ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 21 Μαρτίου 2012

Πέρα από το μνημόνιο του Δ. Σκάλκου


του Δημήτρη Σκάλκου από το Athens Voice
Η επιτυχής ολοκλήρωση του PSI και η επικύρωση της νέας δανειακής σύμβασης ολοκληρώνουν το έργο της βραχύβιας κυβέρνησης Παπαδήμου ανοίγοντας το δρόμο για τις εκλογές που θα σηματοδοτήσουν το ξεκίνημα ενός νέου πολιτικού και οικονομικού κύκλου. Αποφεύχθηκε μια ενδεχόμενη άτακτη χρεοκοπία με απρόβλεπτες συνέπειες.
Το νέο Μνημόνιο δίνει τις ακριβείς κατευθύνσεις με βάση τις οποίες θα κινηθούν οι επόμενες κυβερνήσεις. Ωστόσο, δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο εφησυχασμού- εκείνο το είδος της νωχελικής απραξίας και της μακάριας ακινησίας που γνωρίσαμε τα τελευταία δύο χρόνια έπειτα από την εξασφάλιση κάθε επόμενης δόσης και αρέσκεται η πολιτική μας τάξη. Το νέο πολιτικό περιβάλλον που θα διαμορφωθεί τους επόμενους μήνες επιφυλάσσει στην κυβέρνηση που θα προκύψει εξαιρετικά δυσάρεστες εκπλήξεις στην περίπτωση που αγνοήσει τις δυνάμεις που λειτουργούν στο υπόστρωμα του πολιτικού συστήματος.
Γνωρίζουμε ότι έπειτα από παρατεταμένες περιόδους οικονομικής ύφεσης και εφαρμογής βίαιων προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής, το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον είναι ριζικά διαφορετικό από αυτό που προηγήθηκε της κρίσης. Καθώς λοιπόν η χώρα μας εισέρχεται στο πέμπτο έτος συρρίκνωσης του ΑΕΠ, μπορούμε με σχετική ασφάλεια να αναμένουμε:
-Ενίσχυση της πολιτικής και ιδεολογικής πόλωσης, όπου ενδυναμώνονται τα πολιτικά άκρα και συρρικνώνεται ο λεγόμενος «μεσαίος χώρος».
-Διεύρυνση της ανισότητας εισοδήματος (η οποία πλήττει σε διαφορετικό βαθμό τις διάφορες κοινωνικές ομάδες) και αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας και των αιτημάτων αναδιανομής.
-Αύξηση των καθυστερήσεων και των αντιστάσεων για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων καθώς και επιλεκτική εφαρμογή τους, ανάλογα με τη διαπραγματευτική ισχύ των ομάδων που έχουν συμφέροντα στη διατήρηση της ακινησίας. Έχει άλλωστε ήδη παρατηρηθεί, η ευκολία με την οποία περικόπτονται προγράμματα ελάχιστης δημοσιονομικής βαρύτητας ενώ αντίθετα, συνεχίζεται η προκλητική προστασία ισχυρών συντεχνιών και επαγγελματικών ομάδων.
-Ταχύτατη φθορά, περισσότερο ή λιγότερο δικαιολογημένα, του (όποιου) κυβερνητικού σχηματισμού, ως αποδέκτη της κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Ακόμη και στην υπόθεση του καλύτερου σεναρίου, το χρέος της χώρας θα είναι στα όρια της διαχειρισιμότητας. Ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην εφαρμογή των διαρθρωτικών αλλαγών, απρόβλεπτες εξωτερικές οικονομικές διαταραχές, ύφεση μεγαλύτερη της χρονικά προβλεπόμενης, απειλούν να εκτρέψουν οριστικά το πρόγραμμα και μαζί να ενταφιάσουν τις ελπίδες για ανάκαμψη.

Τι να κάνουμε;
Παρά την αναμφισβήτητη χρησιμότητα της «τεχνοπολιτικής» στο έργο της διακυβέρνησης και της απαξίωσης του πολιτικού προσωπικού, η πολιτική θα πρέπει να πάρει ξανά το προβάδισμα. Να σχεδιάσει πολιτικές, να εμπνεύσει και να κινητοποιήσει τους πολίτες, να διαμορφώσει κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες. Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντικό:
-Η πολιτική αντιπαράθεση να απεμπλακεί από την παραπλανητική αντιπαράθεση του δίπολου «μνημόνιο/αντι-μνημόνιο». Το πραγματικό ερώτημα (πρέπει να) είναι ποιες μεταρρυθμίσεις θα έπρεπε να κάνουμε εάν δεν υπήρχε Μνημόνιο; Δυστυχώς στην παρούσα συγκυρία τείνουμε (βολικά για κάποιους) να ξεχνούμε ότι πριν το ξέσπασμα της κρίσης δεν ζούσαμε ακριβώς σε ειδυλλιακό περιβάλλον, αλλά αντίθετα σε ένα καθεστώς επίπλαστης ευμάρειας με τους πόρους να (ανα)διανέμονται στις επιμέρους προσοδοθηρικές ομάδες με βάση τις δουλείες και τα συμφέροντα ενός πρόδηλα αναποτελεσματικού και επιρρεπούς στη διαφθορά πελατειακού κράτους.
Έτσι λοιπόν, είναι χρήσιμο να επικεντρωθούμε στην προώθηση εκείνων των θεσμικών παρεμβάσεων που θα συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της οικονομίας σε στέρεες βάσεις αποτρέποντας τη μελλοντική επανάληψη της σημερινής πρωτοφανούς κατάρρευσης. Σχηματικά, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να αφορούν στη διαμόρφωση μιας ευέλικτης δημόσιας διοίκησης, ενός αποτελεσματικού και κοινωνικά δίκαιου φορολογικού συστήματος, ενός ανταγωνιστικού οικονομικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
-Η αναγκαιότητα της δημοσιονομικής πειθαρχίας, της μείωσης του δημόσιου τομέα και της προώθησης των μεταρρυθμίσεων πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές κοινωνικής προστασίας για όσους θίγονται από την εφαρμογή των αλλαγών. Ταυτόχρονα τα οφέλη από τη την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων πρέπει να γίνουν ταχύτερα αντιληπτά και χειροπιαστά. Η συζήτηση για τα λεγόμενα «ισοδύναμα», πέρα από δημοσιονομικά αποτελεσματική, είναι και πολιτικά επιθυμητή, παρέχοντας τη δυνατότητα επανασχεδιασμού του ακολουθούμενου μοντέλου ανάπτυξης με κοινωνικά δίκαιο τρόπο καθώς και οικοδόμησης μιας ευρείας κοινωνικής συναίνεσης για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.
-Ο σχηματισμός ενός «συνταγματικού τόξου» για την προάσπιση του κράτους δικαίου από εκείνες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που αντιλαμβάνονται τις συνέπειες της επικράτησης μιας γενικευμένης ανομίας αποτελεί αναγκαία συνθήκη πολιτικής σταθερότητας και κοινωνικής ειρήνης. Το δικαίωμα των πολιτών στην ασφάλεια και την ελευθερία της έκφρασης καθώς και η απρόσκοπτη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενα διαπραγμάτευσης με τις δυνάμεις του φαιοκόκκινου μετώπου που πραγματικά «παίζουν τα πολιτικά ρέστα τους» ποντάροντας στην επικίνδυνη όξυνση των κοινωνικών και πολιτικών εντάσεων.
Τους επόμενους μήνες διακυβεύονται πολλά περισσότερα από τις λεπτομέρειες εφαρμογής της νέας δανειακής σύμβασης. Στις επερχόμενες εκλογές και μετά από αυτές, ας δούμε πέρα από το Μνημόνιο και ας βάλουμε τις βάσεις για την ανάταξη της οικονομίας και την ανασυγκρότηση της κοινωνίας. Δεν θα έχουμε πολλές ακόμη ευκαιρίες.

2 σχόλια:

  1. Πολύ τεκμηριωμένο κείμενο: η λέξη "μεταρρύθμιση" εμφανίζεται περίπου 50 φορές. Επίσης, είναι πολύ συγκινητικό ν πιστεύει ένας προοδευτικός άνθρωπος πως είναι πρόοδος το να διαθέτει η Ελλάδα δημόσιο τομέα αντίσοτιχο μ' αυτόν που διαθέτουν τριτοκοσμικές χώρες. Πράγματι, ακραίοι είναι όσοι υπερασπίζονται αυτά που φτιάχτηκαν από την ελληνική κοινωνία, όχι αυτοί που τα καταστρέφουν. Ρεσιτάλ εκσυγχρονισμού.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. @ Ανώνυμος
    Είσαι καθυστερημένος παιδάκι μου. Καταλαβαίνεις Ελληνικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή