ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 8 Απριλίου 2011

Η Μαρία Ρεπούση στο 1ο συνέδριο της Δημοκρατικής Αριστεράς



Θα ήθελα αρχικά να πω ότι χαίρομαι που βρίσκομαι μετά από πολλά χρόνια σε κομματικό συνέδριο ανάμεσα σε συντρόφους και φίλους. Το τελευταίο που πήρα μέρος ήταν το  συνέδριο του ΚΚΕεσ., το 1986 στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας αν θυμάμαι καλά, το λεγόμενο συνέδριο της διάσπασης. Έκτοτε παρέμεινα ανένταχτη και παρακολουθούσα με όλο και περισσότερη ανησυχία την εξέλιξη της ανανεωτικής αριστεράς.  Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιήθηκα στην ΑΡΣΗ που όπως γνωρίζετε ενίσχυσε με όσες δυνάμεις είχε τη δημιουργία αυτού του κόμματος. Είμαι λοιπόν κατά κάποιο τρόπο και παλιά και νέα στο χώρο αυτό, παλιά γιατί μεγάλωσα μέσα στην Ανανεωτική Αριστερά και νέα γιατί για πολλά χρόνια έμεινα εκτός κομματικών διαδικασιών. Από αυτή τη θέση βλέπω τα πράγματα και απ’ αυτή τη σκοπιά θα μιλήσω.

Θα επαναλάβω κι εγώ ότι η Δημοκρατική Αριστερά δημιουργήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη χώρα, την Ευρώπη και τον κόσμο και συνεπώς κρίσιμη και για την Αριστερά που θέλει να είναι κομμάτι αυτού του κόσμου, να επικοινωνεί μαζί του και να φροντίζει, με τη σκέψη και τη   δράση της,  για να γίνεται καλύτερος.   
Για την Αριστερά της ευθύνης,, οι καιροί είναι ακόμα πιο δύσκολοι γιατί απαιτούν από αυτήν συνεχώς ν’ αλλάζει, απαιτούν να ξανασκεφθεί τις βασικές της αρχές, ν’ αμφισβητεί ενδεχομένως ακόμα και τις δικές της παραδοχές, ν’ αφήσει δηλαδή τα παραδοσιακά μετερίζια της και να δράσει με τρόπο που δεν είναι μαθημένη. 
Οι καιροί βλέπετε δεν αστειεύονται και δεν την αφήνουν ν’ αγιάσει: Της θέτουν συνέχεια διλήμματα: Είσαστε υπέρ ή κατά της συγχώνευσης των σχολείων; είσαστε υπέρ ή κατά της κατάργησης των ζημιογόνων σιδηροδρομικών γραμμών, είσαστε υπέρ ή κατά της απεργίας των εκπαιδευτικών;, τι λέτε για τους συμβασιούχους;  τι λέτε για τους μετανάστες; Τι λέτε για τις μετατάξεις; Τι ακριβώς λέτε για τα πανεπιστήμια και τη μεταρρύθμιση; Τι ακριβώς πιστεύετε για την αξιοποίηση της ακίνητης δημόσιας περιουσίας; Ποια ακριβώς είναι η πολιτική σας στο Δήμο της Αθήνας; Ερωτήματα και διλήμματα που απαιτούν ξεκάθαρες τοποθετήσεις και που η δική μας Αριστερά δυσκολεύεται  να τις έχει. 

¨Έχοντας αφήσει ανεπιστρεπτί –θέλω να ελπίζω- πίσω της, την αδιέξοδη αντισυστημική ρητορική της Αριστεράς της συντήρησης  και παλεύοντας να ξεπεράσει τον αριστερό λαϊκισμό ο οποίος έθρεψε γενιές αριστερών, ημών συμπεριλαμβανομένων, η δημοκρατική αριστερά της ευθύνης δεν έχει εύκολες τις απαντήσεις. 

Κάθε φορά που χρειάζεται να υπερβεί τα αριστερά αντανακλαστικά της, ματώνει, καθώς συχνά βιώνει την παραπάνω διαδικασία σαν να περνάει στην άλλη όχθη, τη νεοφιλελεύθερη. Είναι λοιπόν μια διαδικασία επώδυνη και δύσκολη για την Αριστερά, ακόμα και για την ανανεωτική  αριστερά που έχει στο DNA της θα έλεγα τον αναστοχασμό και την αμφισβήτηση καθώς η ίδια της η ιστορία έχει συνδεθεί με αντίστοιχες  διεργασίες και η γέννα της η ίδια πρόκυψε μέσα από αυτές. Σε άλλους καιρούς αλλά επίσης πολύ δύσκολους, οι πολιτικοί μας πρόγονοι με επικεφαλή τον Μπάμπη Δρακόπουλο άφησαν τη σκέπη του πανίσχυρου σοβιετικού πατερούλη και την ασφάλεια που αυτή πρόσφερε  για να χαράξουν τη δύσκολη πορεία της ανανέωσης της αριστεράς με όσες αβεβαιότητες ο δρόμος αυτός είχε.  Γνωρίζουμε, οι παλαιότεροι πολύ καλύτερα από τους νεότερους, πόσο δύσκολο ήταν και εξακολουθεί να είναι το εγχείρημα. Δεν υπήρχε ωστόσο άλλος δρόμος, ο εύκολος ήταν δοκιμασμένος και αδιέξοδος.

Σε ανάλογο σημείο χάραξης πορείας νομίζω ότι βρεθήκαμε και πάλι με τη δημιουργία της Δημοκρατικής Αριστεράς. Και καλούμαστε να επισκεφθούμε εκ νέου τις κατηγορίες μέσα από τις οποίες σκεπτόμαστε τον κόσμο και οργανώνουμε τη δράση μας. Ας πάρουμε για παράδειγμα την κατηγορία εργασιακά δικαιώματα και Εργαζόμενοι
Η Αριστερά ήταν πάντοτε με τους εργαζόμενους και τα δικαιώματά τους, τα όποια δικαιώματα. Μπορεί σήμερα να είναι ; 
Μπορεί σήμερα η Αριστερά της Ευθύνης να είναι γενικά με τα εργασιακά δικαιώματα, πολλά από τα οποία συσσωρεύτηκαν μέσα από αλισβερίσια που ονομάσαμε συνδικαλισμό ή και μακροχρόνιες αδράνειες; 
Μπορεί η Αριστερά της ευθύνης να σκεφθεί σήμερα τα εργασιακά δικαιώματα ανεξάρτητα από την έννοια του δημόσιου συμφέροντος; Ισχυρίζομαι πως όχι.  

Μπορεί ταυτόχρονα ν’ αφήσει όλη την πολιτική της κληρονομιά, την Αριστερά των αγώνων και των δικαιωμάτων στην άλλη αριστερά τη λεγόμενη ριζοσπαστική;  Ούτε κι αυτό. Και αυτό όχι για λόγους επιβίωσης, όχι για να περάσουμε το 3% αλλά γιατί μόνον η αριστερά της ευθύνης είναι ικανή  εντέλει να υπερασπιστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, να λειτουργήσει για να έχουν θέση στον ήλιο όχι μόνον η δική μας γενιά αλλά και  οι επόμενες. Γι αυτό το εγχείρημά της είναι εξαιρετικά δύσκολο αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά ελπιδοφόρο και γοητευτικό. Γιατί χρειάζεται να οδηγήσει αυτήν την κληρονομιά, την κληρονομιά των αγώνων, των διεκδικήσεων, των δικαιωμάτων σε νέα μονοπάτια, να την κάνει από συμμέτοχο της κρίσης σε ατραπό για την υπέρβασή της. Αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η αποστολή της.

Από αυτήν την άποψη η συγκυρία είναι ευνοϊκή. Η κρίση την ωθεί στα δύσκολα, την υποχρεώνει να ξαναδεί συνολικά και με νέα μάτια τα πράγματα, να δώσει νέα περιεχόμενα  στις αξίες της, να τις εμπλουτίσει για ν’ αντέξουν στο χρόνο.  Αυτός είναι πιστεύω ο δρόμος.  Ένας δρόμος πάνω και πέρα από τα αυτονόητα οποιασδήποτε προέλευσης. Παράδειγμα ενός τέτοιου δρόμου θεωρώ την πολιτική απόφαση της ΔΗΜΑΡ για τις συγχωνεύσεις των σχολείων. Τι έλεγε η απόφαση; Καταρχήν έμπαινε στον κόπο του ζητήματος και δεν το κατήγγειλε. ¨Έλεγε επίσης ότι δεν είμαστε γενικά υπέρ ή κατά. Κάποια σχολεία χρειάζεται και μπορούν να  συγχωνευθούν και κάποια άλλα όχι. Ο λόγος αυτός είναι δύσκολος καθώς δεν κινείται στη συνηθισμένη λογική του άσπρου-μαύρου. Πολλοί ίσως θα πουν ότι  μας στερεί ψηφοφόρους και ότι η ΔΑ είναι στην κόψη του ξυραφιού και χρειάζεται όλους τους πιθανούς ψηφοφόρους. Δεν μπορεί όμως να τους έχει. Αντιλαμβάνομαι και συμμερίζομαι το επιχείρημα της επιβίωσης. Είναι σημαντικό , δεν το υποτιμώ καθόλου. Πιστεύω όμως ότι η επιβίωση και η ανάπτυξη της ΔΗΜΑΡ δεν μπορεί παρά να προκύψει από αυτόν τον πολύχρωμο νέο αριστερό λόγο μιας αριστεράς της ευθύνης. 

3 σχόλια:

  1. 'Προοδευτικος συνωστισμος' ελαλησε..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλά, μας το παίζει και αριστερή η Ρεπούση τώρα;
    Καραδεξιά Πασόκα είναι, και φοράει το προσωπείο της αριστερας, όπως όλοι οι Πασόκοι άλλωστε!

    Ακούς εκεί η Ρεπούση... Που έγραψε βιβλίο ιστορίας και παρουσίαζε το ΑΡΧΙΛΑΜΟΓΙΟ το Μαυροκορδάτο ως ήρωα... πλάι στον Κολοκοτρώνη...
    Αν είναι ποτέ δυνατόν...

    Κρίμα, γιατί είχα ελπίδες για τη Δημοκρατική Αριστερά...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. μπραβο!!!!!!!!!!ας αρχισει η αριστερα επιτελους να "μιλαει" και να βγει απ το καβουκι της. ας ξεπεραση τον αριστερο λαικισμο της το αριστερο βολεμα της. δεν θελουμε αλλο ενα "κομμα" θελουμε μια παραταξη ανανεωσης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή