαιρίες πληθαίνουν διαρκώς μετά την παρατηρούμενη ελάττωση της in-house παραγωγής καινοτομίας των μεγάλων εταιρειών: τους κοστίζει σε προσωρινής χρήσης εξοπλισμό και προσωπικό και προτιμούν την ανάθεσή της στους «επαγγελματίες» Ε&Τ, στους ακαδημαϊκούς («Nature», 492:143, 2012). Το επιστημονικό προσωπικό της χώρας είναι εξαιρετικά ανταγωνιστικό σε τεχνογνωσία και κόστος εργασίας. Προώθηση της ίδρυσης κοινών εταιριών έντασης γνώσης από ερευνητές-καθηγητές και ιδιώτες.
13.  Απλοποίηση, ελάττωση της παραλυτικής γραφειοκρατίας της διαχείρισης των ερευνητικών προγραμμάτων του ΕΣΠΑ και της πρόσληψης νέων ερευνητών.
14.  Οικονομική (ΕΣΠΑ, ΕΚΤ) και διοικητική υποστήριξη (ΓΓΕΤ, ΑΕΙ-ΕΚ-ΣΕΒ) της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon 2020, και στα δίκτυα ερευνητικών υποδομών μέσω συνεργασιών τους με τα ΑΕΙ και ΕΚ, για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τον εκσυγχρονισμό του τεχνολογικού τους εξοπλισμού.
15.  Προώθηση των εταιρικών συνεργασιών καινοτομίας (clusters) για τον περιορισμό του επενδυτικού ρίσκου (risk sharing). Η πρόταση του ΕΣΕΤ για το ΕΣΠΕΚ2014-2020 περιέχει συγκεκριμένες σχετικές δράσεις.

Αχιλλέας Γραβάνης