ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 9 Ιουνίου 2011

Η ομιλία του Χρυσάφη Ιορδάνογλου στην εκδήλωση του Όμιλου Παπαγιαννάκη.






1. Το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα είναι η λογική προέκταση του deal του μνημονίου. Η Ελλάδα δεν θα αφήνονταν να καταρρεύσει λόγω αδυναμίας αναχρηματοδότησης των παλιών της χρεών. Επιπρόσθετα, θα καλύπτονταν οι τρέχουσες δανειακές της ανάγκες μέχρις ότου η χώρα να φτάσει εντός τακτού χρονικού διαστήματος σε πρωτογενή πλεονάσματα.
Σε αντάλλαγμα:
α) Η Ελλάδα θα πλήρωνε κανονικά τους τόκους του χρέους της. Στην πορεία, κάτι θα γινόταν για να ελαφρυνθεί από μέρος του βάρους αυτού.
β) Η Ελλάδα αναλάμβανε την υποχρέωση να βάλει τα του οίκου της σε τάξη. Της έγινε σαφές ότι μόνιμος συνεταιρισμός σε ξένο πορτοφόλι δεν γίνεται.

2. Δεδομένων των συνθηκών και συσχετισμών δε νομίζω ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να πετύχει κάτι ριζικά διαφορετικό. Το κόστος μιας μονομερούς στάσης πληρωμών θα ήταν απόλυτα απαγορευτικό για την Ελλάδα. Για την ΕΕ το κόστος θα ήταν μεγάλο αλλά δεν νομίζω ότι θα ήταν απαγορευτικό. Πιθανώς, μια μονομερής ελληνική στάση πληρωμών θα επιτάχυνε την ευρωπαϊκή ενοποίηση, αλλά με την Ελλάδα έξω στο κρύο. Τέλος, δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι το κόστος για την ΕΕ θα είναι τόσο υψηλό όσο είναι σήμερα σε λίγους μήνες. Εν πάσει περιπτώσει, δεν θα μπλοφάριζα ούτε θα στοιχημάτιζα το κεφάλι μου πάνω σε αυτά.

3. Πολλοί βλέπουν την αναδιάρθρωση του χρέους ως υποκατάστατο της ανάγκης να βάλουμε σε τάξη τα του οίκου μας (που είναι και το μόνο πράγμα υπό τον έλεγχό μας). Τούτο είναι θανάσιμη παρανόηση.

4. Οποιοδήποτε εύλογο μελλοντικό σενάριο –με αναδιάρθρωση, eurobonds ή κάτι άλλο- εξακολουθεί να απαιτεί πληρωμή τόκων που εν όλω ή εν μέρει πρέπει να καλύπτονται από εγχώρια έσοδα. (Η Ελλάδα on probation για καιρό, κάθε δείγμα αύξησης του χρέους θα τιμωρείται). Τούτο σημαίνει πρωτογενή πλεονάσματα για μεγάλο αριθμό ετών. Αυτό είναι το κρίσιμο μέγεθος.
Εκείνο που ελπίζουμε και πρέπει να επιδιώξουμε (χωρίς μεγάφωνα) είναι τα απαιτούμενα πλεονάσματα να μην είναι τέτοια που να μας σπάσουν τη ραχοκοκαλιά.


5. Πρωτογενή πλεονάσματα για χρόνια δεν είναι υποσημείωση. Σημαίνουν:
Α) το κράτος δεν μπορεί να συνεχίσει να διοικείται όπως σήμερα, να έχει την ίδια σχέση κόστους-ποιότητας όπως σήμερα ή να παρεμβαίνει στην οικονομία όπως σήμερα.
Β) Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να λειτουργεί υπό το καθεστώς των πιέσεων, απαιτήσεων, προσδοκιών του σήμερα. Επιστροφή στο 2007 δεν γίνεται.

6. Αλλαγή λειτουργίας του κράτους είναι περίεργο νόμισμα με τρεις όψεις:
Στο διοικητικό πεδίο: αλλαγή δομής και μεθόδων διαχείρισης.
Στο οικονομικό πεδίο: άλλο καθεστώς κινήτρων και αντικινήτρων.
Στο κοινωνικοπολιτικό πεδίο: συνεπάγεται αλλαγή συσχετισμού ισχύος. Άλλοι παίρνουν αποφάσεις, με διαφορετικά κριτήρια και υπό διαφορετικούς περιορισμούς. Τούτο είναι το μεγάλο αγκάθι αλλά και η ουσία των διαρθρωτικών μέτρων που απαιτούνται.

7. Ο συσχετισμός ισχύος των ομάδων συμφερόντων που έχει αποκρυσταλλωθεί μέσα και γύρω από το κράτος είναι μια ανελέητη μηχανή παραγωγής δαπανών με ελάχιστο κοινωνικό αντίκρισμα για ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού. Είναι προσπορισμός προνομίων για όποιους έχουν πρόσβαση σε οποιοδήποτε επίπεδο. Οδηγεί σε αδιέξοδα και αναπαράγει αδιέξοδα.
Η μηχανή αυτή είναι πλέον πέρα από τον έλεγχο των πολιτικών. Συντονίζεται αυτόματα, έχει τους μηχανισμούς της προπαγάνδας της και τους μηχανισμούς απόκρυψης του πραγματικού της ρόλου. Είναι εντυπωσιακό αλλά όχι απρόσμενο ότι οι πελώριες αντιστάσεις δεν εκδηλώθηκαν με τις οριζόντιες περικοπές μισθών και αυξήσεις φόρων αλλά όταν άρχισαν οι «χειρουργικές επεμβάσεις».
Δεν έχει σοβαρές πιθανότητες να μεταρρυθμισθεί από μέσα. Πρέπει να αναδιοργανωθεί από τα θεμέλια.
Αφ’ ότου αναδιοργανωθεί δεξιά και αριστερά μπορούν να φάνε τα μουστάκια τους ως προς την έκταση και τη στοχοθέτηση της κρατικής παρέμβασης και ως προς την κοινωνική της αποδοτικότητα. Αλλά το πράγμα που υπάρχει σήμερα δεν κάνει ούτε για τη δεξιά ούτε την αριστερά.

8. Οχήματα αλλαγών.
Α. Αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος (συμπεριλαμβανομένης και της ιδιωτικής παροχής δημόσιων υπηρεσιών).
Β. Αλλαγή ρυθμιστικού καθεστώτος αγορών προϊόντων και εργασίας.
Γ. Αναπροσανατολισμός δημόσιας διοίκησης με γνώμονα την παραγωγή αποτελεσμάτων προς όφελος του χρήστη και όχι τη διαχείριση κωδικών.  Με όλες τις απλοποιήσεις οργανογραμμάτων -ελαχιστοποίησης επικαλύψεων που αυτό σημαίνει.

9. Από που θα προέλθουν οι επεκτατικές ωθήσεις αν όχι από δημόσιες δαπάνες; Οι αρχικές επεκτατικές ωθήσεις από δυο πηγές: α) Από εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, β) Από αυτόνομες επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από το εξωτερικό (δεδομένης της εγχώριας πιστωτικής ασφυξίας). Απόλυτη προτεραιότητα, η αξιοποίηση κάθε πόρου, η διευκόλυνση αδειοδοτήσεων, η εξάλειψη εμποδίων και αντικινήτρων και η εξάλειψη της γενικευμένης εχθρότητας σε κάθε επένδυση.
Μια τέτοια επανεκκίνηση θα συντελέσει στην αλλαγή των ισορροπιών της οικονομίας από κατανάλωση σε επενδύσεις και εξαγωγές, από μη εμπορεύσιμα σε εμπορεύσιμα και από δημόσιο σε ιδιωτικό τομέα.

10. Το δια ταύτα.
Μέτρα μεσοπροθέσμου χαρακτήρα:

Α. Δημοσιονομικά, επιφυλάξεις ως προς ισορροπίες: αφορολόγητο μισθωτών, μεταχείριση ακινήτων. Θα προτιμούσα περιορισμό δαπανών με μόνιμα μέτρα, κατάργηση φορέων κλπ.

Β. Ναι στις αποκρατικοποιήσεις.

Το επιχείρημα θα τα πουλήσω φτηνά είναι και θα εκληφθεί ως υπεκφυγή. Θα πουλήσεις φθηνά αλλά θα αγοράσεις και ομόλογα φθηνά. Επιπλέον, είναι μια από τις ελπίδες για προσέλκυση ξένου επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Η χώρα οφείλει πολλά στη ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΑΤΕ. Μέχρι το 1980. Τα τελευταία 30 χρόνια όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις λειτουργούν προς όφελος των εργαζομένων τους, των προμηθευτών τους και των πολιτικών τους προϊσταμένων. Κανενός άλλου.
Αντίθετα, τα δυο ανοίγματα της χώρας στον ανταγωνισμό –στις τράπεζες και τις τηλεπικοινωνίες- ήταν γενικά επιτυχή. Οι τράπεζες προσφέρουν ασύγκριτα περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες από ότι πριν το 1990 και θα είχαν σήμερα ήδη καταρρεύσει αν λειτουργούσαν όπως το 1987. Το ίδιο και οι τηλεπικοινωνίες που η άνοδος των τιμών τους υστερούσαν σημαντικά του ΔΤΚ.
Συγκεκριμένα: η διατήρηση των κρατικών τραπεζών θα διασπείρει περιορισμένους πόρους που ενδεχομένως να χρειάζονται για τη στήριξη των 4 συστημικών τραπεζών.
Η ηλεκτρική ενέργεια χρειάζεται πολλές επενδύσεις που η ΔΕΗ δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει (εσωτερικά ή από έξω) και όσες θα υλοποιήσει θα χρειαστεί να τις περάσει μέσα από τις συγκρούσεις προμηθευτών και πολιτικών φατριών.
Γ. Διαρθρωτικά μέτρα. Όλα αποδεκτά. Αναφέρω ενδεικτικά.
Ενιαία αρχή πληρωμών και νέο μισθολόγιο στο δημόσιο.
Ηλεκτρονική συνταγογράφηση και διπλογραφικό σύστημα στα νοσοκομεία.
Επικουρικές συντάξεις και βαρέα και ανθυγιεινά.
Εφαρμογή νομοθεσίας κλειστών επαγγελμάτων.
Γενικευμένη και όχι κατ’ εξαίρεση, υπεροχή επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών.   Ρουβίκωνας.
Αναδιοργάνωση φοροεισπρακτικού μηχανισμού.
Αναμόρφωση διαδικασίας διαμόρφωσης, εκτέλεσης και ελέγχου του Προϋπολογισμού.
Όλα αυτά δεν χρειαζόμασταν ξένους να μας τα πουν. Ξέρουμε ότι πρέπει να τα κάνουμε εδώ και χρόνια. Και τα κάνουμε για εμάς. Όχι επειδή το ζητάνε άλλοι. 

Η ομιλία αυτή είναι αναρτημένη στη σελίδα του Πέτρου Παπασαραντόπουλου στο facebook.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου