ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 2 Ιουλίου 2015

Από το Κragujevac στην Καρδίτσα

του Plamen Tonchev 
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο protagon.gr το Νοέμβριο του 2011, σε μια περίοδο που μάς είχε απασχολήσει έντονα το ερώτημα: "Θα παραμείνει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη ή θα επιστρέψει στη δραχμή"; Μια απάντηση, πρόσκαιρη όμως, δόθηκε έξι μήνες αργότερα, μετά από τις διπλές εκλογές του 2012. Κι αποδείχθηκε πρόσκαιρη, διότι σήμερα αντιμετωπίζουμε το ίδιο ακριβώς δίλημμα, με δύο μόνο διαφορές:
- Το ερώτημα αυτό τίθεται ξανά υπό πολύ χειρότερους όρους απ'ό,τι το 2012
- Στα ονόματα του ΓΑΠ και του Σαμαρά προσθέστε το όνομα του Τσίπρα κι έχουμε πραγματοποιήσει ένα μαγικό ταξίδι πίσω στο χρόνο.

Tο καλοκαίρι του 1993 είδα σε κεντρικό δρόμο του Βελιγραδίου πεταμένο χαρτονόμισμα 500 εκατ. δηναρίων – ναι, μισού δισεκατομμυρίου! – και δεν έσκυβε κανείς να το πάρει. Ήταν ένα άχρηστο χαρτάκι...
Στο φόρτε του πολέμου, η κατάρρευση της οικονομίας οδήγησε στην επιστροφή των επιμέρους δημοκρατιών της πρώην Γιουγκοσλαβίας σε τοπικά νομίσματα που δεν είχαν καμία αξία και ο υπερπληθωρισμός έκανε τη ζωή των κατοίκων πραγματικό εφιάλτη. Θυμάμαι ότι πήγα να δω ένα φιλικό ζευγάρι στο σπίτι τους στο Novi Beograd. Με φιλέψανε, μιλήσαμε, αλλά κάποια στιγμή αντιλήφθηκα ότι ο Ράντε κρυφοκοίταζε το ρολόϊ του. Τον ρώτησα αν έχει δουλειά και προσφέρθηκα να φύγω αμέσως. Βγήκαμε μαζί και στο δρόμο μού είπε, με μεγάλη αμηχανία, ότι πήγαινε στον σιδηροδρομικό σταθμό, γιατί ερχόταν ο πεθερός του από το Κragujevac και θα έφευγε δέκα λεπτά αργότερα με το ίδιο τραίνο. “Και τότε γιατί έρχεται;”, τον ρώτησα. “Για να μάς φέρει δύο κιλά φακές, στο Κragujevac τις βρίσκεις πολύ πιο φθηνά”...
Παρόμοια φαινόμενα έχω δει και σε άλλες χώρες με υπερπληθωρισμό, π.χ. στο Ουζμπεκιστάν. Άλλαζες 50 δολάρια και έπαιρνες πέντε σακούλες με “σουμ”, το άχρηστο τοπικό νόμισμα. Έπινες καφέ και όταν ερχόταν ο λογαριασμός, ρωτούσες τον σερβιτόρο “Πόσες δεσμίδες με χαρτονομίσματα κάνει ο καφές;”

Πολύ φοβάμαι ότι παρόμοιες σκηνές θα δούμε και στην Ελλάδα, αν η χώρα βγει από την Ευρωζώνη και επιστρέψει στη φτωχή πλην τίμια δραχμούλα, η οποία θα υποτιμάται κάθε εβδομάδα, αν όχι κάθε μέρα... Είμαι σίγουρος ότι κανείς δεν θέλει να ζήσουμε την εξαθλίωση που αναπόφευκτα φέρνει ο υπερπληθωρισμός. Δεν είμαι σίγουρος, όμως, ότι γίνεται αντιληπτό το πόσο κοντά βρίσκεται η Ελλάδα σ'αυτό το εφιαλτικό ενδεχόμενο. Για κάποιον περίεργο λόγο κυριαρχούν ακόμη διάφορες – μεταφυσικές (;) - απόψεις ότι αποκλείεται η Ευρώπη να πορευθεί χωρίς την Ελλάδα, ότι μπορούμε να επαναδιαπραγματευθούμε τους όρους δανεισμού ή ότι ο θεός είναι … Έλληνας και θα ξανακάνει το θαύμα του την τελευταία στιγμή... Ειδάλλως δεν εξηγείται το γεγονός ότι μέχρι και σήμερα δεν φαίνεται εφικτή η εθνική συναίνεση για την απόλυτη προτεραιότητα που είναι η παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Βλέπουμε τους περισσότερους πολιτικούς ιθύνοντες να επιδίδονται σε τακτικισμούς και η συμπεριφορά τους να καθορίζεται από προσωπικούς και κομματικούς υπολογισμούς, ενώ αυτό που διακυβεύεται αφορά το σύνολο των Ελληνων, ανεξαρτήτως των πολιτικών πεποιθήσεών τους.

Είναι, λοιπόν, ώρα ευθύνης για όλους ανεξαιρέτως, συμπεριλαμβανομένου και του τελευταίου πολίτη, αλλά οι ευθύνες των πολιτικών αρχηγών είναι απείρως μεγαλύτερες. Σε λίγους μήνες από τώρα κανείς δεν θα θυμάται τα περίτεχνα επιχειρήματα του Παπανδρέου ή του Σαμαρά την ώρα που ταξιδεύει στην Καρδίτσα, για να προμηθευθεί … δύο κιλά τραχανά.   

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου