ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 2 Μαΐου 2015

Θέλουν όλοι να παραμείνουμε στο ευρώ;


του Πλάμεν Τόντσεφ

Ποτέ μου δεν πείστηκα ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πραγματικά τάσσεται υπερ του ευρώ - με ό,τι συνεπάγεται η παραμονή στην Ευρωζώνη. Κι αυτό που συνεπάγεται η παραμονή στην Ευρωζώνη με τους σημερινούς όρους είναι επώδυνο - μείωση μισθών και συντάξεων και περαιτέρω μείωση του βιοτικού επιπέδου, εκτός αν αποφασίσουμε ως κοινωνία να αλλάξουμε ριζικά και να στραφούμε στο μέλλον. Να θέσουμε δηλαδή ως εθνικό στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε ένα εξαιρετικά δυναμικό και απαιτητικό διεθνές περιβάλλον. Εδώ και τώρα! 

Δεν βλέπω, όμως, επιθυμία για δραστικές αλλαγές παρά μόνο σε μια ισχνή μειοψηφία των Ελλήνων πολιτών. Αντίθετα, βλέπω μια μαζική παράκρουση, όπως αποτυπώνεται σε πολλές δημοσκοπήσεις, αλλά και στην παρακάτω γελοιογραφία του Γιάννη Δερμεντζόγλου: ναι στη συμφωνία με τους πιστωτές της χώρας, αλλά με τους δικούς μας όρους και εντός των δικών μας "κόκκινων γραμμών", όπως αρέσκεται να επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία η κυβέρνηση. Αλλο ένα παράδειγμα γι'αυτήν την παράκρουση είναι οι πληροφορίες από τα ελληνικά ΜΜΕ (συνήθως διαρροές από κυβερνητικές πηγές) ότι είμαστε πολύ κοντά στην επιθυμητή συμφωνία, για να έρθουν μετά τα ξένα ρεπορτάζ που δείχνουν το ακριβώς αντίθετο!

Γι'αυτό δεν είμαι καθόλου σίγουρος για το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος που το ουσιαστικό ερώτημα - ανεξαρτήτως διατύπωσης - θα είναι "ευρω ή δραχμή;". Αν φτάσουμε σ'αυτό το ακραίο ενδεχόμενο, θα οφείλεται είτε στην κατάρρευση των διαπραγματεύσεων είτε στην επίτευξη μιας πολύ επώδυνης συμφωνίας, με όλες τις προαναφερθείσες θυσίες και με όλες τις "κόκκινες γραμμές" στον κάδο των αχρήστων. Εκεί θα φανεί αν πράγματι υπάρχει εθνική συναίνεση υπέρ της παραμονής στο ευρώ ή αν πρόκειται για μια εύθραυστη ψευδαίσθηση που θα διαλυθεί μόλις αποσαφηνιστεί το πραγματικό τίμημα της παραμονής στην Ευρωζώνη.

Προσωπικά, είμαι υπέρ της παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ για πολλούς και διάφορους λόγους. Ενδεικτικά και μόνο, για να παραμείνει υπό την ομπρέλα ασφαλείας μιας μεγάλης και ισχυρής κοινότητας προηγμένων κρατών, παρά τις όποιες αδυναμίες και αντιφάσεις της ενωμένης Ευρώπης και παρά την αναπόφευκτη μείωση του βιοτικού επίπεδου της ελληνικής κοινωνίας. Ειδάλλως, φοβάμαι πως οι Ελληνες πολίτες έχουν να χάσουν ασύγκριτα περισσότερα αν η χώρα επιστρέψει στη δραχμή και οι όποιες προοπτικές ανόρθωσης θα απομακρυνθούν σε βάθος τουλάχιστον μιας ιστορικής γενιάς από τώρα. Νομίζω ότι αυτά είναι τα θέματα που θα έπρεπε να συζητηθούν με κάθε ειλικρίνεια, ώστε να αποτυπωθούν οι πραγματικές διαθέσεις των ψηφοφόρων. Κι ώσπου να γίνει αυτό, τους ισχυρισμούς περί κοινωνικής στήριξης του ευρώ τους ακούω βερεσέ. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου