ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2014

Ξαναχτίστε το τείχος στην Ελλάδα


 Γράφει ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος για την αυτιστική Ελλάδα που δεν πήρε μυρωδιά από την πτώση του τείχους του Βερολίνου μιας και ασχολιότανε τότε με το δικό της βρώμικο 89. Και τα γράφει ωραία. Τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους βρέθηκα με το φίλο μου τον Ευθύμη Δημόπουλο, την Αγάπη και το Μαγδάκι στο Βερολίνο. Να δούμε από κοντά τι παίζει.  Κοιτούσαμε στη γερμανική ΤV την εκτέλεση του Τσαουσέσκου και της συζύγου του, πολλά βλέπαμε λίγα καταλαβαίναμε, αλλά νιώθαμε καλά το τέλος μιας εποχής. Δεν θυμάμαι να χαιρόμασταν απλά ανατριχιάζαμε και αναστοχαζόμασταν τη διαδρομή από την Οκτωβριανή επανάσταση, τον μεγάλο πόλεμο μέχρι εκείνες τις μέρες.

Οι κομμουνιστές σε όλον τον κόσμο έκλαιγαν. Και στην Ελλάδα. Τι κι αν ήταν της ανανεωτικής ή της δογματικής Αριστεράς. Σφίχτηκε η καρδιά τους όταν είδαν το σφυροδρέπανο να κατεβαίνει από το Κρεμλίνο. Γιατί στην Ελλάδα οι αριστεροί αγαπούσαν εκείνο το σταλινικό μόρφωμα. Κουτσό στραβό, ήταν το όνειρό τους.  Ήταν το σύστημα αναφοράς της ελληνικής παραδοσιακής Αριστεράς. Και όχι μόνο. Λίγοι ήταν οι αριστεροί  που είχαν απογαλακτιστεί από τον κομμουνισμό, που είχαν αφήσει το βυζί του σταλινισμού και αναζητούσαν κάτι άλλο, κυρίως στα βιβλία. Το όνειρο μιας κλειστής ολοκληρωτικής κοινωνίας ήταν ζεστό ακόμα και γι αυτούς που καταδίκαζαν απερίφραστα τα εγκλήματα του σταλινισμού. Πίστευαν τότε ότι ένας άλλος σοσιαλισμός ήταν εφικτός, χωρίς εγκλήματα και Γκούλαγκ, αλλά με κράτος πατέρα και αφέντη που θα μοίραζε δίκαια το βιος του στους πολίτες του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του κλπ. Ακόμα και ευρωκομμουνισμός ήταν μια μεθόδευση για ένα ειρηνικό πέρασμα στο σοσιαλισμό αλλά στο σοσιαλισμό. Όπου το κόμμα θα ρύθμιζε τις τύχες των ανθρώπων. Ένα κόμμα καλό και όχι κακό σαν το ΚΚΣΕ. Γιατί για ένα παράξενο λόγο οι κομμουνιστές ήταν καλοί άνθρωποι και ήθελαν μόνο το καλό των συνανθρώπων τους. Ποτέ δεν το κατάλαβα, είχα δει τόσους καλούς και κακούς ανθρώπους παντού.

 Η ελληνική κοινωνία δεν κατάλαβε τι συνέβη το 89 γιατί αδιαφορούσε για τις ανοικτές δημιουργικές εξωστρεφείς κοινωνίες. Γιατί σα νοοτροπία ήταν στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Ανησυχούσε για τη δική της τύχη, μήπως τελειώσει το ΠΑΣΟΚ και μαζί το κοσμαγάπητο κράτος που είχε φτιάξει. Μισούσε τον «αμερικάνικο τρόπο ζωής», μισούσε την Ευρώπη και την ΕΟΚ που ήταν το ίδιο συνδικάτο με το ΝΑΤΟ, μισούσε την επιχειρηματικότητα, την ιδιωτική πρωτοβουλία και περίμενε τον Αντρέα να προχωρήσει στο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Το ΠΑΣΟΚ είχε συνθήματα πιο αριστερά από το ΚΚΕ εσωτερικού. Η Ελλάδα αγωνιούσε για το πότε θα κλείσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις ή θα γίνουν προβληματικές να τις πάρει το κράτος να τις κάνει κρατικές να φωλιάσει μέσα κει και να ζήσει καλά. Το 89 πήγαινες στην Εφορία να ανοίξεις εταιρία και σε κοιτούσαν οι υπάλληλοι σαν εγκληματία. Για να μη θες να γίνει κρατικός υπάλληλος, για να μην έχεις ένα κομματικό δόντι να σε χώσει κάπου, κάτι ύποπτο ήσουν. Δεν προλάβαινε το άμοιρο το ΚΚΕ να διατυπώσει ένα  αίτημα και γίνονταν πραγματικότητα. Σήμερα όλοι αυτοί κάνουν πως δεν ξέρουν το ΠΑΣΟΚ.


Το 89 την ώρα που έσπαγε το ατσάλι του σταλινικού κρατισμού την ίδια ώρα δενόταν το ατσάλι του ελληνικού κρατισμού, ο σοσιαλισμός αλά Γκρεκ. Πάντα μερικές δεκαετίες πίσω. Σήμερα ένα μέρος των πολιτών αυτής της χώρας ζητάει να φέρει στην εξουσία όλους εκείνους που τότες, όταν έπεφτε το τείχος, έκλαιγαν. Και το χειρότερο, κλαίνε ακόμα. Τους επιλέγει γιατί είναι οι τελευταίοι που μπορούν να του κάνουν το όνειρο πραγματικότητα, να του φτιάξουν ένα κράτος αφέντη που θα του δίνει δουλειά αλλά δεν θα του ζητάει και τα ρέστα. Που θα του σβήνει τα χρέη φορτώνοντάς τα σε άλλους ή στα παιδιά του. Που θα του δίνει άδεια να χτίσει στις κοίτες ποταμών και θα τρέχει να τον αποζημιώσει όταν πνίγεται. Μπρέζνιεφ και Χόνεκερ ψάχνει η Ελλάδα αλλά δεν τους βρίσκει. Μόνο κακέκτυπα βρίσκει και βολεύεται μ’ αυτά.                

2 σχόλια:

  1. Η Ελλάδα είναι η μόνη Ορθόδοξη χώρα που δεν πέρασε ποτέ κομμουνιστική διακυβέρνηση. Ίσως τώρα είναιη ώρα να κυβερνήσει ο Σύριζα για να απομυθοποιηθούν η Αριστερά και ο κομμουνισμός. Αυτό φοβάταο και το ΚΚΕ, γι αυτό επιτίθεται συνεχώς στον Σύριζα και τον χαρακτηρίζει κόμμα αστικό. Αφού δεν μάθαμε τίποτα από τα 45 και πάνω χρόνια κομμουνισμού στις άλλες Ευρωπαικές χώρες, είμαστε υποχρεωμένοι να τον υποστούμε. Ελπίζω η ιστορία να επαναληφθεί ως φάρσα κι όχι ως τραγωδία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή