ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 3 Μαΐου 2014

Ποιο είναι το απολιτίκ;


Με αφορμή τη  συζήτηση στο χώρο των «58» γύρω από το πολιτίκ ή απολιτίκ παλιών και νέων κομμάτων, ο φίλος μας Ηλίας Ευθυμιόπουλος έκανε μια παρέμβαση την οποία αναδημοσιεύω με την άδειά του. Τη θεώρησα ιδιαίτερα χρήσιμη στο δημόσιο διάλογο.

του Ηλία Ευθυμιόπουλου

Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοεί ο σύντροφος Δερβένης όταν ομιλεί περί θέσεων. Εγώ περί τα 30 χρόνια στη Κεντροαριστερά δεν αντελήφθην ποτέ μα ποτέ καμιά θέση ας πούμε για το ζήτημα της γεωργίας, της τεχνολογίας ή της ανάπτυξης. Κάποτε, σε ένα περιφερειακό συνέδριο του ΠΑΣΟΚ που είχα συμμετάσχει ως συντονιστής της ομάδας εργασίας για το περιβάλλον, δεν κατάφερα ούτε καν να βρω που πήγαν τα κείμενα που είχαμε δουλέψει. Θέλω να πω πως ποτέ κανένα κόμμα στην Ελλάδα δεν είχε θέσεις (θέσεις σοβαρές που να προκύπτουν από συστήματα/ομάδες παραγωγής σκέψης, να φιλτράρονται στη συνέχεια από τις συλλογικότητες και τέλος να έρχονται ως ώριμα σενάρια πολιτικής προς τα αντίστοιχα κομματικά - κοινοβουλευτικά όργανα). Όλα τα σχετικά κείμενα, όταν και όποτε παρήχθησαν, ήταν αποτέλεσμα ad hoc  αντιδράσεων σε θέματα συγκυρίας που πάντα ετίθεντο από κάποιους τρίτους.

Για να ξανάρθω στο παράδειγμα της γεωργίας, η πολιτική για το βαμβάκι, το γάλα ή τα αλιευτικά σκάφη ήταν πάντα το καθυστερημένο αποτέλεσμα μιας "πολιτικής των Βρυξελλών" στην οποία ούτε συμμετείχαμε, ούτε θέλαμε να συμμετάσχουμε. Στη σύντομη περίοδο που διετέλεσα υφυπουργός, είχα μείνει έκπληκτος από το χρόνο που είχε αφιερώσει προσωπικά ο τότε πρωθυπουργός της Σουηδίας Γκόραν Πέρσον σε μια διακρατική επιτροπή για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Εγώ βρέθηκα ως εκπρόσωπος της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, σχεδόν από σπόντα. Ο Γκόραν Πέρσον, ο Ντελόρ, ο Σούλτς και ο Βερχόφσταντ, είναι πράγματι πολιτικοί.  

Το απολιτίκ στοιχείο είναι δυστυχώς αυτό που κατ εξοχήν χαρακτήρισε όχι τα ποτάμια και τους 58, αλλά τους  συντεταγμένους χώρους της δικής μας Κεντροαριστεράς που όφειλαν να είναι παραγωγοί πολιτικής σκέψης και αντίληψης. Αντ’ αυτών, προώθησε τον Τσοχατζόπουλο και τον Κατσιφάρα. Όχι ως extreme προσωπικότητες. Αυτό λίγο ενδιαφέρει. Αλλά ως πρότυπα της καθ ημάς νεωτερικότητας, όπως αυτή συνελήφθη από τον Ανδρέα και δυστυχώς συνεχίζει να συντηρείται σε μεγάλο βαθμό  εντός  του χώρου που θα θέλαμε να ανασυγκροτήσουμε. Εκεί χάθηκε το στοίχημα. Στην ανάδυση του  καρακιτσαριού που μας αυτοσυστήθηκε ως πολιτικό και όχι στις ατελείς πράγματι απόπειρες των ελίτ που αν μη τι άλλο προσφέρουν τουλάχιστον μια στοιχειώδη αισθητική ανακούφιση. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου