ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 1 Αυγούστου 2015

Plamen Tonchev: Το σμπαραλιασμένο όχημα και το καταραμένο homework


του Πλάμεν Τόντσεφ

Το όχημα της “πρώτη φορά Αριστεράς” (με ισχυρές προσμίξεις άκρας Δεξιάς) πήρε φόρα κι έπεσε με εκκωφαντικό κρότο πάνω στον τοίχο της αμείλικτης πραγματικότητας. Οι Γαλάτες του καταληψία Τσίπρα, του αγανακτισμένου όχλου του και των νοσταλγών της αλησμόνητης Σοβιετικής Ενωσης όχι απλά δεν άλλαξαν την Ευρώπη, αλλά την συσπείρωσαν εναντίον τους. Οι ομολογίες που ψελλίζουν τώρα ορισμένα ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ περί εσφαλμένης ανάγνωσης του συσχετισμού δυνάμεων ήταν μεν θέμα χρόνου, αλλά έρχονται με τεράστια καθυστέρηση και με την Ελλάδα διασωληνωμένη στην εντατική.

Ένα σημαντικό – και αναπάντητο - ερώτημα είναι γιατί τα αυτονόητα που ήταν ορατά δια γυμνού οφθαλμού δεν γίνονταν αποδεκτά τόσον καιρό; Εδώ και πέντε χρόνια μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας ζούσαν μια μαζική παράκρουση, με αποκορύφωμα τη νίκη που έδωσαν στο ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ τον περασμένο Ιανουάριο. Ενα 40% των ψηφισάντων έδωσε στον τραγέλαφο ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ την εντολή να κάνει αυτό ακριβώς: να πάρει φόρα και να πέσει με εκκωφαντικό κρότο στον τοίχο της αμείλικτης πραγματικότητας. Αλλά θιασώτες αυτής της συγκρουσιακής πορείας υπήρχαν και σε άλλα κόμματα, ακόμη και σ'αυτά που αποκαλούνται - ποιητική ή πολιτική αδεία - φιλοευρωπαϊκά. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών δηλώνει πως επιθυμεί την παραμονή της χώρας στην ΕΕ και την Ευρωζώνη, την ίδια στιγμή βλέπει την ΕΕ και την Ευρωζώνη ως εχθρούς; Είναι τουλάχιστον αντιφατικό να επιδιώκεις να μείνεις σε μια λέσχη με τη δύναμη των όπλων ή εκβιάζοντάς την, άρα επιβάλλοντάς της τους δικούς σου κανόνες λειτουργίας.

Πολλά χρόνια τώρα καταγράφεται η επαμφοτερίζουσα και ανειλικρινής στάση της ελληνικής κοινωνίας, αλλά και της πολιτικής ελίτ, έναντι της Ευρώπης. Μια στάση που βασιζόταν αποκλειστικά στα οφέλη - οικονομικά, πολιτικά και ψυχολογικά  κι όχι στις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η παρουσία της χώρας στην ενωμένη Ευρώπη. Η στάση αυτή απογυμνώθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς ήρθε ο λογαριασμός: κατέστη σαφές ότι δεν μπορείς να απαιτείς βοήθεια και αλληλεγγύη χωρίς να κάνεις το δικό σου homework. Και φάνηκε πού ήταν το πρόβλημα όλα αυτά τα χρόνια - στο homework, στη δουλειά δηλαδή που έπρεπε να γίνει στην ίδια την Ελλάδα.

Όπου η “δουλειά” δεν είναι τίποτ' άλλο από μεταρρυθμίσεις, τις αέναες εκείνες προσαρμογές και αλλαγές που καθιστά αναγκαίες κάθε καινούρια εποχή. Ωστόσο, η ελληνική κοινωνία δείχνει να έχει μείνει πίσω στο χρόνο, πιθανώς στη δεκαετία '80 και τον αδηφάγο λαϊκισμό του Α. Παπανδρέου ή, στην καλύτερη περίπτωση, γύρω στο 2000 και τις ψευδαισθήσεις για μεγαλεία και ευδαιμονία επί Κ. Σημίτη – αρκεί να θυμηθούμε την υστερία του Χρηματιστηρίου το 1999. Κάπου εκεί σταμάτησε ο χρόνος για την Ελλάδα, με όρους ψυχολογικούς και με προφανείς επιπτώσεις στο οικονομικό μοντέλο, τις κοινωνικές δομές, την πολιτική ζωή του τόπου.

Αλλά, ακόμη κι αν ευσταθεί ο συλλογισμός ότι η χώρα βρίσκεται τουλάχιστον 15 χρόνια πίσω από τις εξελίξεις, το χειρότερο δεν είναι αυτό. Το χειρότερο είναι ότι το 2010 η ελληνική κοινωνία αντέδρασε στην κρίση με τρόπο τελείως οπισθοδρομικό, εξαιτίας ενός τοξικού cocktail. Τα συστατικά του ήταν ο παπανδρεϊκός λαϊκισμός που είχε εμποτίσει την κοινωνία, οι υπερβολές του Σημίτη για “ισχυρή Ελλάδα” και οι ψευδαισθήσεις για εφ' όρου ζωής υψηλό βιοτικό επίπεδο στην ΟΝΕ, όπως και η αποστροφή για μεταρρυθμίσεις επί Κ. Καραμανλή. Αυτό το παραισθησιογόνο cocktail οδήγησε τους Έλληνες στη νοσταλγία για μια εποχή που είχε περάσει ανεπιστρεπτί. Εξ ου και η απήχηση παρωχημένων και ιστορικά καταδικασμένων συνταγών που πρότεινε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η δε ρηχή σχέση της Ελλάδας με την ΕΕ διερράγη με πολύ μεγάλη ευκολία – εξ ου και η απήχηση του αντιευρωπαϊσμού/απομονωτισμού που αναβλύζουν από τις άναρθρες κραυγές των ΑΝΕΛ, αλλά  και αρκετών στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ.

Τώρα που το όχημα ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έχει στουκάρει στον τοίχο, τρία είναι τα μεγάλα ζητούμενα, προκειμένου να διατηρήσει η χώρα κάποιες ελπίδες σωτηρίας. Το πρώτο είναι το καταραμένο homework κατά την διαπραγμάτευση για το τρίτο μνημόνιο, δηλαδή η δέσμη των άκρως απαραίτητων μεταρρυθμίσεων που είναι ζωτικής σημασίας για την διασωληνωμένη Ελλάδα και την κατεστραμμένη οικονομία της. Το δεύτερο είναι να αλλάξει το σμπαραλιασμένο όχημα της κυβέρνησης και είναι πολύ πιθανό να έχουμε εξελίξεις τις επόμενες εβδομάδες. Το τρίτο ζητούμενο είναι καθαρά ψυχολογικό: η απόφαση να κοιτάξουμε μπροστά, όχι πίσω. Και να κοιτάξουμε προς την Ευρώπη, όχι προς άλλες κατευθύνσεις. Διότι απλούστατα δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική – τάδε έφη όχι κάποιος κατάπτυστος γερμανοτσολιάς, αλλά ο ίδιος ο οδηγός του σμπαραλιασμένου οχήματος ονόματι Αλέξης Τσίπρας.






2 σχόλια:

  1. Καλά όλα αυτά αλλά μην εξιδανικεύουμε την Ευρώπη και τους Ευρωπαίους. Δεν θα μας δώσουν αυτοί την λύση, εμείς αν το θελήσουμε θα το πάμε μπροστά το μαγαζί.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αν ο συγγραφέας θεωρεί τις προσλήψεις ΔΥ και το χάος με τους μετανάστες θετικές εξελίξεις, δεν πρόκειται να βγάλουμε άκρη

    ΑπάντησηΔιαγραφή