ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 28 Μαΐου 2015

Το χρονικό του χρόνου


Ξένια Κουναλάκη από την Καθημερινή
Αν κάποιος έχει σταματήσει να παρακολουθεί τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα τους τελευταίους τρεις μήνες και ανοίξει απότομα την τηλεόρασή του απόψε, θα διαπιστώσει ότι εδώ έχουμε καταφέρει να «παγώσουμε» τον χρόνο, γι’ αυτό κι ο πρωθυπουργός μας τείνει να γίνει η πολιτική ενσάρκωση του Μπέντζαμιν Μπάτον, του λογοτεχνικού ήρωα από το ομώνυμο διήγημα του Φιτζέραλντ, που όσο περνούσε ο χρόνος έμοιαζε νεότερος.

«Μια ανάσα πριν τη συμφωνία», «στην τελική ευθεία», «γράφονται οι τελευταίες λεπτομέρειες», έχουν εξαντληθεί τα δημοσιογραφικά κλισέ για να περιγράψουν αυτήν την αχρονική μαύρη τρύπα, στην οποία έχουμε πέσει μέσα και δεν κινείται τίποτα.

Εδώ και τρεις μήνες περιμένουμε ένα τρομερά κρίσιμο Γιούρογκρουπ, στο οποίο τελικά βγαίνει μια διεκπεραιωτική ανακοίνωση που παραπέμπει το ζήτημα σε μια ακόμη κρισιμότερη Σύνοδο Κορυφής. Τα «αγκάθια» είναι πάντα τα εργασιακά και το ασφαλιστικό, απ’ όταν ήταν υπουργός ο Τάσος Γιαννίτσης, αν δεν με απατά η μνήμη μου. Οι εταίροι επιμένουν, λέει, να καταργήσουν τις πρόωρες συντάξεις, μα δεν το είχαμε λύσει αυτό; Δεν είχαμε συμφωνήσει όλοι ότι δεν είναι βιώσιμο το συνταξιοδοτικό σύστημα, όταν αποσύρονται από την αγορά εργασίας άνθρωποι στα 47 τους; Και ζητούν οι κακοί Ευρωπαίοι (πάλι;) να ανοίξουν τα κλειστά επαγγέλματα, συγγνώμη, αυτά δεν φτύσαμε αίμα να τα ανοίξουμε, γιατί μακροπρόθεσμα θα απέφεραν όφελος μερικά δισ. ευρώ για την οικονομία;

Την ίδια στιγμή, ελπίζουμε, για μια ακόμη φορά, ότι Μέρκελ και Σόιμπλε τσακώνονται για χάρη μας, κι εμείς θα εκμεταλλευτούμε τη διχογνωμία. Ομως, το συγκεκριμένο θεατρικό έχει γίνει τόσο προβλέψιμο όσο μια γαλλική κωμωδία του Μαριβό. Ωραία περνάς όσο διαρκεί, αλλά όταν τελειώνει νιώθεις ότι έχεις ξαναδεί το ίδιο έργο εκατό φορές. Το πολιτικό προσωπικό συμβάλλει σε αυτήν την εικόνα αδράνειας: ο Αντώνης Σαμαράς είναι ακόμη πρόεδρος της Ν.Δ., κι ο Φώτης Κουβέλης δήλωσε –πριν από λίγες μέρες– πως παραμένει στην πρώτη γραμμή της πολιτικής. Κάποιος να του ψιθυρίσει γλυκά, αλλά αποφασιστικά, ότι έγινε πρόεδρος ο Προκόπης Παυλόπουλος τελικά.

Χθες, διάβασα τον τίτλο «ραγδαίες εξελίξεις» και κατάλαβα ότι η υποτιθέμενη σπουδή της κυβέρνησης συνδέεται με το επικείμενο τριήμερο, καθώς αυξάνεται η φημολογία για περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων. Μετρήστε τριήμερα που περάσαμε με αυτήν την αγωνία. Καθαρά Δευτέρα, Πάσχα, Πρωτομαγιά, βλέπαμε μια άσχετη ουρά στα ΑΤΜ κι άρχιζαν τα καρδιοχτύπια. Kυκλοφορούσαμε μέσα στις γιορτινές μέρες σαν μαυραγορίτες με όλο μας το βιος σε χαρτονομίσματα στην τσέπη. Με δεδομένη, λοιπόν, την ευαισθησία του εγχώριου πολιτικού προσωπικού στα μπάνια του λαού, μήπως να το πάρουμε απλώς απόφαση ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο θα αιωρούμαστε σε αυτό το καθησυχαστικό, ακίνητο τοπίο;
Έντυπη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου