ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 22 Ιουνίου 2013

Το τέλος της Ανανεωτικής Αριστεράς




Ο ΞΓ μας κάνει μια σύντομη περιήγηση στα τοπία της ανανεωτικής αριστεράς, που όμως δεν ανανεώθηκε ποτέ. Το χειρότερο; Μας παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ ως τη μόνη έγκυρη λύση της ανασύστασης της κεντροαριστεράς. Κάναμε δώρο στο Βενιζέλο. Γιόρταζε;


Ξενοφών Γιαταγάνας από τη Μεταρρύθμιση

Τελικά, ο Φώτης Κουβέλης και η ΔΗΜΑΡ δεν άντεξαν το βάρος της συμμετοχής στην κυβέρνηση, έστω και με μη πολιτικά στελέχη. Η άσκηση της εξουσίας είναι σκληρό πράγμα. Απαιτεί εμμονή στους στόχους, αταλάντευτη πορεία και δύσκολες αλλά ορθές αποφάσεις. Μόνον έτσι, μπορεί να ελπίζεις ότι θα δρέψεις κάποτε τους καρπούς των επιλογών σου.

Η ανανεωτική αριστερά, από την εμφάνισή της στην πολιτική σκηνή του τόπου με τη μορφή του ΚΚΕ εσωτερικού, δεν μπόρεσε να δείξει τις αρετές αυτές. Πάντα προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη των μεγάλων αλλαγών και στην κρυφή γοητεία του παρελθόντος της, με αποτέλεσμα να μην σταθεί ποτέ ικανή να κάνει και να εδραιώσει την υπέρβαση.

Μετά τη μεταπολίτευση, κατέβηκε στις εκλογές μαζί με το ΚΚΕ, το οποίο στρίμωξε και στραπατσάρισε τις ιδέες της μέσα στο παρά φύση σχήμα της Ενωμένης Αριστεράς, χαρίζοντας έτσι στο ΠΑΣΟΚ τον κύριο όγκο των δημοκρατικών δυνάμεων της ΕΔΑ. Στη συνέχεια, έκανε μεν την επιλογή της ευρωπαϊκής προοπτικής και της αποκήρυξης της δικτατορίας του προλεταριάτου και του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, με γκρίνιες όμως και εσωτερικές συγκρούσεις. Τελικά, κατάφερε, μετά από χρόνια ψυχοφθόρων διαβουλεύσεων, να βγάλει το «Κ» από την επωνυμία της, με κόστος όμως τη διάσπαση των δυνάμεών της, και σχεδόν αμέσως μετά έπεσε πάλι στην αγκαλιά του ΚΚΕ, το οποίο κυριολεκτικά διέσωσε από την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού με την εκλογική συνεργασία του 1989-90.

Ακόμα και μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ και τη δημιουργία του Συνασπισμού, δεν κατέστη δυνατό να αποκτήσει συνεκτικό, ριζοσπαστικό και μεταρρυθμιστικό προφίλ. Σπαρασσόταν συνεχώς ανάμεσα στην αριστερή κρατικίστικη ορθοδοξία και στη δημοκρατική μεταρρυθμιστική λογική, με αποτέλεσμα να οδηγήσει και πάλι τα πλέον ανανεωτικά της στελέχη και τον κόσμο που ήθελε διαρθρωτικές αλλαγές, στο αναπαλαιωμένο με σαθρά υλικά, αλλά πολύ ελκυστικότερο και αποτελεσματικότερο ΠΑΣΟΚ του Κ. Σημίτη.

Όταν ο εναπομείνας ΣΥΝ κατακλείστηκε από αριστερίστικες και λαϊκιστικές δυνάμεις, ό,τι ανανεωτικό είχε απομείνει εκεί αποσχίστηκε και δημιούργησε τη ΔΗΜΑΡ, που αποτέλεσε μια νέα ελπίδα για την αναβίωση του ανανεωτικού οράματος, ιδίως σε συνθήκες κρίσης του κατεστημένου πολιτικού συστήματος και προϊούσης κατάρρευσης του ιστορικού ΠΑΣΟΚ. Η επιλογή μάλιστα να δώσει διέξοδο στην εθνική κρίση του περασμένου Ιουνίου, έδωσε στη ΔΗΜΑΡ αυτό το 6%, το μεγαλύτερο ποσοστό που πήρε ποτέ η ανανεωτική αριστερά σε εθνικές εκλογές. Προς στιγμήν, φάνηκε μάλιστα ότι θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμα και τον κορμό της μεγάλης κεντροαριστερής παράταξης που τόσο ανάγκη έχει ο τόπος.

Την περασμένη Πέμπτη, πέταξε όλο αυτό το κεφάλαιο στα άχρηστα. Στα λόγια μεν για να προστατεύσει τη δημοκρατία και τους θεσμούς, στην ουσία όμως για να μην κατηγορηθεί ότι πετά στο δρόμο 600 τελικά -όπως εξελίχτηκε η υπόθεση της ΕΡΤ- εργαζομένους, οι οποίοι αποδεδειγμένα είναι διπλο- και τριπλοθεσίτες, ίνα μη τι χείρον είπω… Οι παλιοί δαίμονες του κρατισμού και της φοβίας του καινούργιου αναστήθηκαν και επεκράτησαν, σε συνθήκες μάλιστα όπου η επιλογή διάσπασης του κυβερνητικού συνασπισμού και η διενέργεια νέων εκλογών εγκυμονούσαν υπαρξιακούς κινδύνους για τη χώρα.

Και διερωτάται δικαίως ένας πιστός οπαδός της ανανεωτικής αριστεράς σε όλη αυτή την επίπονη και αντιφατική της πορεία: Υπάρχει πλέον έστω και ο παραμικρός λόγος να συμπορευθεί μαζί της; Γιατί; Για να υποστηρίζει επιλεκτικά την κυβέρνηση στα εύκολα και να μην βάζει πλάτη στα δύσκολα που έρχονται; Ο ΣΥΡΙΖΑ υπηρετεί πολύ πειστικότερα τη λαϊκιστική αδράνεια, το ΚΚΕ ενσαρκώνει πολύ καλλίτερα την αντισυστημική ορθοδοξία και το ΠΑΣΟΚ, ακόμα μία φορά, αναδεικνύεται στην πλέον φερέγγυα και υπεύθυνη δύναμη του ευρύτερου προοδευτικού χώρου, που θα έχει εκ των πραγμάτων και τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην ανασύσταση και στην ενότητα της ελληνικής κεντροαριστεράς.

Σύντροφοι, καλή νύχτα και καλή τύχη.

7 σχόλια:

  1. Θεωρώ αντίθετα ότι δεν έχουμε το τέλος της ανανεωτικής αριστεράς, αλλά το τέλος της μετατροπής της σε φιλελεύθερο κέντρο. Τώρα αρχίζει το μεγάλο εγχείρημα επαναπροσδιορισμού και επαναθεμελίωσης. Η ΔΗΜΑΡ χρειάζεται συνέδριο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η ΔΗΜΑΡ πάει σούμπιτη στις παρυφές του ΣΥΡΙΖΑ αναμένοντας τις εξελίξεις και τις πιθανές διασπάσεις του μορφώματος καθώς τα ποσοστά του θα πέφτουν. Η χώρα θα επιστρέφει σταδιακά στο δικομματισμό όπως τον ξέραμε.

      Διαγραφή
  2. "...στην ουσία όμως για να μην κατηγορηθεί ότι πετά στο δρόμο 600 τελικά -όπως εξελίχτηκε η υπόθεση της ΕΡΤ- εργαζομένους, οι οποίοι αποδεδειγμένα είναι διπλο- και τριπλοθεσίτες,..."

    Παρατραβηγμένο μήπως; Και λίγο αφελές - πολύ μάλλον; Μήπως τις τελευταίες δύο εβδομάδες στην ατζέντα των συζητήσεων οι 600 απολύσεις στην ερτ είχαν τελευταία θέση, αν υπήρχαν καν μέσα; Αν κατέβαινε το σχέδιο μόσιαλλου προς ψήφιση αντί του άκραιφνου κλεισίματος της ερτ, η δημαρ δεν θα στήριζε τις 600 αυτές απολύσεις;

    Λίγο έλεος...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μια υποκειμενική εκτίμηση:
    Η Ανανεωτική Αριστερά με την μορφή που την ξέραμε παλιά, είχε ήδη πεθάνει το αργότερο με τον θάνατο του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ: 11 Ιουνίου 1984, του χρόνου θα κλείσει 30 χρόνια. Η ελληνική της εκδοχή ήταν άλλωστε πολύ ετερόφωτη (δεν είναι κακό!), και ακολούθησε αμέσως.
    Χλωμά και αμήχανα ομοιώματα είναι οσα μορφώματα την διαδέχθηκαν, σε όλο τον Ευρωπαικό Νότο, στα πέτρινα χρόνια της αντιμεταρρύθμισης 1985 - 2008. Στα καθ' ημάς, από το ΚΚΕ εσωτερικού μέχρι τον ΣΥΡΙΖΑ και την ΔΗΜΑΡ, είναι μια διαρκής πορεία προγραμματικής συρρίκνωσης και πολιτικής αποπτώχευσης. Με αδύναμες, αντιφατικές, διεσπαρμένες, αλλά αξιομνημόνευτες αντιστάσεις. Όταν μας βρίσκει το κακό, άς μνημονεύουμε πάντα Μιχάλη Παπαγιαννάκη και Άγγελο Ελεφάντη.
    Ο Ν. Αλιβιζάτος σημείωνε δίκαια σε πρόσφατο άρθρο ότι τα (ούτως ή άλλως αντιφατικά) κοινωνικά κινήματα μετά τον Μάη του 68 δεν άφησαν αξιόλογους πολιτικούς επιγόνους - άν εξαιρέσει κανείς τους αταίριαστους με τον ηδονιστικό και εγωιστικό Νότο Πράσινους της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Ισχύει, νομίζω, και για ότι αποκλήθηκε "Δυτικός Μαρξισμός" και "δημοκρατικός σοσιαλισμός".
    Τι νέες μορφές Αριστεράς, μετα-σοσιαλιστικές ή άλλες θα φέρει το μέλλον, άγνωστο. Ωστόσο, στην πολιτική δεν υπάρχει πεπρωμένο. Οι κοινωνίες (ακόμη και η Ελληνική) δεν είναι κοπάδια προβάτων.
    "Απαισιοδοξία της σκέψης, αισιοδοξία της θέλησης" είναι μια καλή συμβουλή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Δεν ξέρω εάν ο Κουβέλης δεν μπόρεσε να παραμείνει Κουβέλης. Μπορεί και να μην μπόρεσε. (Αν και δεν νομίζω).

    Το καθόλου αστείο είναι ότι ο Γιαταγάνας παραμένει Γιαταγάνας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Εντάξει, έγινε η μαλακία και πολλοί έτσι κι αλλιώς λοξοκοιτάζανε συριζα. Όμως οι ιδέες δεν τελειώνουν έτσι.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ωραίος επικήδειος...

    ΑπάντησηΔιαγραφή